Kista Ginjal: Apa yang Anda Perlu Tahu

Gambaran keseluruhan

Kista ginjal ialah kantung berisi cecair yang terbentuk di dalam buah pinggang. Buah pinggang adalah organ berbentuk kacang yang menapis darah dan membuang kotoran melalui air kencing. Kebanyakan kista ginjal adalah kecil, berbentuk bulat, dan jinak (bukan kanser).

Ya, kista ginjal semakin biasa dengan peningkatan usia. Kira-kira 1 daripada 4 orang berumur 50 tahun ke atas mungkin mempunyai kista kecil dalam buah pinggang.

Ia lebih kerap berlaku pada lelaki dan orang dewasa berumur 50 tahun ke atas. Namun, kista ginjal boleh berlaku pada sesiapa sahaja, termasuk golongan yang lebih muda.

Gejala

Gejala biasa

• Biasanya tiada gejala langsung jika kista kecil.
• Sakit atau rasa tidak selesa di bahagian pinggang atau sisi abdomen.
• Darah dalam air kencing (hematuria) — kadang-kadang hanya dilihat dalam ujian makmal.
• Kerap ingin buang air kecil atau rasa tidak puas selepas buang air kecil.
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal.

Gejala pada kanak-kanak

• Kista ginjal jarang berlaku pada kanak-kanak. Jika wujud, ia mungkin berkaitan dengan penyakit buah pinggang polikistik (PKD) atau sindrom genetik tertentu yang memerlukan pemantauan pakar.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Ramai orang dewasa yang lebih tua tidak menyedari mereka mempunyai kista ginjal kerana tiada gejala.
• Jika kista membesar, ia boleh menyebabkan sakit pinggang, sembelit, atau rasa kenyang di abdomen.
• Kehadiran kista mungkin menyukarkan pengawalan tekanan darah.

Punca

Punca utama

• Punca sebenar kista ginjal mudah tidak diketahui sepenuhnya. Ia dipercayai terbentuk apabila dinding saluran kecil dalam buah pinggang melemah dan membonjol menjadi kantung, lalu diisi cecair.
• Kista kompleks mungkin berlaku akibat perubahan sel dalam buah pinggang, tetapi risiko kanser tetap rendah.
• Penyakit buah pinggang polikistik (PKD) pula diwarisi daripada ibu bapa melalui gen.

Faktor risiko

• Peningkatan usia, terutama 50 tahun ke atas.
• Jantina lelaki.
• Riwayat keluarga dengan penyakit ginjal polikistik.
• Penyakit buah pinggang kronik atau jangkitan buah pinggang berulang.
• Penggunaan mesin dialisis dalam jangka masa panjang.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Dapatkan rawatan segera jika anda mengalami kesakitan yang teruk, demam, darah dalam air kencing, atau masalah kencing yang mendadak.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai faktor risiko atau gejala ringan yang berterusan, berjumpalah doktor untuk pemeriksaan fizikal dan ujian asas.
• Jika anda pernah disahkan mempunyai kista ginjal, ikuti jadual susulan yang disarankan doktor.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah perubatan anda. Dia mungkin meraba perut untuk mengesan bengkak. Ujian pengimejan seperti ultrasound biasanya digunakan untuk melihat bentuk, saiz, dan kandungan kista.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ultrasound (USG) — kaedah paling biasa untuk memeriksa kista ginjal.
• CT scan (tomografi berkomputer) — memberikan imej lebih terperinci untuk membezakan kista mudah daripada kista kompleks.
• MRI (pengimejan resonans magnetik) — digunakan jika perlu.
• Ujian darah untuk memeriksa fungsi buah pinggang.
• Ujian air kencing untuk mengesan darah atau protein.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Prosedur ini tidak menyakitkan dan biasanya dilakukan di pusat perubatan sebagai pesakit luar. Untuk USG, anda mungkin diminta minum air dan menahan kencing supaya buah pinggang lebih jelas kelihatan.

