Kegagalan Buah Pinggang

Gambaran keseluruhan

Kegagalan buah pinggang berlaku apabila buah pinggang tidak lagi dapat menapis bahan buangan dan air berlebihan daripada darah dengan betul. Ini menyebabkan toksin terkumpul dalam badan dan boleh mengganggu fungsi organ lain. Terdapat dua jenis utama: kekal (kronik) yang berlaku secara beransur-ansur, dan sementara (akut) yang berlaku secara tiba-tiba.

Penyakit buah pinggang kronik semakin biasa di Malaysia, terutamanya dalam kalangan mereka yang menghidap kencing manis dan tekanan darah tinggi. Jika tidak dirawat, ia boleh berkembang menjadi kegagalan buah pinggang.

Sesiapa sahaja boleh terjejas, tetapi ia lebih kerap berlaku pada orang dewasa yang lebih tua, pesakit kencing manis, pesakit tekanan darah tinggi, dan mereka yang mempunyai sejarah keluarga penyakit buah pinggang.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa letih dan lemah
• Bengkak pada kaki, buku lali, atau tangan
• Susah tidur pada waktu malam
• Kerap kencing terutamanya pada waktu malam
• Mual atau muntah
• Hilang selera makan
• Kulit gatal
• Sesak nafas ringan
• Sakit kepala atau sukar memberi tumpuan

Gejala pada kanak-kanak

• Rasa letih dan mudah mengantuk
• Bengkak di sekitar mata, muka, atau badan
• Pertumbuhan terbantut berbanding umur
• Muntah yang berulang tanpa sebab lain
• Perubahan tingkah laku seperti mudah meragam

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau mudah lupa
• Remuk dan lemah badan
• Bengkak pada kaki atau perut
• Sukar tidur
• Hilang selera makan dan penurunan berat badan

Punca

Punca utama

• Kencing manis (diabetes) yang tidak terkawal
• Tekanan darah tinggi
• Jangkitan kuman pada buah pinggang yang berulang
• Penyakit autoimun di mana sistem badan menyerang buah pinggang
• Halangan saluran kencing seperti batu karang atau pembesaran prostat
• Penggunaan ubat tahan sakit dalam jumlah banyak atau untuk tempoh lama tanpa nasihat doktor
• Kekurangan aliran darah ke buah pinggang (contoh: dehidrasi teruk, pendarahan, atau kejutan)

Faktor risiko

• Berumur lebih 50 tahun
• Mempunyai sejarah keluarga penyakit buah pinggang
• Menghidap kencing manis atau tekanan darah tinggi
• Obesiti
• Merokok
• Penyakit jantung atau kolesterol tinggi

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika terdapat bengkak teruk atau kencing sangat berkurangan
• Jika anda muntah berulang kali atau tidak dapat menahan makanan
• Jika anda berasa sangat mengantuk atau keliru

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mengalami keletihan yang tidak hilang walaupun berehat
• Jika anda kerap kencing atau sakit di bahagian pinggang
• Jika anda mempunyai faktor risiko seperti diabetes atau darah tinggi dan belum pernah memeriksa buah pinggang

Diagnosis

Doktor akan menanyakan sejarah kesihatan anda, melakukan pemeriksaan fizikal, dan menjalankan ujian darah serta air kencing. Anda mungkin dirujuk kepada pakar buah pinggang (nephrologist) untuk ujian lanjut.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk mengukur kreatinin dan Anggaran Kadar Turasan Glomerular (eGFR)
• Ujian air kencing untuk mengesan protein atau darah
• Ultrasound buah pinggang untuk melihat saiz dan struktur buah pinggang
• Biopsi buah pinggang untuk mengambil sampel tisu (hanya jika perlu)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Ujian ini biasanya tidak menyakitkan. Klinik atau hospital akan mengambil sampel darah dan air kencing, dan anda mungkin perlu berpuasa sebelum ujian darah. Anda akan menerima hasil dan penjelasan lanjut daripada doktor.

