Tetanus booster

Genel Bakış

Tetanoz aşısı (tetanoz güçlendirici doz), tetanoz hastalığına karşı koruyan bir aşıdır. Tetanoz, toprakta, tozda ve gübrede bulunan Clostridium tetani adlı bakterinin neden olduğu ciddi bir enfeksiyondur. Aşı, vücudun bu bakteriye karşı bağışıklık geliştirmesini sağlar.

Tetanoz, aşılama sayesinde gelişmiş ülkelerde nadir görülür. Ancak aşılanmayan veya aşısı eksik olan kişilerde hâlâ risk vardır.

Tetanoz her yaşta görülebilir, ancak en çok aşılanmamış veya aşısı güncel olmayan kişileri, özellikle yaşlıları ve tarım işçilerini etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çene kaslarında kilitlenme (trismus) – ağzı açmada güçlük
• Boyun ve sırt kaslarında sertlik ve ağrı
• Yutma güçlüğü
• Karın kaslarında sertlik
• Ateş ve terleme
• Kas spazmları (kasların istemsiz kasılması)

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde ve çocuklarda aşırı huzursuzluk, emme güçlüğü ve katılaşma görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kas spazmları daha şiddetli olabilir ve düşme riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Clostridium tetani bakterisinin sporları (tohumları) vücuda girer. Bu sporlar toprakta, tozda, gübrede ve paslı metalde bulunur.
• Bakteri derideki bir kesik, yanık, delinme veya sıyrıktan vücuda girer ve tetanospazmin adlı bir zehir (toksin) salgılar.

Risk faktörleri

• Aşının güncel olmaması veya hiç aşılanmamış olmak
• Derin, kirli yaralar (özellikle toprak, gübre veya pas bulaşmış)
• Enjeksiyon uygulamaları (özellikle yasadışı ilaç kullanımında)
• Yanıklar, donma, diş enfeksiyonları veya cerrahi yaralar
• Tarım işçileri, bahçıvanlar ve hayvanlarla uğraşan kişiler

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tetanoz belirtileriniz varsa (çene kasılması, yutma güçlüğü, kas spazmları)
• Kirli veya derin bir yaralanma geçirdiyseniz ve aşınızın güncel olup olmadığından emin değilseniz
• Tetanoz riskli bir yaralanma sonrası aşı yaptırmanız gerekebilir; hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tetanoz aşınızın hatırlatma dozunu yaptırmak için her 10 yılda bir aile hekiminize gidin.
• 5 yılı geçmiş bir yara durumunda aşınızı yenilemek için doktora danışın.

Tanı

Tetanoz tanısı genellikle hastanın şikayetleri, fizik muayene ve öykü (yakın zamanda yaralanma olup olmadığı) ile konulur. Laboratuvar testleri çoğu zaman gerekmez.

Yapılabilecek testler

• Doktor, çene kasılması, kas sertliği ve yutma güçlüğünü değerlendirir.
• Kan testleri ile diğer hastalıklar ekarte edilebilir.
• Nadir durumlarda, yaradan alınan örnek kültür yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tetanoz şüphesi varsa doktor sizi hastaneye yatırabilir. Tanı hızlıca konulur ve tedaviye hemen başlanır. Erken tedavi hayat kurtarıcıdır.

Tedavi

Tetanoz tedavisi hastanede, genellikle yoğun bakımda yapılır. Amaç bakteri zehrini nötralize etmek, kas spazmlarını kontrol altına almak ve yarayı temizlemektir.

Evde kişisel bakım

• Yaralanma durumunda yarayı hemen bol su ve sabunla iyice yıkayın.
• Kirli bir yara varsa, aşı durumunuzu kontrol ettirin.
• Ağrı ve ateş için doktor önermedikçe ilaç kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Tetanoz tedavisinde, bakteri zehrini etkisiz hale getiren bir antitoksin (bağışıklık serumu) uygulanır. Kas spazmlarını azaltmak için sakinleştirici ve kas gevşetici ilaçlar verilir. Yaralar temizlenir ve gerekirse antibiyotik tedavisi eklenir. Aşılanmamış kişilere tetanoz aşısı da yapılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, derin ve kirli yaralarda cerrahi temizlik gerekebilir. Bu durum doktor tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Tetanoz geçiren kişilerin iyileşmesi haftalar veya aylar sürebilir. Tedavi sonrası fizik tedavi gerekebilir. Hastalığı geçiren herkesin aşı takvimine devam etmesi önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Aşılarınızı düzenli yaptırın.
• Bahçe veya tarım işleri yaparken eldiven ve koruyucu giysi kullanın.
• Yaralanmaları ciddiye alın, temizliğine özen gösterin.

Diyet ve egzersiz

İyileşme döneminde bol sıvı tüketin ve yumuşak besinler tercih edin. Kas gücünü geri kazanmak için doktorunuzun önereceği egzersizleri yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tetanoz korkutucu bir hastalık olabilir. Kaygı ve endişe normaldir. Ailenizden ve sağlık çalışanlarından destek istemekten çekinmeyin.

Önleme

Evet, tetanoz aşı ile önlenebilir bir hastalıktır. En etkili korunma yöntemi düzenli aşılamadır.

Aşılar

Tetanoz aşısı, bebeklik döneminde (2, 4, 6 ve 18. aylarda) ve 4-6 yaşta yapılır. Yetişkinlerde her 10 yılda bir hatırlatma dozu önerilir. Sağlık Bakanlığı, aşı takviminde tetanoz aşısını ücretsiz olarak sunmaktadır. Herhangi bir yaralanma durumunda, aşınızın üzerinden 5 yıldan fazla zaman geçmişse doktorunuz size bir hatırlatma dozu önerebilir.

Tarama programları

Tetanoz için rutin bir tarama testi yoktur. Korunma tamamen aşılama ile sağlanır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli kas spazmları nedeniyle solunum durması
• Kaburga veya omurga kırıkları
• Yüksek tansiyon ve kalp ritim bozuklukları
• Akciğer enfeksiyonu (zatürre)
• Uzun süreli yoğun bakım gereksinimi

Uzun vadeli görünüm

Tetanoz ciddi bir hastalıktır, ancak erken tedavi ile iyileşme şansı yüksektir. Tedavi edilmezse ölüme yol açabilir. Aşılama sayesinde tetanoz artık nadir görülmektedir ve korunmak mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.