Sindrom Usus Pendek pada Kanak-Kanak

Gambaran keseluruhan

Sindrom usus pendek (short bowel syndrome) ialah keadaan di mana sebahagian besar usus kecil telah hilang atau tidak dapat berfungsi dengan baik. Akibatnya, kanak-kanak tidak dapat menyerap nutrien dan cecair secukupnya. 'Usus pendek' bermaksud panjang usus yang berfungsi adalah kurang daripada normal.

Ia adalah keadaan yang jarang berlaku. Walaupun begitu, ia boleh berlaku pada bayi baru lahir atau kanak-kanak yang menjalani pembedahan usus.

Ia lebih kerap berlaku pada bayi yang lahir pra-matang, terutamanya yang mengalami necrotizing enterocolitis (kerosakan usus akibat jangkitan atau kekurangan aliran darah), serta kanak-kanak yang mengalami kecacatan kongenital usus.

Gejala

Gejala biasa

• Cirit-birit yang berterusan atau berulang
• Najis berbau kuat, berminyak, atau mudah melekat di tandas
• Perut kembung dan tidak selesa
• Muntah
• Tanda dehidrasi (mulut kering, kurang kencing, lesu)
• Penurunan berat badan atau kenaikan berat badan yang perlahan

Gejala pada kanak-kanak

• Sikap mudah meragam atau menangis selepas memberi makan
• Kurang kencing daripada biasa
• Tanda tidak cukup nutrisi seperti kulit kering, rambut rapuh, atau bengkak di kaki
• Masalah tumbesaran – ketinggian dan berat di bawah rakan sebaya

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Artikel ini fokus kepada kanak-kanak. Pada orang dewasa, gejala utama adalah cirit-birit kronik, keletihan, dan kekurangan vitamin, tetapi pengurusan mungkin berbeza.

Punca

Punca utama

• Pembedahan membuang sebahagian besar usus kecil, contohnya akibat necrotizing enterocolitis (keradangan dan kematian tisu usus pada bayi pra-matang)
• Kecacatan kongenital (dilahirkan dengan usus yang tidak normal atau terlalu pendek)
• Kecederaan usus akibat penyakit seperti atresia usus (tersumbat sejak lahir)
• Dalam kes yang jarang, gangguan fungsi usus seperti pseudo-obstruksi usus (usus tidak bergerak dengan normal)

Faktor risiko

• Lahir pra-matang (terutama kurang 32 minggu)
• Berat lahir rendah
• Penyakit usus yang memerlukan pembedahan pada zaman bayi
• Jangkitan usus yang teruk semasa dalam rawatan rapi

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika kanak-kanak kelihatan sangat lesu, tidak sedarkan diri, atau sukar dikejutkan – hubungi 999 atau pergi ke jabatan kecemasan dengan segera
• Jika terdapat darah dalam muntah atau najis
• Jika tanda dehidrasi teruk seperti tiada kencing selama 8 jam

Buat temujanji rutin jika:

• Jika cirit-birit berterusan lebih daripada beberapa hari tanpa tanda membaik
• Jika anak tidak menambah berat badan atau tumbesaran tidak mengikut carta
• Sebelum bersekolah atau menjalani aktiviti untuk perancangan penjagaan

Diagnosis

Diagnosis dibuat oleh pakar pediatrik atau pakar gastrousus kanak-kanak berdasarkan sejarah kesihatan, pemeriksaan fizikal, dan ujian untuk menilai fungsi usus dan sejauh mana masalah penyerapan nutrisi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa paras elektrolit, zat besi, vitamin, dan fungsi organ seperti hati
• Ujian najis untuk mengesan lemak atau darah dalam najis
• Kajian imej seperti X-ray, ultrasound, atau CT scan untuk melihat bentuk dan fungsi usus
• Endoskopi – satu tiub kamera nipis untuk melihat bahagian dalam usus (jika perlu)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa temujanji, doktor akan bertanya tentang corak makan anak, corak najis, dan pertumbuhan. Proses diagnosis mungkin melibatkan beberapa lawatan dan ujian. Jangan takut untuk bertanya soalan – semua ujian akan diterangkan oleh pasukan kesihatan.

Rawatan

Rawatan utama adalah memastikan kanak-kanak mendapat nutrien dan cecair yang mencukupi supaya usus dapat berfungsi dan membesar secara optimum. Pelan rawatan dibina khas untuk setiap kanak-kanak.

