Memahami Buah Pinggang Dupleks

Gambaran keseluruhan

Buah pinggang dupleks adalah satu keadaan yang hadir sejak lahir di mana satu buah pinggang terbahagi kepada dua bahagian berasingan dan mempunyai dua tiub yang mengalirkan air kencing (ureter) dan bukannya satu. Ureter ialah tiub nipis yang membawa air kencing daripada buah pinggang ke pundi kencing.

Ia agak lazim; dianggarkan berlaku pada kira-kira 1 dalam 150 orang, tetapi ramai yang tidak menyedarinya kerana tiada simptom.

Ia boleh menjejaskan lelaki dan perempuan dari semua kaum, dan selalunya dikesan pada kanak-kanak, tetapi juga boleh ditemui pada orang dewasa pada bila-bila masa.

Gejala

Gejala biasa

• Tiada simptom langsung dalam kebanyakan kes
• Jangkitan saluran kencing (UTI) yang berulang
• Sakit pinggang atau sakit di bahagian sisi abdomen, terutamanya jika terdapat penyumbatan

Gejala pada kanak-kanak

• Demam yang berulang tanpa sebab yang jelas
• Jangkitan kencing berulang
• Kurang membesar atau tidak bertambah berat dengan baik
• Masalah mengawal kencing (kencing meleleh atau mengompol) selepas umur yang sepatutnya

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Selalunya tiada simptom, tetapi boleh muncul sebagai sakit pinggang yang berterusan
• Batu karang dalam buah pinggang atau saluran kencing
• Tekanan darah tinggi yang berkaitan dengan masalah buah pinggang

Punca

Punca utama

• Keadaan ini berlaku apabila dua saluran pembentuk ureter bergabung secara tidak normal semasa perkembangan janin dalam rahim.
• Ia boleh diwarisi dalam sesetengah keluarga, tetapi kebanyakan kes berlaku secara rawak tanpa sebab yang jelas.
• Buah pinggang dupleks bukan disebabkan oleh tindakan atau gaya hidup ibu semasa mengandung.

Faktor risiko

• Mempunyai ahli keluarga terdekat yang juga menghidap buah pinggang dupleks
• Tiada faktor risiko lain yang diketahui; ia bukan disebabkan oleh pemakanan, senaman, atau pengambilan ubat tanpa nasihat doktor.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda atau anak anda mengalami simptom jangkitan kencing yang teruk seperti demam tinggi, sakit pinggang yang teruk, atau darah dalam air kencing
• Jika anda tiba-tiba tidak dapat buang air kecil
• Jika sakit pinggang sangat teruk sehingga mengganggu aktiviti harian

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mengalami jangkitan kencing yang berulang (lebih daripada dua kali dalam tempoh enam bulan)
• Jika anak anda kerap demam tanpa sebab atau tidak membesar dengan baik
• Jika anda ingin menjalani pemeriksaan buah pinggang kerana sejarah keluarga

Diagnosis

Buah pinggang dupleks sering dijumpai secara tidak sengaja semasa ultrasound abdomen yang dilakukan untuk tujuan lain. Jika doktor mengesyaki keadaan ini, dia akan mengambil sejarah perubatan, melakukan pemeriksaan fizikal, dan mencadangkan ujian lanjutan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ultrasound abdomen – menggunakan gelombang bunyi untuk melihat struktur buah pinggang dan saluran kencing
• Ujian air kencing – untuk mengesan jangkitan, darah, atau kehadiran batu
• CT atau MRI urogram – ujian pengimejan yang memberikan gambaran lebih terperinci tentang saluran kencing
• Sista ureter (VCUG) – pemeriksaan untuk melihat sama ada air kencing mengalir ke belakang ke arah buah pinggang (refluks), jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor keluarga anda mungkin merujuk anda kepada pakar urologi (pakar perubatan saluran kencing) untuk penilaian lanjut. Kebanyakan ujian ini boleh dilakukan secara pesakit luar dan tidak memerlukan tinggal di hospital.

