Fotokeratitis (Selaran Matahari pada Mata)

Gambaran keseluruhan

Fotokeratitis ialah keradangan pada kornea mata, iaitu lapisan telus di bahagian hadapan mata. Ia berlaku apabila mata terdedah terlalu banyak kepada sinaran ultraviolet (UV) daripada matahari atau sumber tiruan seperti lampu UV. Keadaan ini umpama selaran matahari pada kulit, tetapi ia mengenai mata.

Keadaan ini agak biasa, terutamanya di kawasan yang mempunyai pantulan cahaya kuat seperti pantai, salji, atau padang pasir. Ia juga boleh berlaku pada orang yang bekerja lama di bawah matahari tanpa perlindungan mata.

Fotokeratitis boleh menyerang sesiapa sahaja yang tidak melindungi mata daripada sinaran UV. Ia lebih kerap berlaku kepada mereka yang menghabiskan masa di luar rumah, pendaki gunung, pemain ski, pekerja laut, dan kanak-kanak yang bermain di halaman pada waktu tengah hari.

Gejala

Gejala biasa

• Mata berasa perit atau seperti berpasir
• Kemerahan pada bahagian putih mata
• Air mata berlebihan
• Sensitif kepada cahaya terang
• Penglihatan kabur atau berbayang
• Rasa tidak selesa apabila berkelip

Gejala pada kanak-kanak

• Kerap menggosok mata
• Menangis atau merengek tanpa sebab yang jelas
• Sukar membuka mata di tempat terang
• Kelopak mata bengkak atau merah

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Penglihatan kabur yang lebih ketara
• Rasa mata kering atau berair bercampur
• Sukar melihat pada waktu malam selepas pendedahan
• Sensasi benda asing dalam mata yang berlarutan

Punca

Punca utama

• Pendedahan lama kepada cahaya matahari tanpa cermin mata hitam yang menyekat UV
• Pantulan sinaran UV daripada salji, air, pasir atau konkrit yang meningkatkan pendedahan mata
• Menggunakan alat penyamak kulit atau lampu UV tanpa pelindung mata
• Melakukan kimpalan atau kerja elektrik tanpa topeng keselamatan yang sesuai

Faktor risiko

• Berada di luar rumah pada waktu tengah hari (10 pagi hingga 4 petang)
• Bekerja sebagai nelayan, petani atau pembina yang terdedah kepada matahari
• Bermain sukan air atau ski di kawasan tinggi
• Mengambil ubat-ubatan tertentu yang meningkatkan sensitiviti mata kepada cahaya (contohnya ubat jerawat atau antibiotik tertentu)
• Memakai kanta lekap yang tidak melindungi UV

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sakit mata yang tidak tertahan
• Jika penglihatan anda menurun atau hilang sepenuhnya
• Jika terdapat lelehan bernanah atau keluar darah daripada mata

Buat temujanji rutin jika:

• Jika mata masih merah, berair atau sensitif kepada cahaya selepas 24 jam
• Jika anda tidak pasti punca gejala mata anda dan perlu pemeriksaan lanjut

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, aktiviti baru-baru ini, dan pendedahan kepada sinaran UV. Seterusnya, doktor akan memeriksa mata anda dengan menggunakan alat khas untuk melihat kornea.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan menggunakan lampu celah (slit lamp) untuk melihat permukaan mata dengan terperinci
• Ujian penglihatan untuk memeriksa ketajaman penglihatan
• Ujian pewarna khas (fluorescein) yang dititiskan ke mata untuk mengesan kerosakan atau lecet pada kornea

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan mata adalah tidak menyakitkan dan mengambil masa sekitar 10 hingga 20 minit. Doktor mungkin memberi titisan mata untuk melebarkan anak mata, yang boleh menyebabkan penglihatan kabur buat sementara waktu. Anda akan dibenarkan pulang selepas pemeriksaan dan mendapat nasihat rawatan di rumah.

Rawatan

Rawatan utama adalah melegakan gejala dan memberi masa untuk kornea pulih. Kebanyakan kes tidak memerlukan ubat khas; luka pada kornea akan sembuh dengan sendirinya. Doktor mungkin mengesyorkan titisan mata pelincir atau ubat tahan sakit untuk mengurangkan ketidakselesaan.

Penjagaan diri di rumah

• Rehatkan mata dengan menutup mata atau berada di dalam bilik yang gelap
• Letakkan kompres sejuk dan lembap di atas kelopak mata yang tertutup selama 10 hingga 15 minit
• Pakai cermin mata hitam walaupun di dalam rumah untuk mengurangkan sensitiviti terhadap cahaya
• Elakkan menggosok atau menggaru mata
• Jangan memakai kanta lekap sehingga mata pulih sepenuhnya

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan titisan mata antibiotik atau ubat anti-radang untuk mencegah jangkitan dan mengurangkan bengkak. Ubat tahan sakit seperti parasetamol boleh digunakan untuk mengurangkan kesakitan, tetapi anda perlu berbincang dengan doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil sebarang ubat.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa pemulihan, kurangkan penggunaan gajet dan elakkan membaca dalam cahaya terang. Berehatlah di tempat yang redup dan pastikan mata anda sentiasa lembap dengan kerap berkelip atau menggunakan titisan mata pelincir jika disarankan doktor.

Tip gaya hidup

• Gunakan cermin mata hitam yang menyekat 99 hingga 100% sinaran UV setiap kali berada di luar rumah
• Pakai topi bertepi lebar untuk menambah perlindungan mata
• Elakkan melihat terus ke arah matahari, walaupun dengan cermin mata hitam
• Jika anda bekerja di luar, gunakan pelindung mata yang sesuai seperti cermin mata keselamatan

Diet dan senaman

Amalkan diet seimbang dengan sayur-sayuran dan buah-buahan yang kaya dengan vitamin A, C, dan E untuk kesihatan mata. Bersenam boleh diteruskan, tetapi pilih aktiviti dalam rumah atau waktu yang tidak terlalu cerah jika mata masih sensitif.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Ketidakselesaan dan gangguan penglihatan sementara boleh menimbulkan perasaan cemas atau risau. Ingatlah bahawa keadaan ini biasanya sembuh sepenuhnya dalam beberapa hari. Jika perasaan cemas berlarutan, berbincanglah dengan doktor atau ahli psikologi.

Pencegahan

Ya, fotokeratitis boleh dicegah dengan melindungi mata daripada sinaran UV. Langkah utama ialah memakai cermin mata hitam yang menyekat 99% hingga 100% sinaran UV-A dan UV-B. Selain itu, gunakan topi dan elakkan berada di luar rumah pada waktu puncak sinaran matahari.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan kornea (keratitis) jika lecet pada kornea tidak dirawat
• Pembentukan parut pada kornea yang boleh menjejaskan penglihatan secara kekal (jarang berlaku)
• Keradangan yang berulang jika pendedahan UV berterusan tanpa perlindungan

Pandangan jangka panjang

Prognosis sangat baik. Kebanyakan orang pulih sepenuhnya dalam masa 1 hingga 2 hari tanpa kesan kekal. Walaupun fotokeratitis boleh menyakitkan dan menakutkan, ia adalah keadaan sementara dan mata anda mampu menyembuhkan diri. Dengan rawatan yang betul dan perlindungan mata yang baik, anda boleh kembali beraktiviti seperti biasa.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.