Diabetes Insipidus

Gambaran keseluruhan

Diabetes insipidus ialah keadaan jarang berlaku yang menyebabkan badan menghasilkan air kencing yang terlalu banyak dan anda berasa sangat dahsyat. Ia bukan kencing manis biasa (diabetes melitus). Diabetes insipidus berlaku apabila badan kekurangan hormon vasopressin (hormon yang membantu buah pinggang menahan air), atau apabila buah pinggang tidak bertindak balas terhadap hormon ini. Akibatnya, banyak air yang sepatutnya diserap semula oleh badan keluar sebagai air kencing.

Diabetes insipidus ialah keadaan yang jarang berlaku.

Ia boleh menyerang semua peringkat umur, termasuk kanak-kanak dan orang dewasa. Ia mungkin diwarisi, atau berlaku selepas kecederaan kepala, pembedahan otak, atau disebabkan penyakit buah pinggang tertentu.

Gejala

Gejala biasa

• Dahaga yang sangat keterlaluan dan berterusan
• Kerap membuang air kecil dalam jumlah yang banyak (poliuria)
• Air kencing pucat dan sangat cair
• Kerap bangun malam untuk buang air kecil
• Kulit dan mulut kering

Gejala pada kanak-kanak

• Tidur kencana (kencing malam) yang berterusan
• Kerap menangis atau kelihatan dahaga yang melampau
• Pertumbuhan berat badan yang perlahan
• Demam, sembelit, atau muntah tanpa sebab jelas

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan tingkah laku
• Keletihan dan kelemahan yang teruk
• Pening atau rasa nak pengsan
• Kurang berpeluh dan tanda dehidrasi yang lain

Punca

Punca utama

• Masalah di bahagian otak yang menghasilkan vasopressin (dipanggil diabetes insipidus pusat), yang boleh terjadi akibat kecederaan kepala, jangkitan, atau penyakit tumor
• Masalah buah pinggang yang tidak memberi tindak balas terhadap vasopressin (dipanggil diabetes insipidus nefrogenik), yang boleh berpunca daripada penyakit buah pinggang, penggunaan ubat tertentu, atau faktor keturunan
• Kehamilan boleh mencetuskan keadaan sementara yang dipengaruhi oleh enzim dari plasenta

Faktor risiko

• Riwayat keluarga dengan penyakit ini
• Kecederaan kepala atau pembedahan otak
• Penyakit buah pinggang kronik
• Penggunaan ubat tertentu seperti litium untuk masalah psikiatri

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami dahaga dan kencing berlebihan yang bermula secara tiba-tiba atau menjadi sangat teruk sehingga menjejaskan aktiviti harian

Buat temujanji rutin jika:

• Jika rasa dahaga dan kerap kencing berterusan selama lebih daripada beberapa hari
• Jika kanak-kanak menunjukkan gejala seperti kerap kencing malam atau kelihatan terlalu dahaga
• Jika anda baru sahaja menjalani pembedahan otak atau kecederaan kepala dan mula mengalami gejala ini

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah perubatan anda, bertanya tentang sejarah keluarga, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Doktor mungkin merujuk anda kepada pakar (seperti pakar endokrinologi atau pakar buah pinggang) untuk ujian lanjut.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing – untuk mengukur isipadu dan kepekatan air kencing dalam masa 24 jam
• Ujian kekurangan air (water deprivation test) – dilakukan di hospital untuk melihat bagaimana badan anda bertindak apabila tidak minum air dalam tempoh tertentu
• Ujian darah – untuk memeriksa paras natrium, kalsium, dan hormon
• MRI otak – jika doktor mengesyaki masalah pada kelenjar pituitari (kelenjar kecil di dalam otak)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis mungkin mengambil masa beberapa hari dan memerlukan anda berada di hospital untuk ujian tertentu. Doktor akan menerangkan setiap langkah. Anda tidak perlu risau, kerana ini adalah proses standard untuk mencari punca masalah.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada jenis diabetes insipidus dan puncanya. Matlamat utama adalah menggantikan hormon yang kekurangan, membantu buah pinggang berfungsi dengan lebih baik, dan memastikan badan kekal hidrat. Rawatan biasanya melibatkan ubat dan perubahan gaya hidup yang diselia oleh doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air mengikut keperluan, tetapi jangan minum berlebihan tanpa nasihat doktor
• Bawa botol air ke mana-mana supaya anda tidak mengalami dehidrasi
• Hindari alkohol dan minuman yang mengandungi kafein tinggi kerana ia boleh memburukkan keadaan
• Pakai pakaian longgar dan elakkan cuaca yang terlalu panas
• Bawa kad perubatan yang menyatakan keadaan anda

