Rotavirus vaccine

Genel Bakış

Rotavirüs, özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda şiddetli ishale ve kusmaya neden olan bir virüstür. Rotavirüs aşısı, bu virüsün neden olduğu ağır hastalığı önlemek için yapılan bir aşıdır.

Rotavirüs dünyada ve Türkiye'de çok yaygındır. 5 yaş altındaki hemen hemen her çocuk en az bir kez rotavirüs enfeksiyonu geçirir. Aşılama sayesinde ağır vakalar büyük ölçüde azalmıştır.

Rotavirüs en sık bebekleri ve 5 yaş altındaki çocukları etkiler. Yetişkinlerde de görülebilir, ancak genellikle daha hafif seyreder. Bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde daha ağır olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Şiddetli sulu ishal
• Kusma
• Ateş
• Karın ağrısı
• Halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Sık ve sulu dışkılama (günde 10-20 kez)
• Kusma (genellikle 1-2 gün sürer)
• Yüksek ateş
• İshale bağlı sıvı kaybı (dehidratasyon) belirtileri: ağız kuruluğu, az idrar, ağlarken gözyaşı olmaması, halsizlik
• Huzursuzluk ve ağlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sulu ishal
• Hafif ateş
• Mide bulantısı
• Genellikle daha hafif seyreder
• Bazı durumlarda sıvı kaybı riski artabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Rotavirüs adı verilen virüs, enfekte kişilerin dışkısıyla bulaşır.
• Virüs, kirli eller, oyuncaklar, yüzeyler veya yiyecekler yoluyla ağız yoluyla vücuda girer.
• Kuluçka süresi (virüs alındıktan sonra belirtilerin çıkmasına kadar geçen süre) 1-3 gündür.

Risk faktörleri

• Bebek ve küçük çocuk olmak (özellikle 3 ay-2 yaş arası)
• Kreş veya toplu yaşam alanlarında bulunmak
• Bağışıklık sistemi zayıf olmak
• Emzirilmeyen bebekler (anne sütü koruyucu olabilir)
• Hijyen koşullarının yetersiz olduğu ortamlarda yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Bebek veya çocuk aşırı halsiz, uyandırılamıyorsa veya nöbet geçiriyorsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İshal veya kusma 24 saatten uzun sürüyorsa bir doktora başvurun.
• Sıvı kaybı belirtileri (ağız kuruluğu, az idrar) fark ederseniz.
• Ateş yükselirse veya çocuk rahatsız görünüyorsa.

Tanı

Doktor, belirtilere ve hastanın öyküsüne bakarak tanı koyar. Gerekirse dışkı örneği alınarak laboratuvar testi yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Dışkıda rotavirüs antijeni testi (hızlı test)
• PCR testi (kesin tanı için)
• Genellikle basit vakalarda test yapılması gerekmez

Randevunuzda neler beklenir

Doktor muayenesi sırasında çocuğun sıvı kaybı durumu değerlendirilir. Gerekirse dışkı örneği istenebilir. Tanı konulduktan sonra tedavi genellikle evde sıvı takviyesi ile yapılır. Hastaneye yatış gereken ağır vakalar da olabilir.

Tedavi

Rotavirüs enfeksiyonunun özel bir ilacı yoktur. Tedavi, vücudun kaybettiği sıvı ve minerallerin yerine konmasına yöneliktir. Ağır vakalarda hastanede damar yoluyla sıvı verilmesi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı verin: emzirme, mamaya devam veya ağızdan sıvı takviye solüsyonları (eczaneden alınabilir).
• Kusma varsa, küçük ve sık aralıklarla sıvı vermeye çalışın.
• Çocuğun bezini sık sık değiştirin ve pişik önleyici krem kullanın.
• Elleri sık sık yıkayarak virüsün yayılmasını önleyin.
• İshal süresince çocuğu normal beslenmeye devam ettirin; ek gıda alan çocuklar kolay sindirilebilir yiyecekler (pirinç lapası, patates püresi, muz gibi) verebilir.

Tıbbi tedaviler

Doktor, sıvı kaybı durumuna göre ağızdan sıvı takviyesi önerebilir veya hastanede damar yoluyla sıvı verilmesini isteyebilir. Rotavirüse karşı kullanılan antiviral bir ilaç yoktur. İshali durdurucu ilaçlar genellikle önerilmez. Antibiyotikler virüse etki etmez.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi uygulanmaz; bu enfeksiyon tıbbi bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

Rotavirüs enfeksiyonu geçici bir hastalıktır. Çocuğun iyileşmesi için bol sıvı verilmesi ve dinlenmesi önemlidir. Enfeksiyon genellikle 3-7 gün içinde geçer. Bu sürede çocuğu kreşe veya okula göndermemek, evde dinlenmesini sağlamak gerekir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Elleri sık sık sabun ve suyla yıkamak (özellikle alt değiştirdikten sonra).
• Oyuncakları, yüzeyleri dezenfekte etmek.
• Çocuğun kullandığı eşyaları ayrı yıkamak.
• Diğer aile üyelerinin de hijyene dikkat etmesi.

Diyet ve egzersiz

İshal ve kusma döneminde çocuğa bol sıvı vermek en önemlisidir. Ağır yiyeceklerden kaçının. Muz, pirinç, elma püresi gibi sindirimi kolay besinler önerilir. Çocuk iyileştikten sonra normal beslenmeye dönülebilir. Egzersiz için özel bir kısıtlama yoktur, ancak çocuğun enerjisi düşükse dinlenmesi daha iyidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Rotavirüs enfeksiyonu genellikle kısa sürelidir, ancak hasta çocuklar huzursuz ve ağlamaklı olabilir. Ebeveynler için endişe verici olabilir. Bu süreçte sabırlı olmak, sevgi ve ilgi göstermek çocuğun rahatlamasına yardımcı olur.

Önleme

Evet, rotavirüs aşısı en etkili korunma yöntemidir. Aşı, ağır rotavirüs hastalığını ve hastaneye yatmayı büyük ölçüde önler. Ayrıca hijyen kurallarına dikkat etmek de bulaşma riskini azaltır.

Aşılar

Rotavirüs aşısı, Sağlık Bakanlığı tarafından çocukluk çağı aşı takviminde önerilmektedir ve ücretsiz olarak aile sağlığı merkezlerinde uygulanır. Aşı, ağız yoluyla damla şeklinde yapılır. Genellikle 2. ve 4. aylarda iki doz, bazı markalarda 2., 4. ve 6. aylarda üç doz şeklinde uygulanır. Aşı, bebek 2 aylıktan itibaren yapılabilir ve 6 aydan sonra ilk doz yapılmamalıdır.

Tarama programları

Rotavirüs için rutin bir tarama testi bulunmamaktadır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli sıvı kaybı (dehidratasyon) sonucu hastaneye yatış gerekebilir.
• Elektrolit dengesizlikleri (vücuttaki mineral düzeylerinin bozulması)
• Nadiren, ağır dehidratasyon böbrek yetmezliğine veya ölüme yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Rotavirüs enfeksiyonu genellikle bir hafta içinde kendiliğinden iyileşir. Ölüm oranı çok düşüktür, ancak gelişmemiş ülkelerde sıvı kaybına bağlı bebek ölümleri görülebilir. Aşılama sayesinde ağır vakalar ve ölümler büyük ölçüde önlenmektedir. Erken sıvı takviyesi ile çoğu çocuk evde sağlıklı bir şekilde iyileşir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.