Karsinoma Sel Skuamos: Apa yang Anda Perlu Tahu

Gambaran keseluruhan

Karsinoma sel skuamos (SCC) ialah sejenis kanser kulit yang bermula dalam sel skuamos — sel nipis dan rata di lapisan luar kulit. Ia biasanya tumbuh perlahan dan lebih kerap berlaku di bahagian badan yang terdedah kepada matahari seperti muka, telinga, leher, tangan, dan lengan. Jika tidak dirawat, ia boleh merebak ke bahagian lain badan, tetapi jika dikesan awal, rawatan selalunya sangat berkesan.

Ya, karsinoma sel skuamos merupakan salah satu jenis kanser kulit yang paling kerap ditemui. Kesannya semakin meningkat di Malaysia, terutamanya dalam kalangan mereka yang banyak bekerja di luar rumah.

SCC boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada individu yang berkulit cerah, berumur 50 tahun ke atas, atau yang mempunyai sejarah pendedahan matahari yang berpanjangan. Lelaki juga lebih ramai terjejas berbanding wanita.

Gejala

Gejala biasa

• Benjolan atau ketulan yang keras, merah, atau berkerak
• Luka yang tidak sembuh dalam beberapa minggu atau bulan
• Tompok kulit yang bersisik dan kasar seperti plak
• Kudis yang berdarah atau meleleh
• Gatal, sakit, atau sensasi terbakar pada kulit

Punca

Punca utama

• Pendedahan berlebihan kepada sinaran ultraungu (UV) daripada matahari atau katil penyamakan kulit.
• Kerosakan kulit akibat pendedahan UV yang berpanjangan dari masa ke masa.
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan tertentu.

Faktor risiko

• Kulit cerah yang mudah terbakar.
• Sejarah selaran matahari yang teruk, terutamanya semasa kanak-kanak.
• Pendedahan pekerjaan kepada matahari (seperti petani, pekerja binaan, atau nelayan).
• Umur lanjut, biasanya lebih 50 tahun.
• Kehadiran keratosis aktinik (tompok kasar pada kulit).
• Sejarah keluarga atau faktor genetik kanser kulit.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda melihat benjolan, luka, atau tompok kulit yang berubah saiz, bentuk, atau warna, terutamanya jika ia tidak sembuh selepas beberapa minggu, berjumpa doktor dengan segera.

Buat temujanji rutin jika:

• Semasa pemeriksaan kesihatan tahunan, minta doktor memeriksa kulit anda, terutamanya jika anda mempunyai sejarah pendedahan matahari yang banyak atau kulit yang mudah terbakar.

Diagnosis

Untuk mendiagnosis SCC, doktor akan memeriksa kulit anda dan bertanya tentang sejarah kesihatan, gejala, dan pendedahan matahari. Jika terdapat kawasan yang mencurigakan, doktor akan mengambil biopsi untuk mengesahkan diagnosis.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal oleh doktor.
• Biopsi kulit — sampel kecil tisu diambil untuk diperiksa di bawah mikroskop.
• Ujian pengimejan seperti imbasan CT atau ultrasound, jika kanser disyaki telah merebak.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Biopsi kulit biasanya prosedur yang cepat dan dilakukan di klinik atau unit dermatologi. Anda akan diberi anestetik tempatan supaya tidak berasa sakit. Keputusan biopsi biasanya siap dalam beberapa minggu. Jika positif, anda akan dirujuk kepada pakar untuk rawatan lanjut.

Rawatan

Rawatan SCC ditentukan oleh saiz, lokasi, kedalaman, dan sama ada ia telah merebak. Kebanyakan kes boleh dirawat dengan pembedahan kecil untuk membuang sel-sel kanser. Jika kanser lebih lanjut, rawatan seperti terapi radiasi atau terapi sasaran mungkin disyorkan.