Penjagaan diri di rumah

• Patuh pada pelan makan dan susulan yang disyorkan oleh doktor dan pakar diet
• Simpan rekod harian tentang pengambilan makanan, minuman, dan bilangan lampin atau najis
• Bersihkan dengan teliti untuk mengelakkan jangkitan, termasuk mencuci tangan sebelum menyentuh anak
• Hidangkan makanan dalam bahagian kecil tetapi kerap untuk mengurangkan beban usus

Rawatan perubatan

Terdapat pelbagai pendekatan perubatan yang boleh digunakan mengikut keadaan kanak-kanak. Ini termasuk penyusuan secara tiub (tiub nasogastrik) atau pemakanan parenteral (nutrien yang diberikan terus ke dalam vena). Doktor mungkin menetapkan ubat untuk mengurangkan cirit-birit, mengawal asid perut, atau membantu pergerakan usus. Mana-mana ubat akan diberi mengikut keperluan kanak-kanak – sila tanya doktor atau ahli farmasi untuk maklumat lanjut.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin diperlukan jika terdapat komplikasi seperti usus tersumbat, atau untuk memanjangkan usus yang berfungsi. Dalam kes yang sangat teruk, pemindahan usus (usus daripada penderma) mungkin menjadi pilihan.

Hidup dengan keadaan ini

Kehidupan seharian melibatkan pemantauan makanan, penghidratan, dan tumbesaran. Ramai ibu bapa menggunakan diari untuk merekod simptom. Pasukan kesihatan akan membantu membina rutin yang paling sesuai.

Tip gaya hidup

• Pastikan anak minum air secukupnya mengikut cadangan doktor – mungkin perlu larutan rehidrasi oral
• Berikan makanan berserat tinggi atau rendah serat mengikut saranan pakar diet
• Galakkan aktiviti fizikal jika doktor memberikan kebenaran, kerana ia membantu tumbesaran dan kesihatan mental
• Bawa anak ke semua temujanji susulan untuk memantau paras vitamin dan mineral

Diet dan senaman

Pemakanan adalah kunci. Pakar diet akan merancang diet yang mudah hadam dan kaya dengan nutrisi seperti protein, karbohidrat, lemak, vitamin dan zat besi – dan ini akan berubah mengikut peringkat umur. Senaman ringan membantu selera makan dan kekuatan otot, tetapi setiap kanak-kanak perlu dinilai oleh doktor.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menjalankan sistem penjagaan yang rumit boleh menyebabkan tekanan kepada ibu bapa, manakala kanak-kanak mungkin berasa 'berbeza' daripada rakan sebaya. Jangan abaikan tekanan emosi. Bercakap dengan kaunselor atau psikologi pediatrik boleh membantu meningkatkan daya tahan mental.

Pencegahan

Sindrom usus pendek selalunya tidak boleh dicegah kerana ia biasanya berlaku selepas pembedahan yang diperlukan untuk menyelamatkan nyawa. Walau bagaimanapun, langkah untuk mengurangkan jangkitan, seperti pengendalian makanan yang selamat dan menjaga kebersihan, membantu mengelakkan komplikasi.

Vaksin

Vaksinasi mengikut jadual imunisasi Kementerian Kesihatan Malaysia boleh membantu melindungi kanak-kanak daripada jangkitan yang boleh memburukkan keadaan, seperti jangkitan rotavirus (punca cirit-birit pada kanak-kanak). Pastikan imunisasi dikemas kini.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk sindrom usus pendek. Walau bagaimanapun, bayi baru lahir yang tinggi risiko – contohnya pra-matang atau selepas pembedahan usus – akan dipantau dekat oleh pasukan perubatan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi teruk dan ketidakseimbangan elektrolit, yang boleh mengancam nyawa
• Kekurangan nutrisi jangka panjang yang menjejaskan tumbesaran dan perkembangan otak
• Masalah hati seperti penyakit hati yang berpunca daripada pemakanan intravena yang berpanjangan
• Jangkitan aliran darah akibat tiub atau pendedahan yang lama

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, banyak kanak-kanak dengan sindrom usus pendek dapat menjalani kehidupan yang bermakna dan produktif. Usus mereka mungkin 'menyesuaikan diri' (adaptasi usus) dari semasa ke semasa, dan sesetengah kanak-kanak boleh beransur berhenti daripada pemakanan intravena. Sokongan berterusan daripada pasukan perubatan akan membantu anak anda mencapai potensi penuh.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.