Efusi Pleura (Cecair dalam Ruang Paru-Paru)

Gambaran keseluruhan

Efusi pleura ialah pengumpulan cecair yang berlebihan di dalam ruang pleura, iaitu ruang nipis antara lapisan yang meliputi paru-paru dan dinding dada. Cecair ini menyukarkan paru-paru mengembang dengan bebas, menyebabkan sesak nafas.

Agak biasa. Ramai orang mengalami efusi pleura setiap tahun, terutamanya mereka yang mempunyai penyakit jantung, paru-paru, atau kanser.

Boleh berlaku pada semua peringkat umur, tetapi lebih kerap pada orang dewasa yang lebih tua dan mereka yang mempunyai penyakit kronik seperti kegagalan jantung, sirosis hati, atau penyakit buah pinggang.

Gejala

Gejala biasa

• Sesak nafas
• Sakit dada atau rasa berat di dada, terutamanya apabila bernafas dalam atau batuk
• Batuk kering
• Demam (jika puncanya jangkitan)
• Rasa penat atau lemah

Gejala pada kanak-kanak

• Sukar bernafas atau bernafas laju
• Batuk berterusan
• Rasa tidak selesa di dada
• Kurang aktif atau mudah letih

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas yang bertambah teruk dengan aktiviti
• Kekeliruan atau rasa mengantuk (jika jangkitan teruk)
• Bengkak di kaki atau buku lali jika berkaitan kegagalan jantung

Punca

Punca utama

• Kegagalan jantung kongestif (jantung tidak dapat mengepam darah dengan berkesan)
• Jangkitan paru-paru seperti pneumonia atau tuberkulosis (TB)
• Penyakit hati atau buah pinggang yang menyebabkan pengumpulan cecair dalam badan
• Kanser yang merebak ke paru-paru atau pleura
• Keradangan pleura (pleuritis) yang mungkin berpunca daripada penyakit autoimun seperti lupus

Faktor risiko

• Umur lebih tua
• Sejarah penyakit jantung, hati, atau buah pinggang
• Sejarah pendedahan kepada asbestos
• Sistem imun yang lemah
• Menghidap kanser paru-paru atau kanser payudara

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas yang bertambah teruk tanpa sebab yang jelas
• Sakit dada yang teruk
• Demam tinggi yang tidak reda
• Batuk berdarah

Buat temujanji rutin jika:

• Batuk berterusan lebih daripada beberapa minggu
• Rasa letih atau tidak sihat tanpa sebab yang jelas
• Bengkak di kaki atau buku lali

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, melakukan pemeriksaan fizikal, dan menggunakan ujian pengimejan untuk melihat kehadiran cecair di dalam dada.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada — imej paru-paru untuk mengesan cecair
• Ultrasound dada — melihat kedudukan dan jumlah cecair
• Ujian darah — memeriksa tanda jangkitan atau masalah organ
• Torakosentesis — prosedur mengambil sedikit cecair dengan jarum untuk ujian makmal
• CT scan — imej yang lebih terperinci jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan selalunya tidak menyakitkan. Jika doktor perlu mengambil sampel cecair, ia dilakukan dengan bius tempatan dan biasanya mengambil masa 15–30 minit. Anda mungkin berasa sedikit tertekan, tetapi biasanya tidak sakit.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca dan jumlah cecair. Matlamat utama adalah merawat punca, melegakan gejala, dan mencegah pengumpulan semula.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat dan elakkan aktiviti berat sehingga gejala reda
• Ambil ubat yang disarankan doktor mengikut jadual yang betul
• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok
• Ikut nasihat doktor tentang pemantauan gejala

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat untuk merawat jangkitan atau keradangan asas. Jika cecair banyak, doktor boleh mengeluarkannya melalui prosedur kecil seperti torakosentesis. Mereka mungkin memasukkan tiub kecil ke dalam dada untuk membuang cecair secara berterusan. Dalam sesetengah kes, ubat diberikan untuk mengurangkan pengeluaran cecair atau mencegahnya berkumpul semula.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi mungkin dipertimbangkan jika cecair berulang atau jika punca seperti kanser memerlukan campur tangan lanjut. Doktor akan membincangkan pilihan ini bersama anda dengan terperinci.

Hidup dengan keadaan ini

Perhatikan pernafasan anda. Jika sesak nafas bertambah teruk atau anda batuk berdarah, segera dapatkan bantuan perubatan. Hadiri semua temujanji susulan dan patuh kepada pelan rawatan yang diberikan.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok atau dapatkan bantuan untuk berhenti
• Kekal aktif mengikut kemampuan — berjalan ringan atau senaman pernafasan
• Jaga kebersihan tangan untuk mengelakkan jangkitan
• Ambil rehat yang mencukupi supaya badan dapat pulih

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dan kurangkan pengambilan garam jika anda mempunyai masalah jantung atau buah pinggang. Latihan pernafasan mudah seperti menarik nafas perlahan boleh membantu menguatkan fungsi paru-paru. Rujuk doktor atau pakar pemakanan untuk nasihat yang lebih khusus.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan masalah pernafasan boleh menimbulkan kebimbangan, tekanan, atau perasaan sedih. Ini adalah perkara biasa. Bercakap dengan doktor, kaunselor, atau orang yang anda percayai boleh membantu anda mengurus emosi ini.

Pencegahan

Efusi pleura tidak selalu dapat dicegah kerana ia sering berpunca daripada penyakit lain. Walau bagaimanapun, menguruskan penyakit asas dengan baik boleh mengurangkan risiko.

Vaksin

Vaksin untuk selesema, pneumonia, dan COVID-19 dapat membantu mencegah jangkitan yang boleh membawa kepada efusi pleura. Sila berbincang dengan doktor tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Tiada saringan khas untuk efusi pleura. Tetapi jika anda berisiko tinggi, pemeriksaan kesihatan berkala bersama doktor membantu memantau keadaan paru-paru dan jantung anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Cecair yang banyak boleh menekan paru-paru dan menyebabkan kegagalan pernafasan
• Jangkitan yang teruk boleh merebak ke aliran darah dan menyebabkan sepsis
• Pleura boleh menebal dan berparut (fibrosis pleura), menyukarkan pernafasan dalam jangka masa panjang

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul dan pengurusan punca asas, ramai orang berasa lebih baik dan dapat kembali ke aktiviti harian. Sesetengah keadaan memerlukan rawatan jangka panjang, tetapi berbincang dengan doktor boleh membantu anda mencapai kualiti hidup yang terbaik.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia
• MyHealth KKM — Portal Kesihatan ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.