Rabies vaccine prevention

Genel Bakış

Kuduz, genellikle hayvan ısırığıyla bulaşan, virüsün neden olduğu ciddi bir hastalıktır. Belirtiler ortaya çıktıktan sonra neredeyse her zaman ölümcüldür, ancak aşıyla tamamen önlenebilir.

Kuduz dünya genelinde, özellikle gelişmekte olan ülkelerde yaygındır. Türkiye'de nadir görülür ancak risk devam eder.

En çok kırsal alanlarda yaşayanlar, hayvanlarla çalışan veterinerler, hayvan bakıcıları ve başıboş hayvanların yoğun olduğu bölgelerdeki kişiler risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş, baş ağrısı, halsizlik
• Isırık yerinde karıncalanma, kaşıntı
• Su korkusu (hidrofobi), hava korkusu
• Aşırı salya, kas spazmları
• Bilinç bulanıklığı, ajitasyon

Çocuklarda belirtiler

• Huysuzluk, aşırı ağlama
• Yutma güçlüğü
• Aşırı salya akması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik, uyku hali
• Zihinsel karışıklık

Nedenler

Ana nedenler

• Kuduz virüsü taşıyan bir hayvanın ısırması
• Virüsün tükürük veya diğer vücut sıvılarının açık yara, göz, ağız gibi mukozalara teması

Risk faktörleri

• Başıboş hayvanların bulunduğu bölgelerde yaşamak
• Veteriner, hayvan bakıcısı gibi meslekler
• Kuduz aşısız evcil hayvan beslemek
• Yarasa ile temas

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Herhangi bir hayvan ısırığı, özellikle kuduz riski taşıyan hayvan (köpek, kedi, tilki, yarasa) tarafından
• Isırılan hayvanın aşı durumu bilinmiyorsa
• Yüz, baş veya eller gibi hassas bölgelerdeki ısırıklar

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Riskli bir bölgeye seyahat etmeden önce kuduz aşısı olmak için
• Mesleki risk altındaysanız koruyucu aşı yaptırmak için

Tanı

Kuduz tanısı genellikle klinik belirtiler ortaya çıktıktan sonra konulur, ancak o aşamada tedavi mümkün değildir. Bu nedenle tanıdan çok, maruziyet sonrası profilaksi (koruyucu tedavi) önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Isırık sonrası hayvanın kuduz olup olmadığını belirlemek için hayvandan alınan örnekler laboratuvarda incelenir
• Kişide belirtiler varsa tükürük, deri biyopsisi ve beyin omurilik sıvısı testleri yapılır

Randevunuzda neler beklenir

Bir hayvan ısırığı sonrası acil servise gittiğinizde doktor yaranızı temizler, kuduz riskini değerlendirir ve gerekiyorsa aşı takvimini başlatır. Aşılama genellikle dört dozdan oluşur ve ilk doz mümkün olan en kısa sürede yapılır.

Tedavi

Kuduz belirtileri başladıktan sonra kesin bir tedavisi yoktur. Bu nedenle en önemli tedavi, virüse maruz kaldıktan hemen sonra uygulanan kuduz aşısı ve immün globulin (antikor) tedavisidir.

Evde kişisel bakım

• Yarayı hemen sabunlu suyla en az 15 dakika bol bol yıkayın
• Yarayı antiseptik solüsyonla temizleyin (iyotlu gibi)
• Açık yarayı kapatmayın, üzerini temiz bir gazlı bezle kapatıp doktora gidin

Tıbbi tedaviler

Kuduz şüpheli ısırıklarda uygulanan tedavi protokolü şunları içerir: 1) Yaranın temizlenmesi, 2) Kuduz aşısı (genellikle dört doz), 3) Kuduz immün globulini (aşıyla birlikte verilen koruyucu antikorlar). Tedavi mutlaka bir sağlık kuruluşunda doktor kontrolünde yapılmalıdır. Aşının dozu ve sayısı doktor tarafından belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kuduz tedavisinde cerrahi müdahale gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Kuduz aşısı olduktan sonra normal hayatınıza devam edebilirsiniz. Aşı döneminde hafif yan etkiler (ateş, baş ağrısı) olabilir, bunlar genellikle kısa sürelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Aşı programını tamamlamak önemlidir, dozları atlamayın
• Aşının yan etkilerini doktorunuza bildirin
• Başıboş hayvanlardan uzak durun

Diyet ve egzersiz

Aşılama döneminde özel bir diyet veya egzersiz kısıtlaması yoktur. Sağlıklı beslenmeye ve bol sıvı tüketmeye devam edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bir hayvan ısırığı sonrası kuduz endişesi yaşamak normaldir. Bu kaygılarınızı doktorunuzla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Kuduz tamamen önlenebilir bir hastalıktır. En etkili yöntem, kuduz aşısıdır. Ayrıca evcil hayvanların aşılanması ve başıboş hayvanlardan uzak durulması da önlemede önemlidir.

Aşılar

Kuduz aşısı iki şekilde uygulanır: 1) Maruziyet öncesi profilaksi (riskli meslekler ve yüksek riskli bölgelere seyahat edenler için), 2) Maruziyet sonrası profilaksi (hayvan ısırığı sonrası). Aşı, Sağlık Bakanlığı tarafından ücretsiz olarak sağlanmaktadır. Aşı takvimi doktor tarafından belirlenir.

Tarama programları

Kuduz için rutin bir tarama testi yoktur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kuduz virüsü belirtiler ortaya çıktıktan sonra neredeyse her zaman ölümcüldür
• Solunum yetmezliği
• Kalp durması
• Koma

Uzun vadeli görünüm

Kuduz, belirtiler başlamadan önce aşı ile tedavi edildiğinde %100 önlenebilir. Bu nedenle bir hayvan ısırığından sonra zamanında aşı yaptırmak hayat kurtarıcıdır. Gelişmiş ülkelerde ve Türkiye'de kuduz aşısı sayesinde hastalık çok nadir görülür. Umutlu olun; erken tedavi ile kuduzu önlemek mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.