Intoleransi Alkohol

Gambaran keseluruhan

Intoleransi alkohol ialah keadaan apabila badan tidak dapat memecahkan alkohol dengan betul kerana kekurangan enzim tertentu. Ini menyebabkan bahan toksik yang dipanggil asetaldehid terkumpul dalam badan, lalu mencetuskan gejala seperti muka merah, sakit kepala, dan loya. Ia bukan alahan alkohol, tetapi satu tindak balas metabolik.

Agak biasa, terutama di Asia. Kira-kira 1 dalam 3 orang daripada keturunan Asia Timur mengalami simptom ini. Ramai yang tidak menyedarinya dan menganggap ia sekadar 'muka merah'.

Ia paling kerap memberi kesan kepada individu yang mempunyai keturunan Asia Timur (Cina, Jepun, Korea) dan juga penduduk Asia Tenggara. Lelaki dan wanita pada sebarang umur juga boleh mengalaminya, tetapi ia biasanya bermula selepas sudah mula minum alkohol.

Gejala

Gejala biasa

• Muka, leher, dan dada menjadi merah (flushing)
• Jantung berdegup kencang atau berdebar-debar
• Sakit kepala berdenyut
• Loya atau muntah
• Hidung tersumbat atau berair
• Pening kepala atau rasa ingin pitam
• Tekanan darah merosot secara tiba-tiba
• Rasa panas atau teruja yang tidak normal

Punca

Punca utama

• Kekurangan enzim aldehid dehidrogenase 2 (ALDH2) yang diwarisi daripada ibu bapa
• Badan tidak dapat menukarkan asetaldehid kepada asid asetik (bahagian yang selamat), jadi asetaldehid berkumpul
• Keadaan perubatan lain seperti limfoma (kanser kelenjar limfa) yang menyebabkan reaksi terhadap alkohol
• Ubat-ubatan tertentu yang menyekat enzim ini
• Cara pemecahan alkohol dalam hati yang tidak cekap bagi sesetengah orang

Faktor risiko

• Keturunan Asia Timur atau Asia Tenggara
• Ibu bapa atau adik-beradik yang mengalami intoleransi alkohol
• Sejarah perubatan seperti limfoma atau penyakit Hodgkin
• Mengambil ubat-ubatan tertentu yang mengganggu enzim hati
• Kebiasaan minum alkohol dalam kuantiti tinggi dalam jangka panjang

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika sesiapa menunjukkan gejala teruk selepas minum alkohol, seperti bengkak muka, sesak nafas, atau tidak sedarkan diri, pindahkan ke jabatan kecemasan dengan segera atau hubungi talian kecemasan.
• Jika anda kerap merasa jantung berdebar dengan sangat kuat atau pitam selepas minum, dapatkan rawatan awal.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda selalu mengalami muka merah, loya, atau sakit kepala setiap kali minum alkohol, anda dinasihatkan berjumpa doktor.
• Jika anda sudah mengetahui anda mengalami intoleransi alkohol tetapi ingin memastikan, doktor boleh menjalankan penilaian.
• Jika anda bimbang tentang kesan terhadap kesihatan jangka panjang, berbincanglah dengan doktor.

Diagnosis

Tiada satu ujian khusus untuk intoleransi alkohol. Doktor akan mendengar gejala, sejarah keluarga, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Kadangkala doktor mencadangkan ujian darah untuk menilai enzim hati, atau ujian alergi untuk membezakan intoleransi daripada alahan. Ujian genetik boleh dilakukan untuk mengesan perubahan ALDH2, tetapi ia bukan rutin.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa fungsi hati dan tahap enzim
• Ujian alergi (ujian kulit atau darah) untuk menolak alahan sebenar
• Ujian genetik untuk mengesan mutasi ALDH2, jika diperlukan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa temujanji, doktor akan bertanya tentang tabiat minum, jumlah alkohol, dan simptom yang berlaku. Anda mungkin diminta untuk menghentikan minum alkohol sebelum ujian. Jika perlu, doktor akan merujuk anda kepada pakar (pakar alahan atau gastroenterologi) untuk siasatan lanjut.

Rawatan

Tiada penawar untuk intoleransi alkohol. Matlamat rawatan adalah untuk mengelakkan gejala, bukannya untuk membolehkan tubuh memproses alkohol dengan lebih baik. Dengan mengetahui had anda, anda boleh mengelakkan sebarang ketidakselesaan atau risiko.

