Catch up vaccination adults

Genel Bakış

Yetişkinler için yakalama aşılaması, çocukluk veya genç yetişkinlik döneminde yapılması gereken aşıları zamanında yaptıramamış kişilerin, bu aşıları sonradan tamamlamasıdır. Bağışıklık sisteminizi güçlendirerek sizi ve çevrenizdekileri hastalıklardan korur.

Evet, birçok yetişkin çeşitli nedenlerle aşılarını tamamlamamış olabilir. Bu durum oldukça yaygındır.

Özellikle çocukluk döneminde düzenli aşı olamamış, göç etmiş, savaş bölgelerinden gelmiş veya aşı kaydı olmayan yetişkinleri etkiler. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve kronik hastalığı olanlar da risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşı yapılan bölgede hafif ağrı, kızarıklık veya şişlik
• Hafif ateş veya halsizlik
• Bazı kişilerde hafif baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklar için yakalama aşılaması da benzer yan etkilere sahiptir, ancak bu yazı yetişkinlere odaklanmıştır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde bağışıklık sistemi zayıflayabileceğinden, aşı takvimine uymak özellikle önemlidir. Aşı sonrası hafif yan etkiler daha uzun sürebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Çocukluk döneminde aşı takviminin tamamlanamaması
• Aşı kayıtlarının olmaması veya kaybolması
• Sağlık hizmetlerine erişimdeki engeller (örneğin, maddi, coğrafi veya kültürel nedenler)
• Aşı tereddüdü veya aşıya karşı yanlış bilgiler

Risk faktörleri

• Seyahat (özellikle aşı ile önlenebilir hastalıkların yaygın olduğu bölgelere seyahat)
• Hamilelik (bazı aşılar gebelikte önerilir)
• Kronik hastalıklar (diyabet, kalp hastalığı, akciğer hastalığı vb.)
• Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar veya durumlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aşı sonrası yukarıda belirtilen acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Aşı bölgesinde aşırı ağrı veya iltihap belirtileri (sarı akıntı, kızarıklık) varsa aynı gün bir sağlık kuruluşuna gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Eksik aşılarınızı öğrenmek ve yaptırmak için aile hekiminize veya en yakın sağlık merkezine başvurun.
• Yeni bir işe başlamadan, seyahate çıkmadan veya kronik bir hastalık tanısı aldıktan sonra aşı durumunuzu kontrol ettirin.

Tanı

Doktorunuz aşı karnenizi veya sağlık kayıtlarınızı inceleyerek hangi aşıların eksik olduğunu belirler. Kayıt yoksa, geçmişte yapılan aşıları hatırlamaya çalışmanız istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testi ile bazı aşıların koruyuculuğu ölçülebilir (örneğin, hepatit B, kızamık, kabakulak, kızamıkçık antikoru).
• Aşıya bağlı hastalık geçirip geçirmediğinizi belirlemek için kan testi yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz eksik aşıları belirledikten sonra, size hangi aşıları ne zaman yaptırmanız gerektiğini gösteren bir aşı takvimi hazırlar. Aşılar genellikle birkaç hafta veya ay arayla yapılır.

Tedavi

Yakalama aşılamasında tedavi, eksik aşıların uygun zaman aralıkları ile yapılmasıdır. Amaç, bağışıklık sisteminizi güçlendirerek sizi hastalıklardan korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Aşı sonrası bol sıvı tüketin (su, bitki çayı).
• Aşı bölgesini 24 saat temiz ve kuru tutun.
• Hafif ateş veya ağrı için doktorunuza danışmadan ilaç kullanmayın; doktorunuz önerirse ateş düşürücü veya ağrı kesici kullanabilirsiniz.
• Aşı sonrası birkaç gün ağır egzersizden kaçının.

Tıbbi tedaviler

Aşılar, sağlık kuruluşunda hemşire veya doktor tarafından kas içi veya deri altı enjeksiyon olarak uygulanır. Gerekli aşılar Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği takvime göre belirlenir. Bazı aşılar tek doz, bazıları ise birden fazla doz gerektirir. Doktorunuz size en uygun programı hazırlayacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yakalama aşılamasında cerrahi işlem uygulanmaz.

Bu durumla yaşamak

Aşı takviminize uymak, aşı kartınızı düzenli olarak güncellemek ve sağlık ziyaretlerinizde aşılarınızı sorgulamak önemlidir. Her yeni aşıdan sonra 15-30 dakika gözlem altında kalmanız gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir bağışıklık sistemi için dengeli beslenin, düzenli uyuyun ve stresten uzak durun.
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta).
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme, yeterli protein, vitamin ve mineral alımı bağışıklığı destekler. Özellikle C vitamini, D vitamini ve çinko içeren besinler tüketin. Düzenli yürüyüş, yüzme veya bisiklet sürmek genel sağlığınızı iyileştirir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Aşı olma kaygısı veya iğne korkusu yaşayabilirsiniz. Bu normaldir. Doktorunuz veya bir psikolog bu korkunun üstesinden gelmenize yardımcı olabilir. Bilgi almak ve aşıların yararlarını anlamak endişenizi azaltır.

Önleme

Evet, düzenli aşı takvimi ile birçok hastalık önlenebilir. Yakalama aşılaması, eksik aşıları tamamlayarak gelecekteki enfeksiyonları engeller.

Aşılar

Yetişkinler için önerilen aşılar arasında tetanos, difteri, boğmaca, kızamık, kabakulak, kızamıkçık, suçiçeği, hepatit B, HPV, zatürre (pnömokok) ve grip aşısı yer alabilir. Hangi aşıları yaptırmanız gerektiğini doktorunuz belirleyecektir.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri sırasında aşı kayıtlarınızı güncellemek ve eksik aşıları tespit ettirmek önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Aşılanmayan veya eksik aşılı kişilerde kızamık, boğmaca, tetanos, hepatit B, menenjit gibi ciddi ve bazen ölümcül hastalıklar görülebilir.
• Bu hastalıklar özellikle bebekler, hamileler ve bağışıklık sistemi zayıf kişiler için tehlikelidir.
• Aşı eksikliği toplumda salgınlara neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Aşılarınızı tamamlayarak kendinizi ve çevrenizdekileri bu hastalıklardan koruyabilirsiniz. Yakalama aşılaması sayesinde birçok kişi sağlıklı bir yaşam sürebilmektedir. Aşılar sayesinde çiçek hastalığı tamamen yok edilmiş, çocuk felci neredeyse bitirilmiştir. Siz de aşılarınızı yaptırarak bu büyük başarıya katkıda bulunabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.