Hepatitis C

Gambaran keseluruhan

Hepatitis C ialah jangkitan virus yang menyerang hati. Virus ini menyebabkan keradangan hati dan boleh menjadi penyakit kronik (jangka panjang). Jika tidak dirawat, ia boleh merosakkan hati secara perlahan-lahan.

Di Malaysia, Hepatitis C dianggarkan menjejaskan kira-kira 1–2% daripada populasi, walaupun angka sebenar mungkin lebih tinggi kerana ramai tidak mengetahui mereka dijangkiti.

Sesiapa sahaja boleh dijangkiti Hepatitis C, tetapi risiko lebih tinggi dalam kalangan mereka yang berkongsi jarum suntikan, menerima transfusi darah sebelum tahun 1990-an, atau terdedah kepada darah melalui prosedur perubatan yang tidak selamat.

Gejala

Gejala biasa

• Tiada gejala sama sekali (paling biasa)
• Keletihan atau keletihan berpanjangan
• Sakit perut di bahagian kanan atas
• Kurang selera makan, loya atau muntah
• Demam ringan
• Air kencing berwarna gelap, najis pucat
• Kuning pada mata atau kulit (jaundis) — biasanya pada peringkat lanjut

Gejala pada kanak-kanak

• Kebanyakan kanak-kanak dengan Hepatitis C tidak menunjukkan sebarang gejala
• Jika ada, gejala mungkin ringan seperti keletihan atau sakit perut yang tidak jelas
• Kuning pada mata atau kulit jarang berlaku pada peringkat awal

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang dewasa yang lebih tua mungkin mengalami keletihan yang lebih teruk
• Risiko perkembangan kerosakan hati (sirosis) lebih tinggi apabila usia meningkat
• Jaundis dan komplikasi lain mungkin muncul lebih awal berbanding orang yang lebih muda

Punca

Punca utama

• Darah yang dijangkiti virus Hepatitis C masuk ke aliran darah orang yang sihat
• Berkongsi jarum atau peralatan suntikan (terutama di kalangan pengguna dadah)
• Menerima pemindahan darah, organ, atau produk darah yang tidak disaring (sebelum tahun 1990-an atau di fasiliti tanpa saringan)
• Prosedur perubatan atau gigi yang tidak steril
• Dari ibu yang dijangkiti kepada bayi semasa kelahiran (risiko rendah)
• Perkongsian alatan peribadi seperti berus gigi atau pisau cukur yang mungkin terkena darah

Faktor risiko

• Pengguna dadah suntikan yang berkongsi peralatan
• Penerima transfusi darah atau pemindahan organ sebelum tahun 1990-an
• Pesakit yang menjalani dialisis dalam jangka masa panjang
• Petugas kesihatan yang terdedah kepada jarum atau benda tajam
• Mempunyai tatu atau tindik badan yang dilakukan di tempat yang tidak bersih
• Anak yang dilahirkan oleh ibu yang dijangkiti Hepatitis C

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami gejala seperti kuning pada mata atau kulit, air kencing gelap, atau keletihan yang teruk tanpa sebab
• Jika anda tahu anda terdedah kepada darah atau memikirkan berisiko dijangkiti

Buat temujanji rutin jika:

• Anda dinasihatkan untuk melakukan ujian saringan jika anda termasuk dalam kumpulan berisiko (contohnya pernah berkongsi jarum, menerima transfusi darah sebelum 1990-an, atau bekerja sebagai petugas kesihatan)
• Jika anda merancang untuk hamil atau sedang hamil dan mempunyai faktor risiko

Diagnosis

Pengesanan Hepatitis C dilakukan melalui ujian darah. Ujian pertama mengesan antibodi virus Hepatitis C dalam darah. Jika ujian ini positif, ujian lanjutan akan dilakukan untuk mengesahkan virus aktif dalam badan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian antibodi Hepatitis C (anti-HCV)
• Ujian RNA HCV (tindak balas rantai polimerase / PCR) untuk mengesan virus aktif
• Ujian fungsi hati untuk menilai kerosakan hati
• Ujian imaging seperti ultrasound hati (jika perlu)
• Dalam sesetengah kes, biopsi hati atau ujian FibroScan untuk mengukur tahap kerosakan hati

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Apabila anda disahkan dijangkiti, doktor akan merujuk anda ke pakar hepatologi atau perubatan dalaman. Mereka akan menjalankan penilaian menyeluruh untuk menentukan tahap jangkitan dan kerosakan hati. Anda mungkin perlu menjalani beberapa ujian tambahan, tetapi semua ini dilakukan untuk memastikan rawatan yang sesuai dan selamat untuk anda.

