Hidung Tersumbat (Nasal Congestion)

Gambaran keseluruhan

Hidung tersumbat ialah keadaan apabila saluran dalam hidung bengkak dan menghasilkan lendir berlebihan, menyebabkan rasa sesak dan sukar bernafas melalui hidung. Ia bukan penyakit, tetapi simptom yang boleh berlaku akibat selesema, alahan, atau kerengsaan.

Sangat biasa. Hampir semua orang mengalami hidung tersumbat pada suatu ketika dalam hidup mereka.

Ia boleh menyerang semua peringkat umur, tetapi bayi dan kanak-kanak lebih kerap terkena kerana saluran hidung mereka lebih kecil dan mudah tersumbat.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa tersumbat atau sesak dalam hidung
• Sukar bernafas melalui hidung
• Lendir atau hingus berlebihan
• Bersin atau batuk
• Sakit kepala ringan
• Kurang deria bau dan rasa
• Rasa tidak selesa di sekitar muka

Gejala pada kanak-kanak

• Hidung berair atau tersumbat
• Sukar menyusu atau makan kerana hidung tersumbat
• Bayi menjadi rewel atau sukar tidur
• Batuk, terutamanya pada waktu malam

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa kering atau gatal dalam hidung
• Sukar bernafas pada waktu malam
• Berasa pening atau letih
• Tekanan atau sakit di bahagian sinus

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus seperti selesema atau influenza
• Alahan terhadap habuk, debunga, atau bulu haiwan
• Kerengsaan daripada asap rokok, bau kuat, atau bahan kimia
• Perubahan cuaca atau udara yang terlalu kering
• Polip hidung atau septum hidung yang bengkok

Faktor risiko

• Sistem imun yang lemah
• Terdedah kepada asap rokok secara pasif atau aktif
• Mempunyai alahan atau asma
• Bekerja atau tinggal di persekitaran berhabuk
• Bayi atau kanak-kanak kerana saluran hidung yang kecil

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Kesukaran bernafas yang teruk atau berterusan
• Demam melebihi 38.5°C yang tidak turun dengan ubat biasa
• Sakit yang teruk pada muka atau kepala
• Lendir berdarah atau berwarna hijau gelap
• Gejala yang semakin teruk selepas 10 hari

Buat temujanji rutin jika:

• Gejala berlarutan lebih daripada seminggu
• Hidung tersumbat yang kerap berulang
• Mengganggu tidur, kerja, atau aktiviti harian
• Kanak-kanak yang tidak mahu makan atau minum
• Anda ingin mendapatkan nasihat tentang cara mengurangkan gejala

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah perubatan, dan kemungkinan pendedahan kepada alahan. Doktor juga akan memeriksa hidung, tekak, dan telinga anda.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal pada hidung dan muka
• Lihat ke dalam hidung menggunakan alat bercahaya (otoskop atau nasoendoskopi)
• Ujian alahan jika disyaki alahan menjadi punca
• Ujian darah atau imbasan lanjut jika gejala berlarutan atau teruk

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menentukan sama ada hidung tersumbat disebabkan jangkitan, alahan, atau masalah lain. Anda mungkin akan diberi nasihat rawatan atau ubat, jika perlu, dan diberitahu apa yang perlu dipantau di rumah.

Rawatan

Rawatan untuk hidung tersumbat bergantung kepada punca. Matlamat utama adalah melegakan gejala, mengurangkan keradangan, dan membantu anda bernafas dengan lebih selesa.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air yang banyak untuk mencairkan lendir
• Gunakan wap air suam atau mandi air panas untuk melegakan hidung
• Tidur dengan kepala sedikit tinggi menggunakan bantal tambahan
• Bersihkan hidung dengan larutan garam (salina) yang boleh dibeli di farmasi atau dibuat sendiri
• Gunakan pelembap udara di dalam bilik tidur untuk mengurangkan kekeringan

Rawatan perubatan

Doktor atau ahli farmasi mungkin mengesyorkan larutan garam untuk membersihkan hidung, atau ubat yang mengurangkan alahan seperti antihistamin, serta ubat yang melegakan saluran hidung (dekongestan). Ubat-ubatan ini hanya perlu digunakan mengikut nasihat profesional dan dalam tempoh yang singkat.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi mungkin disarankan jika terdapat polip hidung yang besar atau septum hidung yang bengkok menyebabkan masalah pernafasan yang berterusan dan menjejaskan kualiti hidup.

Hidup dengan keadaan ini

Untuk hidup dengan hidung tersumbat, fokus pada mengurangkan pencetus dan menjaga hidung anda tetap lembap. Pastikan rumah anda bersih dan bebas daripada habuk, asap, dan bau yang kuat.

Tip gaya hidup

• Elakkan asap rokok dan tempat berhabuk
• Basuh cadar dan sarung bantal dengan kerap untuk mengurangkan hama habuk
• Amalkan cuci hidung dengan larutan garam secara berkala jika diperlukan
• Kekal aktif dengan senaman ringan untuk melancarkan pernafasan
• Pastikan tidur cukup supaya badan dapat melawan jangkitan

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan sayur-sayuran dan buah-buahan untuk menguatkan sistem imun. Senaman sederhana seperti berjalan atau berbasikal boleh membantu melancarkan pernafasan, tetapi berehat jika anda berasa tidak sihat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidung tersumbat yang berlarutan boleh menjejaskan tidur, tumpuan, dan aktiviti harian, lalu membuat anda berasa letih atau mudah marah. Jika ia berlarutan lama, ia juga boleh menimbulkan rasa cemas atau sedih. Berbincang dengan doktor atau orang yang dipercayai jika anda merasa terbeban.

Pencegahan

Tidak semua hidung tersumbat boleh dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risikonya dengan menjaga kebersihan tangan, mengelakkan pencetus alahan, minum air secukupnya, dan memastikan persekitaran bersih.

Vaksin

Vaksin untuk influenza dan COVID-19 boleh mengurangkan risiko jangkitan yang sering menyebabkan hidung tersumbat. Bincangkan dengan doktor anda tentang vaksin yang sesuai.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk hidung tersumbat, tetapi pemeriksaan berkala di klinik kesihatan boleh membantu mengesan masalah seperti alahan atau sinusitis.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan telinga, terutamanya pada kanak-kanak
• Sinusitis, iaitu jangkitan pada rongga sinus
• Gangguan tidur seperti berdengkur atau apnea tidur
• Masalah pendengaran atau pertuturan pada kanak-kanak yang berterusan

Pandangan jangka panjang

Dengan penjagaan yang betul dan rawatan yang sesuai, hidung tersumbat biasanya pulih sepenuhnya. Komplikasi serius jarang berlaku, dan kebanyakan orang dapat kembali beraktiviti seperti biasa dalam masa beberapa hari hingga seminggu.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.