Vaccine allergy myths and facts

Genel Bakış

Aşı alerjisi, aşının içindeki bazı maddelere karşı vücudun nadir görülen bir reaksiyonudur. Ancak birçok kişi aşı alerjisi konusunda gerçek olmayan endişeler taşır. Bu yazı, yaygın mitleri ve gerçekleri açıklar.

Hayır, gerçek aşı alerjisi son derece nadirdir. Ancak aşı alerjisi korkusu yaygındır.

Herkes aşı alerjisi yaşayabilir, ancak en sık aşının bir bileşenine karşı şiddetli alerjik reaksiyon (anafilaksi) öyküsü olan kişilerde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Enjeksiyon bölgesinde şişlik, kızarıklık veya hafif kaşıntı
• Aşıdan dakikalar veya saatler içinde ortaya çıkan hafif döküntü
• Kurdeşen (kabarık, kaşıntılı kırmızı lekeler)

Çocuklarda belirtiler

• Aynı yetişkinlerdeki belirtiler, ayrıca huzursuzluk ve ağlama

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler yetişkinlerle benzerdir; yaşlılarda reaksiyon daha hafif veya daha şiddetli olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Aşının içindeki jelatin, yumurta proteini, antibiyotikler veya koruyucu maddelere karşı alerji
• Aşının kendisine değil, üretim sürecinde kullanılan maddelere karşı reaksiyon

Risk faktörleri

• Daha önce bir aşıya veya aşı bileşenine karşı anafilaksi (şiddetli alerji) geçirmiş olmak
• Gıda, ilaç veya böcek sokmalarına karşı ciddi alerjik reaksiyon öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aşı olduktan hemen sonra nefes darlığı, yüzde şişme veya bayılma gibi acil belirtiler varsa 112'yi arayın.
• Aşı bölgesinde büyüyen ve ağrılı şişlik veya yüksek ateş varsa aynı gün doktora başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ciddi bir alerjiniz varsa aşı olmadan önce doktorunuza danışın.
• Daha önce bir aşıya karşı alerjik reaksiyon geçirdiyseniz, bir sonraki aşı öncesi alerji uzmanına görünün.

Tanı

Doktor, ayrıntılı bir sağlık öyküsü alır ve gerekirse deri testi veya kan testi yaparak alerjiyi doğrular.

Yapılabilecek testler

• Deri prick testi (cilt çizgi testi)
• İntradermal test (deri içi test)
• Spesifik IgE antikor kan testi

Randevunuzda neler beklenir

Değerlendirme sonucunda aşının güvenli olup olmadığı veya özel önlemler gerekip gerekmediği belirlenir.

Tedavi

Aşı alerjisi reaksiyonunun tedavisi, belirtilerin hemen yönetilmesidir. Hafif reaksiyonlarda antihistaminikler kullanılabilir. Şiddetli reaksiyonlarda (anafilaksi) acil müdahale gerekir.

Evde kişisel bakım

• Enjeksiyon bölgesine soğuk kompres uygulayın.
• Doktorunuzun önerdiği antihistaminik ilacı kullanın.
• Belirtilerin kötüleşip kötüleşmediğini izleyin; şiddetlenirse acil yardım isteyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorlar, aşıyı acil ekipmanların bulunduğu ortamda yapabilir, dozu bölebilir veya farklı bir aşı markası kullanabilir. Şiddetli alerjide adrenalin (epinefrin) enjeksiyonu yapılır.

Bu durumla yaşamak

Belgelenmiş bir aşı alerjiniz varsa, o aşı bileşenini içeren aşılardan kaçınmanız gerekir. Diğer aşılar genellikle güvenlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuz yazdıysa yanınızda adrenalin oto-enjektörü taşıyın.
• Alerji bilgi kartı veya tıbbi uyarı bilekliği kullanın.
• Tüm sağlık çalışanlarına alerjinizi bildirin.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet veya egzersiz kısıtlaması gerekmez.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Aşı korkusu bazı kişilerde kaygıya yol açabilir. Bu kaygıyı doktorunuzla paylaşmak önemlidir.

Önleme

Çoğu aşı alerjisi önceden tahmin edilemez. Ancak tüm alerjilerinizi doktorunuza söyleyerek riski azaltabilirsiniz.

Aşılar

Aşılar hâlâ çoğu insan için önerilmektedir. Alerji değerlendirmesi, güvenli aşılamayı sağlar.

Tarama programları

Aşı öncesi yapılan kısa sorgulama, risk altındaki kişileri belirlemeye yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anafilaksi (şiddetli alerjik reaksiyon) tedavi edilmezse hayati tehlike oluşturabilir.
• Nadiren geç tip aşırı duyarlılık reaksiyonları deri döküntülerine yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Doğru yönetim ve alerjenden kaçınma ile çoğu kişi diğer aşıları güvenle yaptırabilir. Aşı alerjisi, aşılamanın tamamen durması anlamına gelmez.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.