Jangkitan Buah Pinggang (Pyelonephritis)

Gambaran keseluruhan

Jangkitan buah pinggang (pyelonephritis) ialah jangkitan kuman yang berlaku di dalam buah pinggang, iaitu organ yang menapis sisa daripada darah dan menghasilkan air kencing. Keadaan ini biasanya bermula daripada jangkitan pada saluran kencing yang merebak naik ke buah pinggang. Ia boleh menyebabkan sakit, demam, dan rasa tidak sihat, dan memerlukan rawatan doktor.

Jangkitan buah pinggang agak kerap berlaku, tetapi tidak semua orang akan mengalaminya. Ia lebih biasa dalam kalangan wanita yang aktif secara seksual, wanita hamil, dan mereka yang mempunyai masalah saluran kencing.

Sesiapa sahaja boleh dijangkiti, tetapi faktor seperti menjadi wanita, mengandung, mempunyai batu karang, atau mengalami masalah sistem imun meningkatkan risiko. Lelaki dengan pembesaran prostat dan orang dewasa yang lebih tua juga lebih berisiko.

Gejala

Gejala biasa

• Demam tinggi (lebih 38°C) dan menggigil
• Sakit di bahagian belakang atau sisi pinggang
• Rasa sakit atau tidak selesa ketika membuang air kecil
• Kerap membuang air kecil atau rasa terdesak hendak kencing
• Air kencing berbau kuat, keruh, atau bercampur darah
• Rasa loya atau muntah
• Letih, lesu, dan tidak bertenaga

Gejala pada kanak-kanak

• Demam yang tidak diketahui puncanya
• Muntah atau cirit-birit
• Kelihatan pucat dan tidak aktif
• Kurang makan atau tidak mahu menyusu
• Menangis atau merengek ketika membuang air kecil

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan tingkah laku secara tiba-tiba
• Demam atau suhu badan rendah (sebaliknya)
• Menggigil
• Air kencing keruh atau berbau busuk
• Rasa lemah dan mudah letih

Punca

Punca utama

• Jangkitan bakteria, biasanya dari usus (E. coli), yang naik melalui saluran kencing ke buah pinggang
• Sumbatan pada saluran kencing seperti batu karang yang menyebabkan air kencing bertakung
• Aliran balik air kencing (refluks vesikoureter) yang membolehkan bakteria naik ke buah pinggang
• Penggunaan kateter kencing dalam jangka masa panjang

Faktor risiko

• Berjantina wanita (saluran kencing lebih pendek)
• Kehamilan
• Batu karang atau penyakit buah pinggang
• Kencing manis (diabetes) yang tidak terkawal
• Sistem imun yang lemah
• Masalah prostat pada lelaki
• Pernah mengalami jangkitan saluran kencing yang berulang

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami demam, sakit pinggang, dan gejala kencing, berjumpa doktor dalam masa 24 jam
• Jika anda hamil dan mengesyaki jangkitan buah pinggang, dapatkan rawatan segera
• Jika anda telah mengambil ubat tetapi gejala tidak membaik selepas 48 jam

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai jangkitan saluran kencing berulang, berbincang dengan doktor tentang langkah pencegahan
• Jika anda mempunyai batu karang atau penyakit buah pinggang, lakukan pemeriksaan berkala

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan anda, melakukan pemeriksaan fizikal (termasuk menekan bahagian pinggang), dan memeriksa sampel air kencing. Ujian lanjut mungkin diperlukan untuk memastikan kesihatan buah pinggang.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing untuk melihat kehadiran kuman, sel darah putih, atau darah
• Kultur air kencing untuk mengenal pasti jenis bakteria
• Ujian darah untuk memeriksa fungsi buah pinggang dan tanda jangkitan
• Ultrasound atau imbasan CT jika ada kebimbangan tentang batu karang atau abses

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin akan diberi rawatan awal di klinik atau hospital. Keputusan ujian akan dijelaskan oleh doktor. Jika jangkitan teruk, anda mungkin dimasukkan ke hospital untuk menerima cecair dan antibiotik melalui saluran intravena (IV).