Rawatan

Rawatan bergantung pada saiz, jenis, gejala, dan sama ada kista itu mengganggu fungsi buah pinggang. Kista mudah yang kecil dan tanpa gejala biasanya tidak memerlukan rawatan, hanya pemantauan berkala.

Penjagaan diri di rumah

• Pastikan anda minum air secukupnya setiap hari, kecuali jika doktor menasihatkan had air.
• Amalkan diet seimbang dan kawal pengambilan garam untuk membantu mengawal tekanan darah.
• Elakkan mengambil ubat tahan sakit secara berlebihan tanpa nasihat doktor, kerana sesetengah ubat boleh menjejaskan buah pinggang.
• Jangan mengurut atau menekan bahagian pinggang dengan kuat kerana ia boleh mencederakan kista.

Rawatan perubatan

Jika kista menyebabkan sakit atau masalah lain, doktor mungkin mencadangkan prosedur saliran. Ini melibatkan jarum halus yang dimasukkan ke dalam kista dengan panduan ultrabunyi atau CT untuk mengeluarkan cecair. Kadangkala larutan khas disuntik untuk mengelakkan kista terbentuk semula. Untuk kista kompleks atau besar, kaedah pembedahan seperti laparoskopi (pembedahan kecil melalui tiub kamera) boleh dipertimbangkan. Keputusan rawatan akan dibincangkan dengan anda oleh pakar urologi atau pakar buah pinggang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Ia mungkin disarankan jika kista sangat besar, menyebabkan kesakitan yang tidak terkawal, menghalang fungsi buah pinggang, atau jika doktor mengesyaki risiko kanser yang tinggi.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda mempunyai kista ginjal, kebanyakan hari-hari anda tidak akan terjejas. Pastikan anda menghadiri janji temu susulan dan lakukan ujian yang disarankan. Catat sebarang gejala baru atau perubahan kesihatan untuk dibincangkan dengan doktor.

Tip gaya hidup

• Kekal aktif dengan senaman ringan seperti berjalan kaki.
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol.
• Kawal tekanan darah dan gula dalam darah.
• Ambil ubat yang dipreskripsi oleh doktor mengikut arahan.

Diet dan senaman

Amalkan diet rendah garam, kaya dengan buah-buahan, sayur-sayuran, dan bijirin penuh. Minum air yang mencukupi. Senaman sederhana seperti berjalan 30 minit sehari membantu mengekalkan kesihatan keseluruhan. Jika anda mempunyai penyakit buah pinggang lain, rujuk doktor atau pakar diet untuk pelan makanan yang sesuai.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan masalah buah pinggang boleh menimbulkan kebimbangan. Rasa cemas atau tertekan adalah normal. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor profesional boleh membantu. Anda tidak perlu menghadapi ini seorang diri.

Pencegahan

Kista ginjal mudah pada umumnya tidak dapat dicegah kerana puncanya tidak diketahui. Anda boleh mengurangkan risiko penyakit buah pinggang secara am dengan menjaga tekanan darah, mengamalkan diet sihat, dan tidak merokok.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah kista ginjal. Walau bagaimanapun, pastikan vaksinasi asas (seperti influenza dan COVID-19) terkini untuk mengelakkan jangkitan yang boleh menjejaskan buah pinggang.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin untuk kista ginjal mudah. Jika anda mempunyai faktor risiko atau riwayat keluarga penyakit buah pinggang polikistik, doktor anda mungkin mencadangkan pemeriksaan ultrasound secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kista yang membesar boleh pecah dan menyebabkan sakit atau darah dalam air kencing.
• Jangkitan dalam kista boleh membawa demam dan sakit.
• Tekanan darah tinggi yang tidak terkawal boleh menjejaskan buah pinggang dan jantung.
• Dalam kes yang sangat jarang, kista kompleks mungkin menjadi kanser.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan kista ginjal adalah jinak dan tidak mengubah jangka hayat. Dengan pemantauan yang betul dan gaya hidup sihat, komplikasi dapat dielakkan atau diuruskan dengan baik. Jika rawatan diperlukan, prosedur moden biasanya selamat dan berkesan.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia
• MyHealth KKM ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.