Neuropati Periferi

Gambaran keseluruhan

Neuropati periferi berlaku apabila saraf-saraf di luar otak dan saraf tunjang (saraf periferi) rosak. Saraf ini membantu kita merasa, bergerak, dan berfungsi seharian. Apabila rosak, anda mungkin berasa kebas, kesemutan, sakit, atau lemah terutamanya di tangan dan kaki.

Ya, ia adalah masalah yang agak biasa. Kira-kira 2 hingga 3 daripada 10 orang yang menghidap diabetes di Malaysia akan berisiko mengalami neuropati periferi.

Ia boleh mengenai sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada orang dewasa yang lebih berumur, penghidap diabetes, orang yang kekurangan vitamin B tertentu, dan mereka yang mempunyai penyakit buah pinggang atau hati.

Gejala

Gejala biasa

• Kebas atau kesemutan di tangan dan kaki
• Rasa terbakar atau mencucuk seperti jarum
• Sakit yang tajam atau berdenyut
• Kelemahan otot atau sukar mengangkat objek
• Hipersensitiviti: sentuhan ringan pun terasa sakit
• Masalah imbangan atau koordinasi

Gejala pada kanak-kanak

• Lambat berjalan atau kerap jatuh
• Tidak suka disentuh
• Perubahan tingkah laku seperti mudah marah atau menarik diri

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kebas dan kelemahan kaki yang meningkatkan risiko terjatuh
• Kesukaran berjalan
• Sakit kaki pada waktu malam
• Luka yang lambat sembuh

Punca

Punca utama

• Diabetes yang tidak dikawal
• Kekurangan vitamin B12 atau vitamin lain
• Penyakit autoimun seperti sindrom Guillain-Barré atau lupus
• Jangkitan virus atau bakteria (seperti kayap)
• Penyakit buah pinggang atau hati yang kronik
• Terdedah kepada bahan toksik atau alkohol berlebihan

Faktor risiko

• Diabetes dan paras gula dalam darah yang tinggi
• Umur lebih tua
• Sejarah keluarga neuropati
• Penyalahgunaan alkohol
• Kekurangan nutrisi

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Gejala yang teruk atau menjejaskan aktiviti harian
• Sakit yang tidak hilang dengan rehat
• Perubahan sensasi yang berterusan

Buat temujanji rutin jika:

• Kebas atau kesemutan yang tidak hilang selepas beberapa minggu
• Kebas di kaki yang menyebabkan luka tidak terasa
• Risiko diabetes dan perlu pemeriksaan saraf

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Mereka juga boleh memeriksa refleks, kekuatan, dan rasa di tangan dan kaki. Ujian darah dilakukan untuk mencari punca seperti diabetes atau kekurangan vitamin.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah dan air kencing
• Ujian konduksi saraf (untuk melihat kelajuan isyarat saraf)
• Elektromiografi (EMG) – ujian aktiviti elektrik otot
• Biopsi saraf dalam kes-kes tertentu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis mungkin mengambil masa beberapa minggu. Anda mungkin dirujuk kepada pakar saraf (neurologi) untuk ujian lanjut. Pastikan anda memberitahu doktor semua ubat yang anda ambil serta gejala yang anda alami.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca neuropati. Matlamatnya adalah untuk memperbaiki gejala, memperlahankan kerosakan saraf, dan mengekalkan kebolehan bergerak. Doktor akan merawat punca asas, seperti mengawal gula darah dalam diabetes.

Penjagaan diri di rumah

• Urut lembut kawasan yang kebas atau sakit
• Mandi air suam untuk melegakan ketegangan otot
• Gunakan kasut yang selesa dan bersaiz sesuai untuk melindungi kaki
• Hentikan merokok dan kurangkan alkohol
• Pastikan kebersihan kaki dan periksa luka setiap hari

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat yang membantu melegakan sakit saraf. Ini boleh termasuk ubat yang biasanya digunakan untuk sawan atau kemurungan, tetapi dalam dos yang sesuai untuk sakit saraf. Ubat tahan sakit biasa tidak selalu berkesan untuk sakit saraf. Terapi fizikal, pekerjaan, dan peranti bantuan seperti pendakap atau kasut khas juga boleh membantu. Semua ubat perlu diambil mengikut nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk neuropati periferi. Ia hanya dipertimbangkan jika terdapat saraf yang terhimpit, seperti sindrom carpal tunnel. Untuk kebanyakan neuropati periferi, rawatan adalah dengan ubat dan terapi.

Hidup dengan keadaan ini

Neuropati periferi boleh menyukarkan tugasan harian. Gunakan cahaya yang cukup, letakkan tikar anti-gelincir di bilik mandi, dan susun barang supaya mudah dicapai. Ambil masa untuk berehat dan elakkan berdiri atau berjalan terlalu lama.

Tip gaya hidup

• Bersenam secara tetap seperti berjalan atau berenang untuk mengekalkan kekuatan otot
• Jaga kebersihan kaki dan keringkan dengan lembut
• Pantau paras gula dalam darah jika anda menghidap diabetes
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol

Diet dan senaman

Diet seimbang penting untuk kesihatan saraf. Pastikan anda mendapat vitamin B12, vitamin D, dan asid folik daripada makanan seperti ikan, daging, telur, sayur hijau, dan bijirin. Bersenam beberapa kali seminggu boleh membantu peredaran darah dan mengurangkan kesakitan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan sakit kronik boleh menjejaskan emosi dan kualiti hidup. Anda mungkin berasa sedih, cemas, atau tertekan. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, hubungi talian kesihatan mental yang berkenaan dengan segera.

Pencegahan

Tidak semua neuropati dapat dicegah, terutamanya yang diwarisi. Tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan mengawal diabetes, mengamalkan diet sihat, mengehadkan alkohol, dan memakai peralatan keselamatan untuk mengelakkan kecederaan saraf.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Luka di kaki yang tidak dirasa boleh dijangkiti dan menjadi ulser
• Kelemahan otot yang menyebabkan kesukaran bergerak atau jatuh
• Kecacatan sendi atau otot dalam kes yang teruk

Pandangan jangka panjang

Prognosis bergantung kepada punca. Bagi mereka yang berpunca daripada diabetes, kawalan gula yang baik boleh memperlahankan kerosakan. Dengan rawatan yang sesuai, ramai pesakit dapat menguruskan gejala dan menjalani kehidupan yang aktif.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.