Kecederaan Buah Pinggang Akut (AKI)

Gambaran keseluruhan

Kecederaan buah pinggang akut (AKI) ialah keadaan di mana buah pinggang tiba-tiba berhenti berfungsi dengan baik dalam masa beberapa jam atau hari. Buah pinggang bertugas menapis darah, membuang sisa, dan mengimbangi cecair badan. Apabila AKI berlaku, sisa dan cecair terkumpul dalam badan, yang boleh menyebabkan masalah serius jika tidak dirawat segera. Kebanyakan kes boleh dipulihkan dengan rawatan awal.

AKI agak biasa berlaku, terutamanya dalam kalangan pesakit yang dimasukkan ke hospital atau yang sedang sakit tenat.

AKI boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi ia lebih kerap berlaku pada orang dewasa yang lebih tua, mereka yang mempunyai penyakit buah pinggang kronik, kencing manis, darah tinggi, atau kegagalan jantung.

Gejala

Gejala biasa

• Jumlah air kencing berkurangan
• Bengkak di kaki, buku lali, atau tangan
• Rasa letih atau lemah
• Mual atau muntah
• Sukar bernafas
• Sakit dada atau tekanan

Gejala pada kanak-kanak

• Kurang membuang air kecil (lampin kering)
• Muntah, cirit-birit
• Kerengsaan atau menangis berterusan
• Bengkak pada badan
• Sawan (jika teruk)

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan mental secara tiba-tiba
• Buang air kecil berkurang
• Bengkak pada kaki
• Sangat letih tanpa sebab yang jelas

Punca

Punca utama

• Aliran darah ke buah pinggang berkurang, contohnya akibat dehidrasi teruk, pendarahan besar, atau kegagalan jantung.
• Kerosakan langsung pada buah pinggang, seperti jangkitan kuman teruk (sepsis), penggunaan ubat tahan sakit yang berlebihan, atau pendedahan kepada bahan toksik.
• Sumbatan dalam salur kencing, seperti batu karang, pembesaran prostat, atau ketumbuhan yang menghalang aliran air kencing.

Faktor risiko

• Usia lebih tua (lebih 60 tahun)
• Mempunyai penyakit buah pinggang kronik, kencing manis, atau darah tinggi
• Penyakit jantung atau kegagalan hati
• Menjalani pembedahan besar atau berada dalam keadaan kritikal
• Mengambil ubat tertentu seperti sesetengah ubat tahan sakit atau ubat darah tinggi tanpa pemantauan doktor

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda sedar anda kurang membuang air kencing, terutamanya jika disertai bengkak badan, segera dapatkan rawatan
• Jika anda mengalami muntah berterusan, kekeliruan, atau sesak nafas, jumpa doktor hari ini juga

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mempunyai penyakit kronik dan mengalami perubahan dalam corak buang air kecil, rujuk doktor untuk pemeriksaan
• Jika anda perlu mengambil ubat tahan sakit dengan kerap, bincangkan dengan doktor tentang kesannya pada buah pinggang

Diagnosis

Doktor akan menilai sejarah kesihatan anda, menjalankan pemeriksaan fizikal, dan membuat ujian darah serta air kencing untuk melihat sejauh mana buah pinggang berfungsi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk mengukur kreatinin (sisa yang perlu ditapis oleh buah pinggang)
• Ujian air kencing untuk mengesan protein atau darah
• Ultrasound buah pinggang untuk melihat sama ada ada sumbatan atau masalah struktur

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Jika AKI disyaki, anda mungkin perlu dimasukkan ke hospital untuk pemerhatian rapi. Doktor mungkin merujuk anda kepada pakar buah pinggang (nephrologist) untuk rawatan lanjut.

Rawatan

Rawatan AKI memberi tumpuan kepada punca masalah dan membantu buah pinggang sembuh. Doktor akan memastikan anda mendapat cecair yang cukup, mengelakkan ubat yang boleh memburukkan keadaan, dan merawat punca seperti jangkitan atau sumbatan. Kebanyakan pesakit perlu ditahan di wad untuk rawatan intensif.

