Penyakit Behcet: Memahami Simptom, Punca, dan Rawatan

Gambaran keseluruhan

Penyakit Behcet ialah penyakit autoimun yang jarang berlaku, bermakna sistem pertahanan badan tersilap menyerang saluran darah sendiri. Ini menyebabkan keradangan (bengkak dan kemerahan) pada saluran darah di seluruh badan. Ia boleh menyebabkan luka di mulut, alat kelamin, mata, dan kulit, serta boleh menjejaskan sendi, otak, dan organ lain.

Penyakit Behcet adalah jarang berlaku. Ia lebih biasa dijumpai di negara-negara Timur Tengah, Mediterranean, dan Asia Timur. Di Malaysia, ia dianggap sebagai penyakit jarang jumpa, tetapi bilangan pesakit yang sebenar tidak pasti.

Penyakit ini boleh menyerang semua peringkat umur, tetapi ia paling kerap bermula pada orang dewasa muda, lebih kurang umur 20 hingga 40 tahun. Lelaki biasanya mengalami simptom yang lebih teruk daripada wanita di sesetengah kawasan, tetapi ini berbeza mengikut individu.

Gejala

Gejala biasa

• Ulser mulut yang berulang — luka bulat atau bujur di dalam mulut yang menyakitkan
• Ulser di alat kelamin — luka atau kudis yang menyakitkan
• Keradangan mata seperti kemerahan, kabur penglihatan, atau sakit mata
• Tompok-tompok merah atau bernanah pada kulit, terutamanya di kaki
• Sakit dan bengkak pada sendi, terutamanya lutut dan buku lali
• Leluh (senescence) atau bintik merah yang menyakitkan apabila disentuh di bawah kulit

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak dengan penyakit Behcet mungkin mengalami ulser mulut, sakit perut, dan demam yang berulang
• Keradangan mata dan masalah saraf mungkin lebih ketara pada kanak-kanak
• Simptom kulit seperti ruam dan bisul juga boleh berlaku
• Sakit sendi mungkin menyukarkan kanak-kanak untuk bergerak atau bermain

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Simptom mungkin kurang spesifik dan mudah disalah anggap sebagai penyakit lain yang berkaitan dengan penuaan
• Keletihan dan sakit sendi selalunya menjadi aduan utama
• Ulser mulut dan luka kulit mungkin lebih ringan tetapi masih boleh berulang
• Keradangan mata boleh berlaku tanpa banyak gejala awal, jadi pemeriksaan mata secara berkala adalah penting

Punca

Punca utama

• Punca sebenar penyakit Behcet tidak diketahui
• Ia dipercayai berlaku apabila sistem imun badan tersilap menyerang saluran darah yang sihat
• Faktor genetik (keturunan) dan persekitaran mungkin memainkan peranan, seperti jangkitan atau bahan pencetus lain

Faktor risiko

• Mempunyai ahli keluarga yang menghidap penyakit Behcet atau penyakit autoimun lain
• Berusia antara 20 dan 40 tahun
• Berketurunan Mediterranean, Timur Tengah, atau Asia Timur
• Penyakit ini lebih kerap berlaku pada lelaki di sesetengah negara, tetapi di Asia ia lebih biasa pada wanita

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami ulser mulut atau alat kelamin yang berulang tanpa sebab yang jelas
• Jika anda mengalami kemerahan atau sakit pada mata, terutamanya jika penglihatan menjadi kabur
• Jika anda mengalami sakit sendi yang berterusan bersama ruam atau demam
• Jika simptom anda semakin teruk atau tidak hilang selepas beberapa minggu

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai sejarah ulser mulut berulang dan ingin mendapatkan pemeriksaan
• Jika anda telahpun disahkan menghidap penyakit Behcet dan perlu memantau simptom atau kesan rawatan
• Jika anda menjalani rawatan dan ingin bercakap tentang perancangan keluarga atau kehamilan

Diagnosis

Tiada satu ujian khusus untuk mengesahkan penyakit Behcet. Doktor akan membuat diagnosis berdasarkan simptom yang anda alami, pemeriksaan fizikal yang teliti, dan sejarah perubatan anda. Doktor juga akan menolak kemungkinan penyakit lain yang mempunyai simptom yang sama.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal lengkap dan penilaian ulser atau ruam
• Ujian darah untuk melihat tanda keradangan dan menolak penyakit autoimun atau jangkitan lain
• Ujian pathergy — doktor mencucuk kulit dengan jarum steril untuk melihat sama ada timbul benjolan yang menunjukkan tindak balas imun yang tidak normal
• Pemeriksaan mata oleh doktor pakar mata (ophthalmologist) untuk memeriksa keradangan pada bahagian belakang mata
• Endoskopi atau kolonoskopi untuk memeriksa ulser dalam saluran pencernaan jika ada sakit perut atau pendarahan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin dirujuk kepada pakar, seperti pakar perubatan dalaman, pakar reumatologi, pakar mata, atau pakar dermatologi, bergantung pada simptom. Diagnosis mungkin mengambil masa kerana tiada ujian tunggal dan simptom boleh muncul secara berperingkat. Bersabar dan beri maklumat yang lengkap kepada doktor anda.

Rawatan

Matlamat rawatan adalah untuk mengurangkan keradangan, mengawal simptom, dan mencegah kerosakan organ. Rawatan bergantung pada bahagian badan yang terjejas dan keterukan penyakit. Ia biasanya melibatkan pasukan pelbagai pakar dan bertujuan menghentikan serangan simptom.