Rawatan

Rawatan hanya diperlukan jika buah pinggang dupleks menyebabkan masalah seperti jangkitan berulang, batu karang, penyumbatan, atau kerosakan buah pinggang. Jika tiada gejala, pesakit hanya perlu diawasi oleh doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air kosong yang secukupnya setiap hari (kira-kira 6–8 gelas, melainkan doktor memberi nasihat lain)
• Kekalkan kebersihan diri, terutamanya di kawasan kemaluan, untuk mengurangkan risiko jangkitan kencing
• Jangan menahan kencing terlalu lama; pergi ke tandas apabila terasa perlu

Rawatan perubatan

Rawatan bergantung kepada komplikasi yang timbul. Doktor mungkin memberi antibiotik untuk jangkitan kencing. Bagi masalah penyumbatan atau batu karang, prosedur perubatan seperti pemasangan stent atau pembedahan kecil mungkin disyorkan oleh pakar urologi. Ubat-ubatan tertentu juga boleh digunakan untuk mengawal tekanan darah jika perlu, tetapi keputusan ini dibuat oleh doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin diperlukan jika terdapat penyumbatan yang teruk, jangkitan yang berulang walaupun rawatan antibiotik, atau jika sebahagian buah pinggang tidak berfungsi dengan baik. Doktor akan membincangkan risiko dan faedah pembedahan secara terperinci sebelum membuat keputusan.

Hidup dengan keadaan ini

Anda boleh menjalani kehidupan seperti biasa. Perkara yang paling penting ialah memerhatikan tanda-tanda jangkitan atau sakit pinggang dan mendapatkan nasihat doktor dengan segera jika ia berlaku.

Tip gaya hidup

• Teruskan dengan aktiviti harian dan senaman seperti biasa, kerana tiada had khusus untuk penghidap buah pinggang dupleks
• Elakkan merokok dan hadkan pengambilan alkohol untuk mengekalkan kesihatan buah pinggang
• Kekal aktif secara fizikal untuk mengekalkan berat badan yang sihat

Diet dan senaman

Tiada diet khas diperlukan. Namun, pemakanan seimbang yang rendah garam dan pengambilan air yang mencukupi membantu menjaga kesihatan buah pinggang serta mengurangkan risiko batu karang.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menerima diagnosis, terutamanya jika memerlukan rawatan, boleh menimbulkan perasaan bimbang atau tertekan. Bercakap dengan keluarga, rakan, doktor, atau kaunselor dapat membantu anda menghadapi kebimbangan ini.

Pencegahan

Buah pinggang dupleks tidak boleh dicegah kerana ia adalah keadaan kongenital yang sudah wujud sejak lahir. Namun, langkah-langkah untuk mengekalkan buah pinggang yang sihat dapat mengurangkan risiko komplikasi.

Vaksin

Pastikan imunisasi asas seperti yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) adalah lengkap, kerana ia membantu mencegah jangkitan tertentu yang boleh menjejaskan kesihatan.

Program saringan

Tiada saringan khusus untuk buah pinggang dupleks bagi orang ramai. Pemeriksaan hanya disyorkan jika anda mempunyai gejala atau sejarah keluarga yang kuat.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan saluran kencing yang berulang boleh menyebabkan kerosakan buah pinggang jika tidak dirawat dengan segera
• Penyumbatan aliran air kencing boleh menyebabkan hidronefrosis (bengkak buah pinggang) yang boleh mengurangkan fungsi buah pinggang
• Batu karang boleh terbentuk dalam buah pinggang atau ureter, menyebabkan sakit dan kemungkinan perlu pembedahan

Pandangan jangka panjang

Prognosis bagi mereka yang mempunyai buah pinggang dupleks secara amnya sangat baik. Dalam kebanyakan kes, tiada rawatan diperlukan dan kualiti hidup tidak terjejas. Jika komplikasi berlaku, rawatan moden seperti antibiotik, prosedur kecil, atau pembedahan sangat berkesan untuk memulihkan kesihatan. Dengan pengawasan yang sesuai daripada doktor, anda atau anak anda boleh menjalani kehidupan yang sihat dan aktif.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.