Penjagaan diri di rumah

• Sentiasa sapu pelindung matahari dengan SPF 30 atau lebih, walaupun cuaca mendung.
• Pakai topi lebar, cermin mata hitam, dan pakaian yang menutup kulit.
• Elak daripada menconteng atau menggaru lesi kulit kerana ini boleh mencederakan kulit.
• Bersihkan luka pembedahan mengikut cara yang disarankan doktor dan perhatikan tanda-tanda jangkitan.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan pembedahan untuk membuang tumor bersama sedikit tisu sihat di sekelilingnya, seperti pembedahan Mohs atau eksisi. Radioterapi menggunakan sinaran tenaga tinggi untuk menghalang sel kanser membiak. Terapi sistemik seperti imunoterapi atau ubat sasaran mungkin digunakan untuk kes yang lebih kompleks atau yang telah merebak. Pasukan perubatan akan membincangkan pilihan yang paling sesuai dengan keadaan anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan adalah rawatan utama untuk kebanyakan kes SCC. Ia melibatkan pembuangan seluruh tumor serta sebahagian kecil tisu sihat di sekelilingnya untuk memastikan semua sel kanser telah dibuang.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas rawatan, anda mungkin perlu menjalani pemeriksaan susulan secara berkala untuk memastikan kanser tidak kembali. Anda juga perlu lebih berhati-hati dalam melindungi kulit daripada matahari dan memeriksa kulit anda sendiri untuk sebarang perubahan baru.

Tip gaya hidup

• Guna pelindung matahari setiap hari dan sapu semula setiap dua jam apabila berada di luar.
• Pakai pakaian pelindung, topi lebar, dan cermin mata hitam.
• Berhenti merokok kerana rokok boleh meningkatkan risiko kanser kulit.
• Hadkan masa di bawah matahari, terutamanya antara 10 pagi dan 4 petang.

Diet dan senaman

Kekalkan diet seimbang yang kaya dengan sayur-sayuran, buah-buahan, serta protein tanpa lemak. Senaman yang kerap dapat menguatkan sistem imun dan meningkatkan kesejahteraan keseluruhan. Minum air yang cukup untuk memastikan kulit sentiasa sihat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan diagnosis kanser kulit boleh menimbulkan kebimbangan, ketakutan, atau tekanan. Anda mungkin berasa sedih atau bimbang tentang penampilan dan masa depan. Bercakap dengan orang yang anda percayai atau kaunselor profesional boleh membantu. Ingat, anda tidak bersendirian.

Pencegahan

Banyak kes SCC boleh dicegah dengan melindungi kulit daripada sinaran UV. Ini termasuk penggunaan pelindung matahari, pakaian pelindung, dan mengelakkan pendedahan matahari yang berlebihan. Namun, jika kulit telah mengalami kerosakan matahari, SCC masih boleh berlaku.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah karsinoma sel skuamos. Vaksin HPV dapat membantu mencegah jenis kanser kulit yang berkaitan dengan HPV, tetapi ia tidak menghalang SCC yang berkaitan dengan matahari. Tanya doktor anda tentang vaksinasi yang sesuai.

Program saringan

Tiada ujian saringan standard di Malaysia untuk SCC. Namun, anda boleh melakukan pemeriksaan kulit sendiri setiap bulan untuk mencari lesi baru atau perubahan pada tahi lalat atau bintik. Sekiranya anda berisiko tinggi, doktor anda mungkin mencadangkan pemeriksaan kulit secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• SCC boleh merebak ke tisu sekeliling, nodus limfa, atau organ dalaman yang lain.
• Luka kronik yang tidak dirawat boleh menyebabkan jangkitan kulit.
• Kanser yang sudah merebak lebih sukar untuk dirawat dan boleh mengancam nyawa.

Pandangan jangka panjang

Jika dikesan awal, peluang pemulihan SCC sangat tinggi. Rawatan biasanya berjaya membuang kanser sepenuhnya. Walaupun terdapat risiko berulang, pemeriksaan susulan yang kerap membantu mengesan masalah lebih awal. Dengan penjagaan yang betul, ramai pesakit terus menjalani kehidupan yang sihat selepas rawatan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.