Rawatan

Tujuan rawatan Hepatitis C adalah untuk membuang virus daripada badan dan mencegah kerosakan hati selanjutnya. Rawatan terkini biasanya melibatkan ubat antivirus yang diambil melalui mulut untuk tempoh tertentu. Kebanyakan pesakit boleh pulih sepenuhnya dan virus akan hilang daripada darah.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat secukupnya dan amalkan gaya hidup sihat
• Elakkan alkohol sepenuhnya kerana ia boleh mempercepatkan kerosakan hati
• Pastikan anda mengambil ubat mengikut jadual yang ditetapkan oleh doktor
• Amalkan kebersihan diri yang baik, terutama jika anda tinggal bersama orang lain

Rawatan perubatan

Rawatan Hepatitis C dalam era moden menggunakan ubat antivirus berspektrum luas yang berkesan dan mempunyai kesan sampingan yang minimum. Jenis dan tempoh rawatan bergantung pada genotip virus, tahap kerosakan hati, dan keadaan kesihatan pesakit. Doktor akan menentukan pelan rawatan yang paling sesuai untuk anda. Jangan mengambil sebarang ubat tanpa nasihat doktor, kerana sesetengah ubat boleh menjejaskan hati.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk Hepatitis C itu sendiri. Jika jangkitan telah menyebabkan kerosakan hati yang teruk (seperti sirosis lanjut atau kanser hati), doktor mungkin membincangkan pilihan lain seperti prosedur pembedahan atau pemindahan hati. Ini hanya berlaku dalam keadaan yang jarang dan serius.

Hidup dengan keadaan ini

Mempunyai Hepatitis C tidak bermakna hidup anda berhenti. Anda boleh menjalani kehidupan yang aktif, tetapi penting untuk menjaga kesihatan hati anda. Periksa kesihatan secara berkala, ikut nasihat doktor, dan jangan kongsi barang peribadi yang mungkin terkena darah.

Tip gaya hidup

• Elakkan alkohol dan dadah haram
• Berhenti merokok untuk mengurangkan risiko kerosakan hati
• Amalkan pemakanan seimbang dan minum air secukupnya
• Dapatkan tidur yang cukup dan uruskan tekanan dengan baik
• Sentiasa dapatkan nasihat doktor sebelum mengambil suplemen atau ubat-ubatan herba

Diet dan senaman

Makanlah makanan yang seimbang dengan banyak sayur, buah, dan bijirin penuh. Kurangkan makanan berlemak dan bergula tinggi. Senaman ringan secara berkala, seperti berjalan 30 minit sehari, boleh membantu mengekalkan berat badan ideal dan kesihatan hati. Kekalkan berat badan yang sihat untuk mengelakkan penyakit hati berlemak.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menerima diagnosis Hepatitis C boleh menyebabkan kebimbangan, kemurungan, atau rasa terasing. Anda tidak bersendirian. Jika anda berasa tertekan, bercakap dengan ahli keluarga, rakan, atau kaunselor profesional. Kesihatan mental adalah sama penting dengan kesihatan fizikal. Jika anda mengalami fikiran untuk mencederakan diri atau orang lain, dapatkan bantuan segera daripada talian sokongan kesihatan mental atau bawa ke klinik kesihatan terdekat.

Pencegahan

Ya, Hepatitis C boleh dicegah. Langkah paling penting ialah mengelakkan sentuhan dengan darah orang lain. Jangan kongsi jarum, pisau cukur, berus gigi, atau alatan peribadi lain yang mungkin terkena darah. Pastikan prosedur perubatan, tatu, dan tindik dilakukan dengan peralatan steril.

Vaksin

Pada masa ini, tiada vaksin yang boleh mencegah Hepatitis C. Walau bagaimanapun, vaksin untuk Hepatitis A dan Hepatitis B wujud dan boleh membantu melindungi hati anda daripada jangkitan virus lain. Bincangkan dengan doktor anda tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Saringan Hepatitis C disyorkan untuk semua orang yang berisiko, termasuk mereka yang pernah berkongsi jarum, menerima transfusi darah sebelum 1990-an, menjalani dialisis, atau bekerja dalam penjagaan kesihatan. Ujian saringan mudah dan boleh dilakukan di klinik kesihatan pemerintah atau swasta dengan kos yang berpatutan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan hati yang berterusan (sirosis) — hati menjadi parut dan tidak berfungsi dengan baik
• Kanser hati
• Kegagalan hati — hati berhenti berfungsi sepenuhnya
• Kematian awal sekiranya tidak dirawat

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya ialah Hepatitis C kini boleh disembuhkan dalam sebahagian besar kes dengan rawatan moden. Walaupun penyakit ini telah menyebabkan kerosakan hati, rawatan dapat menghalang kerosakan selanjutnya dan meningkatkan kualiti hidup. Semakin awal anda memulakan rawatan, semakin baik peluang untuk pulih sepenuhnya. Jangan putus harapan — banyak orang berjaya bebas daripada virus ini.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• World Health Organization (WHO) ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia
• Jabatan Kesihatan Negeri · Mengikut negeri

Talian bantuan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.