Penjagaan diri di rumah

• Jaga kebersihan mulut dengan menggunakan berus gigi lembut dan elakkan ubat kumur yang mengandungi alkohol
• Semasa ulser mulut, elakkan makanan pedas, masam, atau terlalu panas
• Ambil rehat yang cukup dan kurangkan tekanan — tekanan boleh mencetuskan serangan
• Sapukan pelembap yang lembut untuk kulit yang merekah, tetapi elakkan krim berubat tanpa nasihat doktor
• Berhenti merokok kerana ia boleh menyebabkan saluran darah menyempit dan memburukkan keradangan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat anti-radang untuk mengurangkan sakit dan bengkak. Ubat kumur atau ubat topikal (yang disapu pada kulit atau permukaan ulser) boleh digunakan untuk ulser mulut. Untuk keradangan yang lebih teruk, ubat imunosupresan mungkin digunakan untuk menenangkan sistem imun. Terapi biologi, yang mensasarkan bahagian tertentu sistem imun, juga boleh dipertimbangkan untuk kes yang sukar dikawal. Semua rawatan ini hanya boleh diberikan dengan preskripsi dan pengawasan doktor atau pakar.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk penyakit Behcet. Ia biasanya dipertimbangkan hanya apabila terdapat komplikasi serius seperti usus bocor, pembuluh darah tersumbat, atau masalah mata yang tidak boleh dirawat dengan ubat.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan penyakit Behcet memerlukan pemantauan yang berterusan. Mengenali 'tanda awal' serangan boleh membantu anda bertindak lebih awal. Rekod simptom, bila ia muncul, dan apa yang mencetuskannya boleh membantu doktor menyesuaikan rawatan anda. Jangan teragak-agak untuk berbincang dengan pasukan perubatan jika anda bimbang tentang sesuatu.

Tip gaya hidup

• Tidur yang cukup dan berkualiti — keletihan boleh memburukkan keradangan
• Urus tekanan melalui teknik relaksasi, meditasi, atau kaunseling
• Elakkan merokok dan kurangkan alkohol
• Amalkan penjagaan luka yang baik untuk mengelakkan jangkitan pada ulser
• Sokong emosi anda — sertai kumpulan sokongan atau bercakap dengan ahli keluarga yang dipercayai

Diet dan senaman

Tiada diet khas yang menyembuhkan penyakit Behcet, tetapi pemakanan seimbang membantu mengekalkan sistem imun yang sihat. Jika ulser dalam mulut menyukarkan makan, pilih makanan lembut, suam, dan berkhasiat. Senaman ringan seperti berjalan atau berenang boleh membantu mengekalkan kesihatan sendi dan mengurangkan tekanan, tetapi berhenti jika anda berasa sakit dan bincang dengan doktor anda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghidap penyakit kronik seperti Behcet boleh menimbulkan kebimbangan, kemurungan, dan tekanan. Serangan yang tidak menentu boleh mengganggu kerja, hubungan, dan aktiviti harian. Adalah penting untuk menjaga kesihatan mental dengan mendapatkan sokongan psikologi jika diperlukan. Anda tidak perlu menghadapinya seorang diri.

Pencegahan

Tiada cara yang diketahui untuk mencegah penyakit Behcet kerana punca sebenarnya belum difahami. Walau bagaimanapun, anda boleh mengurangkan risiko komplikasi dengan mematuhi rawatan, menjaga kesihatan umum, dan menjalani pemeriksaan berkala untuk mengesan keradangan lebih awal.

Vaksin

Ikuti jadual imunisasi kebangsaan yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia, termasuk vaksin influenza dan pneumokokus yang boleh membantu mencegah jangkitan yang mungkin mencetuskan gejala. Sentiasa berbincang dengan doktor anda sebelum mengambil sebarang vaksin, terutamanya jika anda sedang mengambil ubat imunosupresan.

Program saringan

Pemeriksaan mata secara berkala adalah penting walaupun anda tidak berasa sakit mata, kerana keradangan mata boleh berlaku tanpa gejala awal dan boleh menyebabkan kebutaan jika tidak dirawat. Jika anda menjalani rawatan imunosupresan, doktor mungkin menyarankan ujian darah berkala untuk memantau kesan pada badan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Keradangan mata yang tidak dirawat boleh menyebabkan kehilangan penglihatan kekal
• Keradangan saluran darah boleh menyebabkan pembentukan gumpalan darah, yang berisiko menyebabkan strok atau serangan jantung
• Ulser dalam usus boleh menyebabkan pendarahan atau usus pecah (perforasi)
• Keradangan pada sistem saraf boleh menyebabkan strok atau masalah neurologi
• Keradangan pada sendi boleh menyebabkan kerosakan sendi jika dibiarkan berlarutan

Pandangan jangka panjang

Walaupun penyakit Behcet adalah keadaan kronik, kebanyakan pesakit boleh menjalani kehidupan yang bermakna dengan rawatan yang sesuai. Keterukan dan perjalanan penyakit berbeza bagi setiap orang — sesetengah mungkin mengalami serangan yang jarang dan ringan, manakala yang lain memerlukan rawatan berterusan. Penyakit ini biasanya tidak memendekkan jangka hayat, terutamanya jika komplikasi serius diuruskan dengan baik. Sokongan daripada pasukan perubatan dan keluarga boleh memberi harapan dan membantu anda menghadapi cabaran.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.