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat hormon sintetik untuk menggantikan vasopressin yang kurang dalam badan, atau ubat lain yang membantu buah pinggang mengekalkan air. Bagi jenis nefrogenik, rawatan mungkin melibatkan mengubah ubat sedia ada atau menyesuaikan pengambilan garam dan air. Semua ubat perlu mengikut preskripsi doktor – jangan ubah dos atau hentikan tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak digunakan untuk merawat diabetes insipidus secara langsung. Jika keadaan ini disebabkan oleh tumor pada kelenjar pituitari, doktor mungkin mencadangkan pembedahan untuk membuang tumor tersebut, tetapi ini adalah keputusan khusus berdasarkan keadaan anda.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan diabetes insipidus boleh diuruskan. Perkara penting ialah memastikan anda minum cukup air, memantau kekerapan kencing, dan memberitahu keluarga atau rakan tentang keadaan anda supaya mereka boleh bantu jika perlu.

Tip gaya hidup

• Sentiasa bawa botol air ke mana-mana
• Gunakan penggera untuk mengingatkan anda minum jika perlu
• Elakkan aktiviti lasak dalam cuaca panas yang boleh menyebabkan dehidrasi
• Bawa kad medik atau gelang peringatan perubatan
• Kongsi maklumat tentang keadaan anda dengan orang paling rapat

Diet dan senaman

Amalkan diet seimbang. Bagi sesetengah jenis diabetes insipidus, doktor mungkin menasihatkan anda mengurangkan pengambilan garam kerana natrium berlebihan meningkatkan kehilangan air. Untuk senaman, pilih masa yang sejuk dan minum air yang mencukupi sebelum, semasa, dan selepas bersenam.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Rasa dahaga yang berterusan dan kerap bangun malam boleh menyebabkan keletihan dan tekanan emosi. Anda mungkin berasa cemas atau kecewa. Bercakap dengan ahli keluarga, kaunselor, atau kumpulan sokongan boleh membantu anda menghadapi perasaan ini. Ingat, anda tidak bersendirian.

Pencegahan

Kebanyakan diabetes insipidus tidak dapat dicegah kerana ia disebabkan oleh faktor genetik, penyakit, atau kecederaan. Walau bagaimanapun, risiko kecederaan kepala boleh dikurangkan dengan memakai topi keledar semasa menunggang motosikal atau berbasikal, dan memakai tali pinggang keledar di dalam kereta.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk diabetes insipidus.

Program saringan

Jika anda mempunyai sejarah keluarga dengan keadaan ini, doktor mungkin mencadangkan pemeriksaan awal untuk memantau gejala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Dehidrasi teruk yang boleh mengancam nyawa
• Ketidakseimbangan elektrolit (garam mineral) dalam darah
• Keletihan kronik dan gangguan fungsi harian
• Masalah buah pinggang jangka panjang

Pandangan jangka panjang

Dengan pengesanan awal dan rawatan yang betul, kebanyakan pesakit diabetes insipidus dapat mengawal gejala dengan baik dan menjalani kehidupan yang aktif dan bermakna. Ia adalah keadaan yang boleh diuruskan, bukan hukuman. Bekerjasama dengan pasukan perubatan anda merupakan kunci untuk kekal sihat.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.