Vaccine side effects common

Genel Bakış

Aşı yan etkileri, bir aşı yapıldıktan sonra vücudun bağışıklık sisteminin verdiği doğal tepkilerdir. Bu etkiler genellikle hafif, kısa süreli ve kendiliğinden geçer. Aşılar, bizi hastalıklardan korumak için tasarlanmıştır ve yan etkiler, vücudun koruyucu antikorlar ürettiğinin bir işaretidir.

Evet, aşı sonrası hafif yan etkiler oldukça yaygındır. Örneğin, her 5 kişiden 1'i enjeksiyon bölgesinde ağrı hissedebilir.

Her yaş grubunda görülebilir, ancak bebekler ve çocuklarda ateş gibi belirtiler biraz daha sık olabilir. Yaşlılarda ise yorgunluk daha öne çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ateş (hafif veya orta derecede)
• Baş ağrısı
• Yorgunluk veya hâlsizlik
• Kas ve eklem ağrıları
• Enjeksiyon yapılan bölgede kızarıklık, şişlik veya ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Hafif ateş (38°C'ye kadar)
• Huzursuzluk ve aşırı ağlama
• İştahsızlık
• Enjeksiyon bölgesinde hassasiyet

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk
• Hafif ateş
• Kas ağrıları
• Baş ağrısı

Nedenler

Ana nedenler

• Aşılar, bağışıklık sistemini uyarmak için vücuda zayıflatılmış veya ölü mikroplar (antijenler) verir. Vücut bu yabancı maddelere tepki olarak iltihap ve hafif belirtiler oluşturur.
• Bazı aşılarda bulunan adjuvan adı verilen güçlendiriciler de bağışıklık yanıtını artırarak yan etkilere katkıda bulunabilir.

Risk faktörleri

• Önceden herhangi bir aşıya veya aşı içeriğine karşı alerji öyküsü
• Bazı kronik hastalıklar (genelde aşı güvenlidir, ancak doktor önceden değerlendirme yapmalıdır)
• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde (örneğin kemoterapi görenler) yan etkiler daha belirgin olabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil durum belirtilerinden biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Nöbet, yüksek ateş veya bilinç bulanıklığı durumunda acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif yan etkiler 3-4 günden uzun sürerse veya giderek kötüleşirse aile hekiminize danışın.
• Aşıdan sonra çok ağrılı, kızarık ve ısınan bir şişlik oluşursa doktora görünün.

Tanı

Doktor, belirtilerinizi dinler ve aşı olduktan ne kadar süre sonra başladığını sorgular. Genellikle ek bir tanıya gerek kalmaz.

Yapılabilecek testler

• Çoğu durumda test yapılmaz.
• Ciddi bir alerjik reaksiyon şüphesi varsa kan testleri veya alerji testleri istenebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Hafif yan etkiler için herhangi bir tıbbi müdahale gerekmez. Doktorunuz dinlenme ve belirtileri hafifletmek için yöntemler önerecektir.

Tedavi

Tedavi, belirtileri hafifletmeye yöneliktir. Aşı sonrası yan etkiler genellikle kendiliğinden düzelir.

Evde kişisel bakım

• Bol su veya sıvı tüketin (özellikle ateş varsa).
• Enjeksiyon bölgesine temiz ve soğuk bir bez koyarak ağrıyı azaltabilirsiniz.
• Dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın.
• Hafif ateşte aşırı giyinmekten kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz önerirse, ateş düşürücü veya ağrı kesici ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçları mutlaka bir sağlık uzmanına danışarak alın, özellikle çocuklarda dozaj çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durumda cerrahi bir işlem söz konusu değildir.

Bu durumla yaşamak

Aşı olduktan sonra bir gün kendinizi dinlemeniz iyi olabilir. Hafif ateş veya yorgunluk normaldir, geçicidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Aşıdan hemen sonra ağır fiziksel aktivitelerden kaçının.
• Normal günlük işlerinize devam edebilirsiniz.
• Alkol tüketimini aşıyı takip eden ilk 24 saatte sınırlayın.

Diyet ve egzersiz

Bol sıvı alımı önemlidir. Hafif yürüyüş gibi düşük tempolu egzersizler yapılabilir, ancak kendinizi zorlamayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bazı kişiler aşı yaptırdıktan sonra endişe veya kaygı hissedebilir. Bu doğaldır; hislerinizi bir yakınınızla veya sağlık çalışanınızla paylaşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Aşı yan etkileri tamamen önlenemez, ancak şiddeti azaltılabilir. Aşıdan önce doktorunuza sağlık geçmişinizi ve varsa alerjilerinizi mutlaka bildirin. Bu sayede riskler en aza indirilir.

Aşılar

Aşı olmaktan kaçınmak, hastalığa yakalanma riskini artırır ve bu hastalıkların yan etkileri aşı yan etkilerinden çok daha ciddidir. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı, çocukluk çağı aşı takviminin eksiksiz uygulanmasını önermektedir.

Tarama programları

Bu durum için düzenli bir tarama önerilmez. Ancak aşı öncesi doktor muayenesi rutin olarak yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Çok nadiren ciddi alerjik reaksiyon (anafilaksi) oluşabilir. Bu durum acil müdahale gerektirir, ancak hızlı tedavi ile tamamen düzelir.
• Yüksek ateşe bağlı olarak çocuklarda havale (ateşli nöbet) görülebilir, genellikle kalıcı bir hasar bırakmaz.

Uzun vadeli görünüm

Aşılar, dünya genelinde milyonlarca insanı hastalıklardan korumuş, birçok hastalığın ortadan kalkmasını sağlamıştır. Yan etkiler geçicidir ve uzun vadeli bir soruna yol açmaz. Aşı olmanın yararları risklerinden katbekat fazladır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.