Polio vaccine

Genel Bakış

Çocuk felci (polio), virüslerin neden olduğu bulaşıcı bir hastalıktır. Genellikle kas güçsüzlüğüne ve felce yol açabilir. Çocuk felci aşısı, bu hastalığa karşı koruma sağlar ve aşı sayesinde dünyada çocuk felci neredeyse yok olmuştur.

Aşılama sayesinde Türkiye'de ve birçok ülkede çocuk felci artık çok nadir görülmektedir. Ancak aşılama oranları düşerse hastalık yeniden ortaya çıkabilir.

Özellikle aşı yapılmamış çocuklar ve bağışıklığı zayıf kişiler risk altındadır. Yetişkinlerde de görülebilir ancak çocuklarda daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek ateş
• Yorgunluk ve halsizlik
• Baş ağrısı
• Kusma
• Boyun ve sırt tutulması
• Kas ağrıları ve güçsüzlük

Çocuklarda belirtiler

• Ateş ve huzursuzluk
• Yürümede zorluk veya yürümeyi reddetme
• Kol veya bacakta ani güçsüzlük

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli kas ağrıları
• Yorgunluk ve bitkinlik
• Nefes almada zorluk (ciddi vakalarda)

Nedenler

Ana nedenler

• Çocuk felci virüsü (poliovirüs) kişiden kişiye bulaşır.
• Virüs genellikle ağız yoluyla alınır ve bağırsaklarda çoğalır.

Risk faktörleri

• Aşı yaptırmamış olmak
• Kalabalık ve hijyen koşullarının kötü olduğu bölgelerde yaşamak
• Bağışıklık sistemini zayıflatan hastalıklar (örneğin HIV)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çocuk felci belirtileri (ateş, kas güçsüzlüğü, felç) fark ederseniz hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Aşı sonrası şiddetli alerjik reaksiyon belirtileri (nefes darlığı, dudaklarda şişme) görürseniz acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Aşı takviminizi düzenli olarak kontrol ettirin ve eksik aşılarınızı tamamlatın.
• Seyahat öncesi doktorunuza danışarak ek aşı gerekip gerekmediğini öğrenin.

Tanı

Çocuk felci, hastanın belirtileri, fizik muayene ve laboratuvar testleri ile teşhis edilir. Doktor, virüsü tespit etmek için boğaz sürüntüsü veya dışkı örneği isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkı kültürü
• Boğaz sürüntüsü
• Kan testleri (virüse karşı antikor arayışı)
• Beyin omurilik sıvısı incelemesi (eğer menenjit düşünülüyorsa)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis sürecinde doktor size detaylı bilgi verecektir. Test sonuçları birkaç gün içinde çıkar. Bu sürede dinlenmeniz ve belirtilerinizi izlemeniz önemlidir.

Tedavi

Çocuk felcinin kesin bir tedavisi yoktur. Tedavi, belirtileri hafifletmeye ve komplikasyonları önlemeye yöneliktir. Destekleyici bakım, iyileşme sürecinde önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin ve dinlenin.
• Ağrı ve ateş için doktorunuzun önerdiği basit ağrı kesicileri kullanın (ilaç ismi vermeyin, genel olarak belirtin).
• Fizik tedavi egzersizlerine doktor kontrolünde başlayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kas güçsüzlüğünü azaltmak ve solunum desteği sağlamak için çeşitli tedaviler uygulayabilir. Ağır vakalarda hastanede solunum cihazı desteği gerekebilir. Ağrı yönetimi için ilaçlar ve fizyoterapi önerilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çocuk felci sonrası gelişen şekil bozuklukları veya eklem sorunları için bazı durumlarda ameliyat gerekebilir. Bu karar ortopedi uzmanı tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Çocuk felci geçiren kişiler, kas güçsüzlüğüne bağlı günlük işlerde zorluk yaşayabilir. Yardımcı cihazlar (baston, yürüteç) ve evde düzenlemeler hayatı kolaylaştırabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fizik tedavi seanslarına katılın.
• Kasları güçlendirmek için doktorunuzun önerdiği egzersizleri yapın.
• Yorgunluğu yönetmek için dinlenme araları planlayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme, bağışıklık sistemini destekler. Lifli gıdalar ve yeterli protein alımı önemlidir. Doktorunuzun onayıyla hafif egzersizler yapabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Uzun süreli kas güçsüzlüğü ve sakatlık duygusal zorluklara yol açabilir. Kaygı, üzüntü veya öfke hissetmek normaldir. Destek almak önemlidir.

Önleme

Evet, çocuk felci aşısı ile tamamen önlenebilir bir hastalıktır. Aşılama hem bireyi hem de toplumu korur.

Aşılar

Çocuk felci aşısı, Sağlık Bakanlığı'nın aşılama takviminde yer alır. Aşı, genellikle 2, 4 ve 6. aylarda, ardından 18. ay ve 6 yaşta tekrar dozları yapılır. Aşı oldukça etkili ve güvenlidir.

Tarama programları

Çocuk felci için toplu tarama yapılmaz. Ancak aşılama kayıtları düzenli olarak takip edilir ve eksik aşılar tamamlanır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı felç (özellikle bacaklarda)
• Solunum kaslarının tutulmasına bağlı nefes darlığı
• Yutma güçlüğü ve beslenme sorunları
• Şekil bozuklukları (kemik ve eklem deformiteleri)

Uzun vadeli görünüm

Aşılama sayesinde çocuk felci artık nadir görülmektedir. Erken tanı ve iyi bakım ile birçok kişi iyileşebilir. Kalıcı sorunları olanlar için fizik tedavi ve destek hizmetleri yaşam kalitesini artırabilir. Umut verici bir şekilde, toplum aşılamaya devam ettikçe bu hastalık tamamen ortadan kalkabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.