RSV vaccine older adults overview

Genel Bakış

RSV (Respiratuar Sinsityal Virüs), burun akıntısı, öksürük ve ateş gibi soğuk algınlığına benzer belirtilere yol açan yaygın bir virüstür. Çoğu insanda hafif geçse de, 60 yaş ve üzerindeki yetişkinlerde ciddi akciğer enfeksiyonlarına (zatürre) neden olabilir. RSV aşısı, bu yaş grubunda RSV'ye bağlı ciddi hastalıkları önlemek için geliştirilmiş bir aşıdır.

RSV dünyada her yıl milyonlarca insanı enfekte eden çok yaygın bir virüstür. Kış aylarında sıkça görülür.

Herkes RSV alabilir, ancak 60 yaş üstü yetişkinler, kronik kalp veya akciğer hastalığı olanlar ve bağışıklık sistemi zayıf kişilerde daha ağır seyirli olabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Burun akıntısı veya tıkanıklığı
• Öksürük, hapşırma
• Hafif ateş
• Boğaz ağrısı
• Baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Hırıltılı solunum (wheezing)
• Hızlı veya zor nefes alma
• Beslenmede zorluk
• Huzursuzluk
• Kulak enfeksiyonu

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli öksürük ve balgam
• Nefes darlığı
• Göğüste sıkışma hissi
• Yüksek ateş (38°C üzeri)
• Zatürre (akciğer iltihabı) belirtileri

Nedenler

Ana nedenler

• RSV virüsü, hasta bir kişinin öksürük veya hapşırığıyla havaya yayılan damlacıklar yoluyla bulaşır.
• Virüs bulaşmış elleri ağız, burun veya göze götürmek de enfeksiyona yol açar.

Risk faktörleri

• 60 yaş ve üzerinde olmak
• Kronik akciğer hastalığı (KOAH, astım gibi)
• Kalp yetmezliği veya koroner arter hastalığı
• Zayıflamış bağışıklık sistemi (kanser tedavisi, organ nakli vb.)
• Bakımevinde veya kalabalık ortamlarda yaşamak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta zorlanıyorsanız hemen 112'yi arayın.
• Göğüs ağrısı veya basıncı varsa acil yardım isteyin.
• Yüksek ateşiniz düşmüyor ve kendinizi çok kötü hissediyorsanız.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Soğuk algınlığı benzeri belirtileriniz bir haftadan uzun sürerse doktorunuza danışın.
• RSV aşısı olup olmamanız gerektiğini öğrenmek için aile hekiminize başvurun.

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi değerlendirir. Gerekirse burun veya boğaz sürüntüsü alarak RSV testi yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Nazofaringeal sürüntü (burun içinden alınan örnekle hızlı test)
• PCR testi (daha hassas, sonuç birkaç saat içinde)
• Göğüs röntgeni (zatürre şüphesi varsa)

Randevunuzda neler beklenir

Test genellikle ağrısızdır, birkaç dakika sürer. Tanı konulan kadar dinlenmeniz ve bol sıvı almanız önerilir.

Tedavi

Hafif RSV enfeksiyonları için özel bir ilaç yoktur; tedavi belirtileri hafifletmeye yöneliktir. Aşı, hastalığı önlemede en etkili yöntemdir.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (su, çorba).
• Dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın.
• Ateş düşürücü ve ağrı kesiciler için doktorunuza danışın.
• Hava nemlendirici kullanarak öksürüğü rahatlatabilirsiniz.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, şiddetli vakalarda oksijen desteği veya solunum tedavisi önerebilir. Bazı hastalar için antiviral ilaçlar (reçeteyle) düşünülebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

RSV enfeksiyonunda ameliyat gerekmez.

Bu durumla yaşamak

RSV genellikle bir-iki hafta içinde iyileşir. Bu süreçte bol dinlenmek ve eve teması azaltmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık sabunla yıkayın.
• Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı dirseğinizle kapatın.
• Başkalarıyla yakın temastan kaçının.

Diyet ve egzersiz

Hastalık sırasında hafif, besleyici gıdalar tüketin (meyve, sebze, protein). İyileştikten sonra yavaşça yürüyüş gibi hafif egzersizlere başlayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hastalık süreci yalnızlık veya kaygıya neden olabilir. Ailenizle konuşun, gerekirse psikolojik destek alın.

Önleme

RSV aşısı ile ciddi enfeksiyonların önlenmesi mümkündür. Ayrıca el hijyeni ve maske kullanımı da bulaşmayı azaltır.

Aşılar

60 yaş ve üzerindeki yetişkinlere RSV aşısı önerilmektedir. Aşı, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylıdır ve ücretsiz olarak aile sağlığı merkezlerinde yapılabilir. Aşının yan etkileri genellikle hafiftir (kol ağrısı, yorgunluk).

Tarama programları

RSV için rutin bir tarama testi yoktur. Belirtileriniz varsa doktora başvurun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Zatürre (akciğer enfeksiyonu)
• Kronik akciğer hastalığının kötüleşmesi (KOAH atağı)
• Solunum yetmezliği (nefes alamama)
• Kalp yetmezliğinin tetiklenmesi

Uzun vadeli görünüm

RSV çoğu yetişkinde hafif geçer, ancak riskli gruplarda hastaneye yatış gerekebilir. Aşı sayesinde ciddi hastalık ve ölüm oranları önemli ölçüde azalmıştır. Erken tanı ve destekleyici bakım ile çoğu kişi tamamen iyileşir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.