Hib vaccine children

Genel Bakış

Hib, yani Haemophilus influenzae tip b, özellikle küçük çocuklarda ciddi enfeksiyonlara yol açabilen bir bakteridir. Bu bakteri menenjit (beyin zarı iltihabı), zatürre (akciğer enfeksiyonu), kan zehirlenmesi (sepsis) gibi hayatı tehdit edebilen hastalıklara neden olabilir. Hib aşısı, bu bakterinin neden olduğu hastalıkları önlemek için yapılan güvenli ve etkili bir aşıdır.

Gelişmiş ülkelerde aşılama sayesinde Hib hastalıkları artık nadir görülmektedir. Aşının yaygın olmadığı bölgelerde ise hala önemli bir halk sağlığı sorunudur. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın başarılı aşılama programı sayesinde Hib hastalıkları büyük ölçüde önlenmektedir.

Hib hastalığı en sık 5 yaş altındaki çocukları, özellikle de 6 ay ile 2 yaş arasındaki bebekleri etkiler. Ayrıca bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler, dalağı alınmış hastalar ve bazı kronik hastalığı olan bireyler de risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş
• Huzursuzluk, halsizlik
• İştahsızlık
• Öksürük, burun akıntısı gibi soğuk algınlığı belirtileri

Çocuklarda belirtiler

• Yüksek ateş
• Şiddetli baş ağrısı
• Boyun tutulması (çocuğun başını öne eğememesi)
• Kusma
• Işığa hassasiyet
• Havale (nöbet)
• İleri derecede uyku hali veya uyanmakta zorluk
• Hızlı nefes alıp verme, nefes darlığı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani başlayan yüksek ateş
• Bilinç bulanıklığı, kafa karışıklığı
• Baş ağrısı
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı
• Eklem ağrısı ve şişliği

Nedenler

Ana nedenler

• Hib hastalığına Hib bakterisi (Haemophilus influenzae tip b) neden olur. Bakteri hasta kişilerin öksürmesi veya hapşırmasıyla havaya yayılan damlacıklar yoluyla bulaşır. Sağlıklı taşıyıcılarda da burun ve boğazda bulunabilir.

Risk faktörleri

• Hib aşısı yapılmamış olmak (en önemli risk faktörü)
• 5 yaşından küçük olmak, özellikle 6-24 ay arası bebekler
• Kalabalık ortamlarda bulunmak (kreş, çocuk yuvaları gibi)
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar (HIV, kanser tedavisi gibi)
• Dalak ameliyatı geçirmiş olmak veya dalak fonksiyon bozukluğu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bebeğiniz veya çocuğunuzda yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen acil servise başvurun veya 112'yi arayın.
• Şiddetli baş ağrısı, boyun tutulması, yüksek ateş ve kusma birlikte görülüyorsa zaman kaybetmeden doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuğunuzun aşı takvimine uygun olarak Hib aşısı olması için belirtilen zamanlarda aile sağlığı merkezine başvurun.
• Ateş, öksürük gibi hafif belirtiler birkaç günden uzun sürerse veya kötüleşirse doktorunuza danışın.

Tanı

Hib hastalığının teşhisi için doktor öncelikle çocuğun belirtilerini ve aşı geçmişini değerlendirir. Fizik muayene yapar. Kesin tanı koymak için laboratuvar testleri gerekir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (tam kan sayımı, kan kültürü)
• Beyin omurilik sıvısı incelemesi (menenjit şüphesinde lomber ponksiyon yapılır)
• Balgam kültürü (zatürre şüphesinde)
• Röntgen veya bilgisayarlı tomografi (akciğer veya sinüs enfeksiyonlarını değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Çocuğunuzda Hib enfeksiyonu şüphesi varsa doktor muayene ve testler isteyecektir. Kesin tanı genellikle birkaç gün sürebilir. İleri tetkik ve tedavi için hastaneye yatış gerekebilir. Endişelenmeyin, erken tanı ve uygun tedavi ile çocuğunuzun iyileşme şansı yüksektir.

Tedavi

Hib hastalığı ciddi bir enfeksiyon olduğu için tedavi genellikle hastanede yapılır. Tedavinin temelini antibiyotikler oluşturur. Doktorunuz çocuğunuzun yaşına, kilosuna ve enfeksiyonun türüne göre uygun antibiyotik tedavisini belirleyecektir. Ayrıca destekleyici tedaviler de uygulanır.