Rawatan

Rawatan untuk kegagalan buah pinggang bergantung kepada peringkat dan punca. Matlamat utama adalah melambatkan kerosakan, melegakan gejala, dan mencegah komplikasi.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan diet rendah garam dan seimbang
• Minum air mengikut nasihat doktor (jumlah mungkin terhad jika kegagalan teruk)
• Berhenti merokok
• Lakukan aktiviti fizikal secara teratur, seperti berjalan kaki
• Patuhi masa pengambilan ubat yang ditetapkan oleh doktor

Rawatan perubatan

Doktor akan memberi ubat untuk mengawal tekanan darah, gula darah, atau masalah lain yang berkaitan. Bagi kegagalan yang lebih teruk, rawatan seperti cuci darah (dialisis) atau pemindahan buah pinggang mungkin disyorkan. Semua rawatan ini perlu dibincangkan dengan pakar.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin diperlukan untuk menyediakan akses untuk dialisis (contohnya fistula) atau untuk melakukan pemindahan buah pinggang daripada penderma yang sesuai.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan kegagalan buah pinggang memerlukan pengurusan harian yang teliti. Anda perlu menjaga pemakanan, mengambil ubat secara konsisten, dan sentiasa berhubung dengan pasukan kesihatan. Dengan sokongan yang betul, anda boleh kekal aktif dan menjalani kehidupan yang bermakna.

Tip gaya hidup

• Ambil ubat pada masa yang sama setiap hari
• Pantau tekanan darah dan gula di rumah jika disarankan
• Elakkan mengambil ubat-ubatan tanpa nasihat doktor, termasuk ubat tradisional
• Dapatkan tidur yang cukup dan uruskan tekanan
• Hadkan makanan yang tinggi garam, seperti makanan segera dan makanan diproses

Diet dan senaman

Pemakanan yang disarankan adalah rendah garam, rendah kalium, dan tinggi serat. Bersenam secara sederhana seperti berjalan selama 30 minit sehari, tetapi tidak digalakkan tanpa persetujuan doktor. Pakar pemakanan boleh membantu merancang menu yang sesuai.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Berhadapan dengan penyakit ini boleh menyebabkan rasa bimbang, sedih, atau marah. Anda tidak bersendirian dalam hal ini. Bercakap dengan ahli keluarga, kaunselor, atau pasukan perubatan boleh membantu anda menghadapi emosi ini. Ingat bahawa sokongan emosi adalah sebahagian daripada rawatan.

Pencegahan

Tidak semua kes boleh dicegah, tetapi banyak yang boleh dielakkan atau dilambatkan dengan mengawal penyakit seperti diabetes dan tekanan darah tinggi. Gaya hidup sihat, seperti tidak merokok, bersenam, dan makan secara seimbang, juga membantu mengurangkan risiko.

Vaksin

Pastikan imunisasi anda terkini, terutamanya vaksin influenza dan COVID-19. Orang yang menghidap penyakit buah pinggang lebih berisiko mendapat jangkitan yang teruk. Tanya doktor atau klinik kesihatan tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Jika anda berisiko tinggi (contohnya menghidap diabetes atau darah tinggi), lakukan pemeriksaan fungsi buah pinggang sekurang-kurangnya sekali setahun melalui ujian darah dan air kencing di klinik kesihatan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Penyakit jantung dan saluran darah
• Anemia (kurang sel darah merah) yang menyebabkan keletihan
• Kelemahan tulang dan peningkatan risiko patah tulang
• Kerosakan saraf, terutama pada kaki
• Pengumpulan cecair dalam badan (edema) dan kesukaran bernafas
• Peningkatan kalium dalam darah yang boleh mengancam nyawa

Pandangan jangka panjang

Walaupun kegagalan buah pinggang adalah keadaan yang serius, ramai pesakit dapat menjalani kehidupan yang aktif dan memuaskan dengan rawatan yang sesuai. Diagnosis awal dan pengurusan yang berterusan dapat melambatkan perkembangan penyakit. Sokongan daripada keluarga, rakan, dan pasukan kesihatan memainkan peranan yang sangat penting.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.