Penjagaan diri di rumah

• Elakkan minum alkohol sepenuhnya, terutamanya jika gejala anda teruk.
• Jika anda memutuskan untuk minum, lakukan dengan sangat sedikit dan perlahan-lahan, dan perhatikan tindak balas tubuh anda. (Tetapi bagi sesetengah, walaupun setitik boleh menyebabkan reaksi.)
• Pilih minuman tanpa alkohol di majlis, seperti jus buah, air mineral, atau teh ais.
• Semak label produk makanan seperti sos, perencah, aiskrim, dan ubat-ubatan kerana mungkin mengandungi alkohol.
• Jangan campurkan alkohol dengan ubat-ubatan tanpa nasihat doktor.

Rawatan perubatan

Tiada ubat yang disyorkan untuk menghilangkan intoleransi alkohol. Jika gejala seperti kemerahan atau kegatalan adalah sangat mengganggu, doktor mungkin boleh memberi ubat untuk mengurangkan gejala tersebut, tetapi ini hanya bersifat sementara dan tidak membolehkan anda minum dengan selamat. Bagi intoleransi yang berkaitan dengan keadaan perubatan lain, rawatan akan memberi tumpuan kepada penyakit utama anda.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan intoleransi alkohol sebenarnya mudah jika anda tahu cara mengelakkannya. Anda tetap boleh bersosial, hadir majlis, dan menikmati kehidupan tanpa alkohol. Gunakan peluang ini untuk mencari minuman alternatif kegemaran anda, dan beritahu tuan rumah terlebih dahulu supaya mereka menyediakan pilihan tanpa alkohol.

Tip gaya hidup

• Bawa minuman tanpa alkohol sendiri semasa ke majlis atau rumah terbuka.
• Bersikap jujur terhadap rakan dan keluarga tentang keadaan anda; kebanyakan orang memahami.
• Sekiranya tawaran alkohol diberikan, ucapkan 'tidak, terima kasih' dengan yakin tanpa rasa bersalah.
• Simpan nota simptom untuk perbincangan dengan doktor jika perlu.
• Amalkan aktiviti riadah seperti sukan, hiking, atau seni sebagai ganti membantu.

Diet dan senaman

Tiada diet khusus untuk intoleransi alkohol, tetapi elakkan makanan yang mengandungi alkohol seperti kek dengan sirap rum, sos kacang yang dimasak dengan arak, atau telur brandy. Makan makanan seimbang, minum air secukupnya, dan bersenam secara berkala untuk memastikan tubuh dalam keadaan sihat. Jika anda merokok, berhenti merokok adalah sangat disyorkan kerana gabungan merokok dan minum alkohol meningkatkan risiko kanser.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Anda mungkin merasa terasing atau tertekan apabila tidak dapat menyertai budaya minum bersama rakan. Sesetengah orang mungkin mengusik anda kerana tidak minum. Ingat bahawa anda tidak perlu membuat alasan untuk melindungi kesihatan. Jika tekanan sosial menyebabkan anda cemas atau kemurungan, berbincang dengan kaunselor atau ahli terapi. Di Malaysia, anda boleh berjumpa dengan pegawai perubatan kesihatan di klinik untuk mendapatkan sokongan.

Pencegahan

Intoleransi alkohol adalah genetik, justeru ia tidak dapat dicegah sejak awal. Tetapi anda boleh mencegah gejala daripada berlaku dengan langsung tidak minum alkohol, atau mengehadkan kepada jumlah yang tidak mencetuskan tindak balas. Yang paling penting ialah mendengar isyarat badan anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jika anda terus minum walaupun badan memberi amaran, pendedahan berterusan kepada asetaldehid boleh meningkatkan risiko kerosakan hati (sirosis), tekanan darah tinggi, kerosakan pada saraf, dan kanser, terutamanya kanser kerongkong.
• Tindak balas teruk yang jarang berlaku boleh menyebabkan keruntuhan sistem kardiovaskular (shock) jika tidak dirawat.

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, intoleransi alkohol bukanlah keadaan yang membawa maut jika anda bijak mengurusnya. Dengan mengelakkan alkohol atau mengurangkan pengambilan, anda boleh terus menjalani kehidupan yang aktif, bahagia, dan sihat. Doktor anda boleh membantu memastikan tiada keadaan perubatan lain yang perlu diberi perhatian.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.