Evde kişisel bakım

• Çocuğunuzu doktor kontrolüne götürün, kendi başınıza ilaç vermeyin.
• Yüksek ateş durumunda doktorun önerdiği ateş düşürücüler dışında ilaç kullanmayın.
• Bol sıvı tüketmesini sağlayın (su, çorba, ayran gibi).
• Dinlenmesine izin verin ve ortamın havalandırılmasına dikkat edin.
• Belirtiler kötüleşirse veya yeni belirtiler eklenirse hemen doktora haber verin.

Tıbbi tedaviler

Hib hastalığının tedavisinde doktorlar intravenöz (damar yoluyla) antibiyotikler kullanır. Antibiyotik türü ve dozu, enfeksiyonun tipine (menenjit, zatürre, kan zehirlenmesi) ve çocuğun durumuna göre belirlenir. Tedavi genellikle 7-14 gün sürer. Ağır vakalarda yoğun bakım desteği, solunum desteği veya bağışıklık globülini gibi ek tedaviler gerekebilir. Antibiyotik tedavisine başlandıktan sonra 24-48 saat içinde genellikle iyileşme belirtileri görülür.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hib hastalığında nadiren cerrahi müdahale gerekebilir. Örneğin, menenjite bağlı beyin ödemi gelişirse veya zatürre sonucu akciğerde apse (irin dolu boşluk) oluşursa drenaj yapılması gerekebilir. Ameliyat kararı çocuğun durumuna göre uzman doktorlar tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Hib hastalığı geçiren çocukların iyileşme döneminde dikkatli olunmalıdır. Doktorun önerdiği ilaçlar düzenli olarak kullanılmalı ve kontrollere gidilmelidir. Çocuğunuz tamamen iyileşene kadar kalabalık ortamlardan uzak durması ve bol dinlenmesi önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Çocuğunuzun aşı takvimini eksiksiz uygulayın.
• El hijyenine dikkat edin, sık sık elleri yıkayın.
• Hasta kişilerle temastan kaçının.
• Ev içinde sigara içilmemesine özen gösterin.
• Sağlıklı beslenme ve yeterli uyku ile bağışıklık sistemini güçlendirin.

Diyet ve egzersiz

İyileşme döneminde çocuğunuza besleyici ve kolay sindirilebilir yiyecekler verin (çorba, yoğurt, meyve püresi gibi). Bol sıvı tüketmesini teşvik edin. Doktor izin verdiğinde hafif fiziksel aktivitelere başlayabilir. Ağır sporlardan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hib hastalığı hem çocuk hem de aile için stresli olabilir. Çocuğunuzda korku, kaygı veya uyku sorunları yaşanabilir. Ona sevgi ve güven verin, duygularını ifade etmesine izin verin. Gerekirse bir çocuk psikoloğundan destek alabilirsiniz.

Önleme

Evet, Hib hastalığı aşı ile büyük ölçüde önlenebilir. Hib aşısı, Sağlık Bakanlığı'nın ulusal aşı takviminde yer almakta olup bebeklere 2, 4, 6 ve 18. aylarda ücretsiz olarak yapılmaktadır.

Aşılar

Hib aşısı, genellikle karma aşı olarak (beşli karma aşı veya altılı karma aşı içinde) uygulanır. Aşının koruyuculuğu yüksektir ve ciddi yan etkileri çok nadirdir. Çocuğunuzun aşı takvimini tamamlamak en etkili korunma yoludur.

Tarama programları

Hib hastalığı için rutin bir tarama testi yoktur. Aşılama dışında özel bir önlem gerekmez. Ancak bağışıklığı zayıf olan kişilerin doktor kontrolünde olması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Menenjit (beyin zarı iltihabı) – işitme kaybı, beyin hasarı, öğrenme güçlüğü gibi kalıcı sorunlara yol açabilir.
• Zatürre (akciğer iltihabı) – solunum yetmezliğine neden olabilir.
• Sepsis (kan zehirlenmesi) – hayati tehlike oluşturur.
• Epiglottit (gırtlak kapağı iltihabı) – hava yolunu tıkayarak nefes darlığına yol açabilir.
• Eklem iltihabı (septik artrit), kemik iltihabı (osteomiyelit) ve perikardit (kalp zarı iltihabı) gibi diğer ciddi enfeksiyonlar.

Uzun vadeli görünüm

Hib hastalığı erken teşhis ve uygun tedavi ile genellikle tamamen iyileşir. Aşılama sayesinde bu hastalık artık büyük ölçüde önlenebilmektedir. Tedavi edilmezse ciddi komplikasyonlar gelişebilir ancak günümüzde aşılama oranlarının yüksek olması sayesinde Hib enfeksiyonları nadir görülmektedir. Çocuğunuzun aşılarını tamamlayarak onu bu ciddi hastalıklardan koruyabilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Aile Sağlığı Merkezi (ASM) · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Aşı Takvimi · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.