Üst endoskopi hazırlığı

Genel Bakış

Üst endoskopi, ağızdan ince, esnek bir tüp (endoskop) ile yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağının içini görüntülemek için yapılan bir işlemdir. Bu işlem, sindirim sistemi sorunlarının nedenini bulmaya yardımcı olur ve bazen aynı anda küçük müdahaleler (örneğin biyopsi) yapılabilir. İşlem öncesinde hazırlık yapmak çok önemlidir.

Üst endoskopi, sindirim sistemi şikayetlerinin araştırılmasında dünya genelinde sıkça kullanılan bir tanı yöntemidir.

Her yaş grubundan kişiye yapılabilir. Genellikle mide yanması, yutma güçlüğü, mide ağrısı, bulantı-kusma veya açıklanamayan kilo kaybı gibi şikayetleri olan kişilere doktorları tarafından önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sürekli mide yanması (reflü)
• Yutma güçlüğü
• Bulantı ve kusma
• Üst karın bölgesinde ağrı
• Açıklanamayan kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği veya kilo alamama
• Kronik kusma
• Yemek yemede isteksizlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Anemi (kansızlık)
• Kilo kaybı
• Yutma zorluğu

Nedenler

Ana nedenler

• Üst endoskopi, altta yatan bir hastalığı teşhis etmek için yapılır. Yaygın nedenler arasında reflü hastalığı, mide ülseri, gastrit (mide iltihabı), çölyak hastalığı ve yemek borusu veya mide kanseri şüphesi bulunur.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Sigara ve alkol kullanımı
• Obezite
• Helicobacter pylori enfeksiyonu
• Ailede mide kanseri öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan kusma veya siyah dışkı gibi acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli karın ağrısı veya nefes darlığı durumunda acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mide yanması, yutma güçlüğü veya karın ağrısı gibi şikayetleriniz birkaç haftadır devam ediyorsa bir doktora başvurun.
• Ailenizde mide-sindirim sistemi hastalıkları varsa düzenli kontrol yaptırın.

Tanı

Üst endoskopi, doktorun şikayetlerinize, fizik muayenenize ve gerekli gördüğü diğer testlere dayanarak önerebileceği bir tanı yöntemidir. İşlem öncesinde bazı hazırlıklar yapmanız gerekir.

Yapılabilecek testler

• Üst endoskopi
• Tam kan sayımı
• Kanama ve pıhtılaşma testleri (PT/PTT)

Randevunuzda neler beklenir

İşlemden önce en az 8 saat hiçbir şey yiyip içmemelisiniz. Doktorunuz kan sulandırıcı ilaçları geçici olarak durdurmanızı isteyebilir. İşlem sırasında boğazınıza uyuşturucu sprey sıkılabilir ve damardan sakinleştirici verilebilir. İşlem yaklaşık 15-30 dakika sürer ve genellikle ağrısızdır. İşlem sonrası bir süre dinlenmeniz gerekir.

Tedavi

Üst endoskopi bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Ancak işlem sırasında doktorunuz ihtiyaç halinde biyopsi (doku örneği) alabilir, kanayan bir damarı durdurabilir veya polip gibi küçük oluşumları çıkarabilir.

Evde kişisel bakım

• İşlemden birkaç gün önce doktorunuzun önerdiği diyete uyun (örneğin posasız gıdalar).
• İşlem öncesinde sigara ve alkol kullanmayın.
• İşlem günü rahat kıyafetler giyin ve takılarınızı çıkarın.
• İşlem sonrası sakinleştiricinin etkisi geçene kadar (genellikle 24 saat) araç kullanmayın ve önemli kararlar almayın.

Tıbbi tedaviler

İşlem öncesinde doktorunuz mevcut ilaçlarınızı gözden geçirir ve kanama riskini azaltmak için bazı ilaçları (örneğin kan sulandırıcılar) geçici olarak kesmenizi isteyebilir. İşlem sırasında kullanılan sakinleştirici ve boğaz uyuşturucuları sayesinde rahatsızlık en aza indirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Üst endoskopi genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak işlem sırasında alınan biyopsi sonuçlarına göre ileride cerrahi müdahale gerekebilir; bu durumda doktorunuz size detaylı bilgi verecektir.

Bu durumla yaşamak

Endoskopi sonrasında birkaç saat dinlenmeniz önerilir. Sakinleştirici etkisi geçene kadar günlük aktivitelerinize dikkat edin. Doktorunuzun verdiği talimatları izleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• İşlem sonrası ilk öğünde hafif ve yumuşak besinler tercih edin.
• Doktorunuzun önerdiği takip randevularına düzenli olarak gidin.
• Sigara ve alkolden uzak durmak sindirim sağlığınız için faydalıdır.

Diyet ve egzersiz

İşlem öncesi aç kalma süresi bittiğinde normal beslenmeye dönebilirsiniz. Egzersize dönmek için doktorunuzun onayını alın, genellikle işlem sonrası bir gün dinlenmeniz yeterlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bazı kişiler endoskopi öncesi kaygı veya korku hissedebilir. Bu çok normaldir. Endişelerinizi doktorunuzla paylaşın; işlemin güvenli olduğunu ve sizi rahatlatacak önlemler alındığını bilmek size iyi gelecektir.

Önleme

Üst endoskopi bir hastalık olmadığı için önlenmesi söz konusu değildir. Ancak endoskopi gerektiren durumların (reflü, ülser, gastrit) riskini azaltmak için sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma gibi önlemler alınabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Eğer doktorunuz endoskopi önerdiyse ve yapılmazsa, altta yatan hastalık (ülser, kanser gibi) ilerleyebilir ve tedavisi zorlaşabilir.
• Kanama, şiddetli ağrı veya kilo kaybı gibi belirtiler kötüleşebilir.

Uzun vadeli görünüm

Üst endoskopi genellikle güvenli ve ağrısız bir işlemdir. Hazırlık talimatlarına uyarsanız işlem başarılı geçer ve doktorunuz doğru tanı koyarak size uygun tedaviyi planlayabilir. Çoğu kişi işlemden kısa sürede normal hayatına döner.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.