Penjagaan diri di rumah

• Ikut nasihat doktor tentang jumlah cecair yang perlu diminum — mungkin lebih atau kurang daripada biasa
• Jangan ambil ubat herba atau suplemen tanpa membincangkan dengan doktor
• Sentiasa pantau jumlah kencing dan beritahu doktor jika berkurang
• Rehat secukupnya dan elakkan aktiviti berat

Rawatan perubatan

Bergantung kepada punca, rawatan mungkin termasuk cecair intravena (terus ke salur darah), ubat untuk mengawal tekanan darah atau merawat jangkitan, dan dialisis (mesin penapis darah) bagi kes yang teruk. Dialisis biasanya sementara sehingga buah pinggang pulih. Doktor akan memutuskan rawatan yang paling sesuai untuk anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Jika AKI disebabkan oleh sumbatan seperti batu karang atau pembesaran prostat, prosedur atau pembedahan kecil mungkin perlu dilakukan untuk membuang sumbatan dan memulihkan aliran air kencing.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas AKI, penting untuk menjaga kesihatan buah pinggang anda. Ikuti temujanji susulan dengan doktor atau pakar buah pinggang, dan perhatikan sebarang tanda kencing berkurang, bengkak, atau rasa penat yang luar biasa. Simpan rekod kesihatan anda dan bawa ke temujanji.

Tip gaya hidup

• Minum air secukupnya mengikut nasihat doktor
• Amalkan pemakanan yang sihat dan seimbang
• Kekal aktif dengan senaman ringan seperti berjalan
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol
• Elakkan mengambil ubat tanpa nasihat doktor, terutamanya ubat tahan sakit yang dijual bebas

Diet dan senaman

Doktor atau pakar diet mungkin menasihatkan untuk mengawal pengambilan garam, protein, dan kalium, terutamanya jika fungsi buah pinggang anda masih belum pulih sepenuhnya. Bersenam secara teratur membantu mengawal tekanan darah dan berat badan, tetapi pilih aktiviti yang tidak memenatkan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi AKI boleh menyebabkan kebimbangan dan tekanan. Adalah normal untuk berasa risau tentang kesihatan buah pinggang anda. Jika anda berasa tertekan atau cemas, berbincang dengan doktor anda. Anda juga boleh mendapatkan sokongan kaunselor atau talian sokongan psikologi.

Pencegahan

Tidak semua kes AKI boleh dicegah, tetapi risiko dapat dikurangkan dengan mengekalkan pengambilan air yang mencukupi, mengawal penyakit kronik seperti kencing manis dan darah tinggi, serta mengelakkan ubat-ubatan yang boleh merosakkan buah pinggang tanpa nasihat doktor.

Vaksin

Pastikan imunisasi anda lengkap untuk mengurangkan risiko jangkitan serius yang boleh menyebabkan AKI. Ini termasuk vaksin selesema, pneumonia, dan vaksin lain mengikut jadual yang disyorkan oleh KKM.

Program saringan

Jika anda berisiko tinggi, seperti menghidap kencing manis atau darah tinggi, buat ujian fungsi buah pinggang secara berkala agar masalah dikesan awal. Berbincang dengan doktor tentang kekerapan pemeriksaan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Penyakit buah pinggang kronik (kerosakan berpanjangan)
• Kegagalan buah pinggang kekal yang memerlukan dialisis jangka panjang
• Masalah jantung seperti aritmia atau serangan jantung
• Ketidakseimbangan elektrolit yang mengancam nyawa, seperti kalium tinggi

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan awal yang cepat, kebanyakan pesakit AKI dapat pulih. Walaupun sesetengah orang mungkin mengalami penurunan fungsi buah pinggang secara kekal, mereka masih boleh menjalani kehidupan yang bermakna dengan pengurusan kesihatan yang baik dan sokongan doktor. Teruskan berjumpa doktor untuk pemantauan dan jangan putus asa.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.