Yellow fever vaccine travel

Genel Bakış

Sarı humma aşısı, sarı humma hastalığına karşı koruyan bir aşıdır. Sarı humma, sivrisineklerle bulaşan ve ciddi hastalığa yol açabilen bir virüstür. Bu aşı, özellikle Afrika ve Güney Amerika'daki bazı bölgelere seyahat edenler için önerilir ve bazı ülkeler tarafından girişte zorunlu tutulur.

Sarı humma Türkiye'de görülmez, ancak dünyada her yıl yaklaşık 200.000 vaka bildirilir. Seyahat edenler için aşı olma ihtiyacı oldukça yaygındır.

Özellikle sarı hummanın yaygın olduğu bölgelere seyahat eden kişileri etkiler. Bu bölgeler arasında Afrika'nın Sahra altı bölgesi ve Güney Amerika'nın tropikal kısımları bulunur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşıdan sonra hafif ateş, baş ağrısı, kas ağrıları
• Aşı yerinde kızarıklık, şişlik veya ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda yukarıdakilere benzer hafif yan etkiler görülebilir, genellikle 1-2 gün içinde geçer

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• 65 yaş üstü kişilerde ciddi yan etki riski çok düşük olmakla birlikte, doktor değerlendirmesi önerilir

Nedenler

Ana nedenler

• Sarı humma aşısı olma gerekliliğinin nedeni, sivrisineklerle bulaşan sarı humma virüsünün ciddi hastalığa yol açabilmesidir.
• Aşı olmadan hastalığa yakalanma riski, endemik bölgelerde yüksektir.

Risk faktörleri

• Sarı hummanın yaygın olduğu (endemik) bir bölgeye seyahat etmek
• Seyahat sırasında sivrisinek ısırıklarına maruz kalmak
• Daha önce sarı humma aşısı olmamış olmak
• Bağışıklığı zayıf olan kişiler (örneğin kemoterapi görenler) daha dikkatli olmalıdır

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aşıdan sonra yukarıda belirtilen acil durum belirtileri yaşanırsa hemen 112'yi arayın.
• Aşı yapıldıktan sonraki 24 saat içinde şiddetli alerjik reaksiyon şüphesi varsa acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Seyahatten en az 10 gün önce aşı yaptırmak için bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Aşı olup olmayacağınıza karar vermek için seyahat sağlığı polikliniğine danışın.
• Hamilelik, emzirme veya kronik bir hastalık gibi özel durumlarınız varsa doktorunuza danışın.

Tanı

Sarı humma aşısı için tanı koymak gerekmez. Ancak seyahat öncesi bir doktor veya seyahat sağlığı uzmanı, risk değerlendirmesi yapar ve aşı olmanız gerekip gerekmediğine karar verir.

Yapılabilecek testler

• Sarı humma aşısı öncesinde rutin bir test yapılmaz.
• Daha önce sarı humma geçirip geçirmediğinizi anlamak için kan testi istenebilir, ancak bu nadirdir.

Randevunuzda neler beklenir

Seyahat sağlığı polikliniğinde doktor, seyahat edeceğiniz ülke, süre ve sağlık geçmişinizi sorgular. Aşının yapılması uygun görülürse tek doz enjeksiyon şeklinde uygulanır. Aşıdan sonra 10 dakika kadar gözlem altında tutulabilirsiniz.

Tedavi

Sarı humma aşısı koruyucu bir önlemdir, tedavi amaçlı kullanılmaz. Aşı sonrası hafif yan etkiler genellikle kendiliğinden geçer. Eğer hastalık gelişirse (çok nadir) semptomları hafifletmeye yönelik destekleyici tedavi uygulanır.

Evde kişisel bakım

• Aşı sonrası bol sıvı tüketin.
• Dinlenin ve hafif aktivitelerle günü geçirin.
• Aşı yerinde şişlik veya ağrı varsa temiz, soğuk bir bez uygulayın.
• Ateş veya ağrı için doktorunuza danışarak uygun bir ağrı kesici kullanabilirsiniz (doktorunuzun önerdiği şekilde).

Tıbbi tedaviler

Eğer aşıya bağlı ciddi bir alerjik reaksiyon gelişirse (anafilaksi), acil serviste hemen müdahale edilir. Hastalık geliştiğinde ise hastanede destekleyici bakım (sıvı, ateş kontrolü) sağlanır. Aşı ile ilgili ciddi yan etki çok nadirdir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Uygun değil

Bu durumla yaşamak

Sarı humma aşısı olduktan sonra normal hayatınıza devam edebilirsiniz. Aşı, ömür boyu koruma sağladığı için ek bir önlem gerekmez.

Yaşam tarzı ipuçları

• Seyahat edeceğiniz bölgede sivrisineklerden korunmak için böcek kovucu kullanın, uzun kollu giysiler tercih edin.
• Seyahat sağlığı sertifikanızı (uluslararası aşı kartı) kaybetmemeye özen gösterin.
• Seyahat öncesi güncel sarı humma risk haritalarını kontrol edin.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyet veya egzersiz kısıtlaması yoktur. Aşı sonrası hafif yan etkiler olursa dinlenmek faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sarı humma aşısı ile ilgili kaygı duymanız normaldir. Ancak aşının koruyuculuğu ve güvenilirliği yüksektir. Seyahate çıkarken aşı yaptırdığınız için rahat hissedebilirsiniz.

Önleme

Evet, sarı humma aşısı sayesinde hastalıktan korunmak mümkündür. Aşı, endemik bölgelere seyahat edenler için en etkili korunma yöntemidir.

Aşılar

Sarı humma aşısı, canlı zayıflatılmış bir aşıdır. Genellikle tek doz yeterlidir ve ömür boyu koruma sağlar. Aşı, Sağlık Bakanlığı onaylı merkezlerde yapılır. Seyahatten en az 10 gün önce yaptırılması önerilir.

Tarama programları

Uygun değil

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmezse sarı humma hastalığı ciddi karaciğer ve böbrek hasarına yol açabilir.
• Kanama, sarılık ve organ yetmezliği gelişebilir.
• Ölüm oranı %20-60 arasındadır.

Uzun vadeli görünüm

Aşı sayesinde sarı humma neredeyse tamamen önlenebilir. Aşı olan kişilerde hastalık gelişme riski çok düşüktür. Endemik bölgelere seyahat edenlerin aşı yaptırmasıyla sağlıklı bir seyahat geçirmeleri mümkündür. Aşının yan etkileri genellikle hafif ve geçicidir; ciddi komplikasyonlar çok nadirdir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı Seyahat Sağlığı Birimleri · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.