Trombositopenia: Kiraan Platelet Rendah

Gambaran keseluruhan

Trombositopenia ialah keadaan di mana badan tidak mempunyai cukup platelet. Platelet ialah sel kecil dalam darah yang membantu darah membeku dan menghentikan pendarahan. Apabila kiraan platelet rendah, badan lebih mudah lebam, berdarah, atau mengalami pendarahan yang sukar berhenti.

Trombositopenia agak lazim berlaku, terutamanya dalam kalangan pesakit di hospital. Ia boleh menjadi ringan dan tidak berbahaya, tetapi juga boleh menjadi serius jika menyebabkan pendarahan.

Ia boleh menyerang sesiapa sahaja tanpa mengira umur atau jantina. Sesetengah keadaan seperti kehamilan, penyakit autoimun, atau jangkitan virus boleh meningkatkan risiko.

Gejala

Gejala biasa

• Lebam yang muncul tanpa sebab atau dengan kecederaan kecil.
• Bintik-bintik merah atau ungu kecil di kulit, dipanggil petekie.
• Pendarahan gusi atau hidung yang kerap.
• Darah dalam air kencing atau najis.
• Pendarahan yang berpanjangan daripada luka kecil.
• Rasa letih atau lemah, terutamanya jika anemia turut berlaku.

Punca

Punca utama

• Masalah dalam sumsum tulang yang mengurangkan pengeluaran platelet.
• Penyakit autoimun seperti lupus di mana badan menyerang platelet sendiri.
• Jangkitan virus atau bakteria, contohnya demam denggi.
• Kesan sampingan ubat-ubatan tertentu seperti ubat kemoterapi.
• Kehamilan yang menyebabkan platelet rendah secara sementara.
• Penyakit hati atau limpa yang membesar dan memerangkap platelet.

Faktor risiko

• Mempunyai penyakit autoimun.
• Jangkitan virus seperti denggi.
• Mengambil ubat yang menjejaskan platelet, seperti ubat pencair darah.
• Mempunyai penyakit hati.
• Mengambil alkohol secara berlebihan.

Bila perlu berjumpa doktor

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala anda, sejarah perubatan, dan ubat yang anda ambil. Ujian darah biasanya diperlukan untuk mengesahkan kiraan platelet.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Kiraan darah lengkap untuk memeriksa bilangan platelet dan sel darah lain.
• Ujian pembekuan darah untuk melihat seberapa baik darah anda membeku.
• Ujian fungsi hati untuk memeriksa masalah hati.
• Ujian antibodi untuk mengesan penyakit autoimun.
• Aspirasi sumsum tulang, iaitu mengambil sampel kecil dari tulang, jika doktor mengesyaki masalah sumsum.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Mengambil ujian darah adalah cepat dan ringkas. Sampel sumsum tulang dilakukan dengan bius tempatan dan mengambil masa kira-kira 15 hingga 20 minit. Doktor akan menerangkan keputusan dan sebarang rawatan yang perlu.

Rawatan

Rawatan untuk trombositopenia bergantung kepada punca, keterukan, dan keadaan kesihatan anda. Matlamat utama adalah untuk mengelakkan pendarahan, merawat punca, dan meningkatkan bilangan platelet.

Penjagaan diri di rumah

• Elakkan aktiviti yang boleh menyebabkan kecederaan atau pendarahan.
• Gunakan berus gigi yang lembut untuk mengelakkan gusi berdarah.
• Jangan mengambil sebarang ubat, termasuk ubat tahan sakit, tanpa berbincang dengan doktor atau ahli farmasi.
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk menekan sistem imun jika punca adalah autoimun. Terdapat juga ubat yang membantu badan menghasilkan lebih banyak platelet. Dalam keadaan yang teruk, pemindahan platelet daripada penderma boleh diberikan. Pembedahan untuk membuang limpa mungkin dipertimbangkan jika rawatan lain tidak berkesan. Semua rawatan hanya dilakukan di bawah pengawasan doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan pembuangan limpa (splenektomi) mungkin menjadi pilihan jika trombositopenia berterusan dan tidak pulih dengan rawatan lain. Doktor akan membincangkan risiko dan faedahnya secara terperinci sebelum membuat keputusan.

Hidup dengan keadaan ini

Anda perlu lebih berhati-hati dalam aktiviti harian untuk mengelakkan kecederaan. Sentiasa maklumkan keadaan anda kepada doktor, ahli farmasi, dan kakitangan kesihatan sebelum sebarang prosedur.

Tip gaya hidup

• Gunakan pisau cukur elektrik dan bukannya pisau cukur biasa.
• Elakkan sukan sentuhan seperti bola sepak atau tinju.
• Gunakan pelindung seperti topi keledar apabila berbasikal atau bermotosikal.
• Bawa kad maklumat yang menyatakan keadaan anda jika perlu.

Diet dan senaman

Amalkan diet seimbang yang kaya dengan vitamin B12 dan folat, seperti sayur-sayuran hijau, telur, dan daging. Pilih senaman berimpak rendah seperti berjalan atau berenang, dan elakkan aktiviti lasak.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan trombositopenia boleh menimbulkan kebimbangan tentang pendarahan atau rawatan. Anda mungkin merasa tertekan atau risau. Adalah penting untuk bercakap dengan orang yang anda percayai atau mendapatkan sokongan daripada kaunselor.

Pencegahan

Trombositopenia tidak selalu dapat dicegah kerana punca seperti penyakit autoimun atau jangkitan berada di luar kawalan anda. Namun, anda boleh mengurangkan risiko pendarahan dengan mengelakkan kecederaan dan mengambil ubat dengan berhati-hati.

Vaksin

Tidak ada vaksin khusus untuk mencegah trombositopenia. Namun, mendapatkan vaksinasi yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk penyakit berjangkit boleh membantu mengurangkan risiko jangkitan yang mungkin menjejaskan platelet.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk trombositopenia. Kiraan platelet biasanya dikesan melalui ujian darah rutin.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Pendarahan dalaman yang serius, seperti pendarahan dalam otak atau perut.
• Kehilangan darah yang banyak yang boleh menyebabkan anemia atau memerlukan pemindahan darah.
• Kerapuhan badan yang menyebabkan pendarahan berulang dan sukar dikawal.

Pandangan jangka panjang

Dengan diagnosis dan rawatan yang sesuai, kebanyakan orang dengan trombositopenia dapat menjalani kehidupan yang aktif dan normal. Jika punca dapat dirawat, kiraan platelet selalunya akan kembali normal. Walaupun sesetengah kes bersifat jangka panjang, ia boleh diuruskan dengan baik di bawah pengawasan doktor.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.