Atrofi Optik

Gambaran keseluruhan

Atrofi optik ialah keadaan di mana saraf optik rosak. Saraf optik ialah 'kabel' yang membawa isyarat daripada mata ke otak. Apabila saraf ini rosak, penglihatan menjadi kabur atau boleh hilang. Kerosakan ini selalunya kekal dan tidak dapat dipulihkan.

Atrofi optik bukanlah keadaan yang sangat biasa, tetapi ia boleh berlaku. Ia lebih kerap dikesan pada orang dewasa, tetapi kanak-kanak juga boleh mengalaminya.

Sesiapa sahaja boleh mengalami atrofi optik. Ia lebih berkemungkinan berlaku pada mereka yang mempunyai sejarah keluarga, penyakit mata seperti glaukoma, atau keadaan kesihatan lain seperti kencing manis.

Gejala

Gejala biasa

• Penglihatan kabur atau kurang tajam
• Sukar melihat perbezaan warna
• Terdapat tompok buta dalam penglihatan
• Penglihatan sempit (seperti melihat melalui terowong)

Gejala pada kanak-kanak

• Penglihatan lemah yang dikesan oleh guru atau ibu bapa
• Mata kelihatan jeling atau tidak sejajar
• Kesukaran membaca atau mengenal objek

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kehilangan penglihatan yang berlaku secara beransur-ansur
• Lebih sukar melihat pada waktu malam
• Warna kelihatan pudar atau tidak terang

Punca

Punca utama

• Tekanan pada saraf optik akibat tumor atau bengkak di dalam mata
• Kekurangan bekalan darah ke saraf optik
• Penyakit glaukoma yang merosakkan saraf optik
• Keradangan saraf optik, dikenali sebagai neuritis optik
• Kecederaan kepala atau mata
• Pendedahan kepada toksin atau kekurangan vitamin B12

Faktor risiko

• Sejarah keluarga dengan atrofi optik atau penyakit saraf optik
• Penyakit autoimun seperti sklerosis berbilang
• Pengambilan alkohol berlebihan atau tabiat merokok
• Umur lanjut

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Kehilangan penglihatan secara tiba-tiba
• Sakit mata yang teruk bersama-sama dengan loya atau muntah

Buat temujanji rutin jika:

• Penglihatan kabur yang berterusan atau makin teruk
• Pemeriksaan mata secara berkala bagi mereka yang berisiko tinggi, seperti pesakit kencing manis atau glaukoma

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah perubatan anda dan menjalankan pemeriksaan mata yang lengkap untuk menilai kesihatan saraf optik.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian ketajaman penglihatan (carta mata untuk mengukur sejauh mana anda dapat melihat)
• Ujian medan penglihatan (untuk mengesan tompok buta)
• Funduskopi (pemeriksaan bahagian dalam mata menggunakan alat khas untuk melihat saraf optik)
• OCT (pengimejan optik untuk melihat ketebalan lapisan saraf)
• MRI kepala jika disyaki masalah pada otak atau saraf optik

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya tidak menyakitkan dan boleh mengambil masa kira-kira sejam. Anda mungkin perlu dirujuk kepada pakar mata untuk ujian lanjut.

Rawatan

Rawatan untuk atrofi optik bergantung kepada punca yang menyebabkannya. Tujuan rawatan adalah untuk menghentikan kerosakan selanjutnya, melindungi baki penglihatan, dan membantu anda menyesuaikan diri dengan perubahan penglihatan.

Penjagaan diri di rumah

• Gunakan kanta pembesar atau alat bantu membaca untuk memudahkan penglihatan
• Pastikan rumah anda terang dan elakkan halangan di lantai
• Jangan memandu pada waktu malam jika penglihatan anda sempit atau kabur
• Amalkan gaya hidup sihat dengan tidur cukup dan rehatkan mata

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk merawat punca asas, seperti ubat anti-radang untuk neuritis optik, atau ubat untuk menurunkan tekanan mata jika glaukoma. Semua ubat hanya boleh diambil dengan nasihat doktor. Jangan sesekali ubat sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi mungkin dilakukan untuk melegakan tekanan pada saraf optik atau membuang punca seperti tumor yang menekan saraf.

Hidup dengan keadaan ini

Anda masih boleh menjalani kehidupan yang bermakna walaupun ada atrofi optik. Gunakan teknologi bantuan seperti aplikasi telefon yang bersuara, perisian membaca skrin, dan alat bantu penglihatan untuk memudahkan tugasan harian.

Tip gaya hidup

• Amalkan pemakanan seimbang dengan sayur-sayuran hijau dan buah-buahan
• Berhenti merokok dan kurangkan alkohol
• Lindungi mata daripada kecederaan dengan cermin mata keselamatan
• Kekal aktif secara fizikal untuk melancarkan peredaran darah

Diet dan senaman

Senaman ringan hingga sederhana seperti berjalan kaki membantu memastikan aliran darah yang baik ke mata. Diet kaya antioksidan seperti vitamin C, vitamin E, dan zink mungkin membantu melindungi sel saraf.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kehilangan penglihatan boleh menyebabkan perasaan sedih, bimbang, atau tertekan. Ia adalah perkara biasa. Jangan malu untuk berkongsi perasaan anda dan dapatkan sokongan daripada ahli keluarga atau kaunselor.

Pencegahan

Tidak semua punca atrofi optik boleh dicegah, terutamanya yang berkaitan dengan genetik. Walau bagaimanapun, anda boleh mengurangkan risiko dengan merawat penyakit seperti glaukoma dan kencing manis secara awal, serta mengelakkan kecederaan pada kepala dan mata.

Program saringan

Orang yang berisiko, seperti pesakit glaukoma atau mereka yang mempunyai sejarah keluarga, disarankan menjalani pemeriksaan mata secara berkala mengikut nasihat doktor.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kehilangan penglihatan kekal yang makin teruk
• Kemungkinan peningkatan risiko kemalangan akibat penglihatan terhad
• Kesan emosi seperti kemurungan atau pengasingan sosial

Pandangan jangka panjang

Walaupun kerosakan saraf optik tidak dapat dipulihkan sepenuhnya, dengan rawatan yang sesuai dan sokongan, ramai pesakit dapat mengekalkan kualiti hidup yang baik. Pengesanan awal dan pengurusan punca adalah kunci untuk mencegah kerosakan lebih lanjut.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.