Rawatan

Rawatan utama ialah antibiotik yang ditetapkan oleh doktor. Anda juga mungkin perlu minum banyak air dan berehat. Jika jangkitan teruk, rawatan di hospital adalah lebih selamat.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air secukupnya, kecuali jika doktor menasihatkan sebaliknya
• Rehat secukupnya sehingga demam reda
• Ambil ubat mengikut jadual dan habiskan sepenuhnya
• Pantau suhu badan dan laporkan sebarang perubahan kepada doktor
• Gunakan ubat tahan sakit hanya dengan nasihat doktor atau ahli farmasi

Rawatan perubatan

Doktor akan memilih antibiotik yang sesuai berdasarkan jenis bakteria dan keadaan anda. Antibiotik boleh diberikan secara oral (telan) untuk jangkitan ringan, atau melalui suntikan/IV di hospital untuk jangkitan teruk atau semasa mengandung. Ubat tahan sakit yang selamat akan disyorkan oleh doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Ia mungkin dipertimbangkan jika terdapat abses (kumpulan nanah) pada buah pinggang atau jika batu karang menyumbat saluran kencing dan tidak dapat dikeluarkan dengan cara lain. Doktor pakar akan membincangkan pilihan ini.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa rawatan, anda perlu berehat dan minum banyak air. Elakkan aktiviti berat sehingga demam dan sakit berkurangan. Pastikan anda hadir untuk temujanji susulan supaya doktor dapat memastikan jangkitan telah sembuh.

Tip gaya hidup

• Amalkan kebersihan diri: sentiasa bersihkan dari hadapan ke belakang selepas ke tandas
• Minum air yang mencukupi setiap hari dan jangan menahan kencing
• Kosongkan pundi kencing selepas melakukan hubungan seks
• Elakkan penggunaan sabun wangi atau produk kebersihan yang merengsa di bahagian sulit

Diet dan senaman

Tiada keperluan khas selain minum air yang banyak. Makan makanan seimbang untuk membantu pemulihan. Selepas anda berasa sihat, senaman ringan seperti berjalan boleh diteruskan, tetapi elakkan senaman berat sehingga doktor mengesahkan anda sudah pulih.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Sakit dan demam yang berpanjangan boleh menjejaskan emosi. Anda mungkin berasa cemas, cepat marah, atau sedih. Ini adalah tindak balas normal terhadap penyakit. Beri masa untuk pulih dan minta sokongan daripada keluarga atau rakan. Jika berasa tertekan, berbincang dengan doktor atau kaunselor.

Pencegahan

Tidak semua jangkitan buah pinggang dapat dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan menjaga kebersihan diri, minum air yang mencukupi, merawat jangkitan saluran kencing dengan segera, dan mengelakkan faktor risiko seperti menahan kencing.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah jangkitan buah pinggang. Vaksin lain yang disyorkan, seperti vaksin influenza, mungkin membantu kesihatan keseluruhan, tetapi ini perlu dibincangkan dengan doktor.

Program saringan

Bagi mereka yang berisiko tinggi (contohnya penyakit batu karang atau diabetes), doktor mungkin mengesyorkan pemeriksaan air kencing secara berkala. Sila berbincang dengan doktor tentang kekerapan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan kekal pada tisu buah pinggang (parut)
• Penyakit buah pinggang kronik yang berlanjutan
• Jangkitan merebak ke aliran darah (septisemia)
• Pembentukan abses pada buah pinggang
• Kegagalan buah pinggang yang memerlukan dialisis

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan awal yang betul, hampir semua orang akan pulih sepenuhnya tanpa kesan jangka panjang. Yang penting, dapatkan rawatan sebaik sahaja gejala muncul, habiskan antibiotik yang diberikan, dan lakukan susulan untuk memastikan jangkitan sudah hilang.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.