Sindrom Gangguan Pernafasan Akut (ARDS)

Gambaran keseluruhan

ARDS ialah keadaan serius yang berlaku apabila paru-paru tiba-tiba dipenuhi cecair, menyebabkan pesakit sukar bernafas dan paras oksigen dalam darah menurun dengan mendadak. Ia bukan satu penyakit biasa, tetapi satu kecederaan paru-paru yang teruk yang biasanya berlaku akibat penyakit lain seperti jangkitan kuman, kemalangan atau kecederaan parah.

ARDS adalah jarang berlaku, tetapi ia boleh berlaku kepada sesiapa sahaja yang mengalami sakit kritikal, seperti jangkitan paru-paru yang teruk atau sepsis.

ARDS boleh menyerang semua peringkat umur, daripada bayi hingga warga emas. Ia lebih cenderung berlaku kepada mereka yang dimasukkan ke hospital disebabkan penyakit atau kecederaan yang serius, terutama di ICU.

Gejala

Gejala biasa

• Sesak nafas yang bermula secara tiba-tiba dan semakin teruk
• Pernafasan yang cepat dan pendek
• Kekurangan oksigen, menyebabkan bibir atau kulit kelihatan kebiruan
• Batuk kering
• Tekanan darah rendah
• Rasa sangat letih atau lemah
• Kekeliruan atau sukar untuk berfikir dengan jelas

Gejala pada kanak-kanak

• Pernafasan cepat dan sukar, dengan lubang hidung kembang
• Bunyi bunyi seperti berdengus semasa bernafas
• Kulit atau bibir kelihatan kebiruan
• Sangat letih sehingga sukar untuk menyusu atau minum
• Tidak lalu makan atau minum seperti biasa

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Lebih cepat menjadi keliru atau tidak sedar sekitar
• Pernafasan menjadi laju tetapi cetek
• Letih yang melampau, sukar untuk bergerak atau bangun
• Rasa loya atau muntah
• Tanda-tanda jangkitan seperti demam dan menggigil

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman di dalam darah (sepsis) – tindak balas badan yang terlalu kuat terhadap jangkitan
• Pneumonia (radang paru-paru) yang teruk, sama ada disebabkan virus atau bakteria
• Kecederaan fizikal yang teruk, seperti kemalangan jalan raya atau jatuh
• Tersedut air atau bahan kimia ke dalam paru-paru (contohnya lemas)
• Keracunan asap atau bahan toksik yang disedut
• Pankreatitis teruk (radang pankreas)
• Kecederaan dada yang terus menjejaskan paru-paru

Faktor risiko

• Menghidapi penyakit kronik seperti kencing manis, penyakit jantung atau penyakit paru-paru
• Pernah mengalami jangkitan teruk atau sepsis
• Merokok atau terdedah kepada asap rokok orang lain
• Berusia lanjut, kerana fungsi paru-paru semakin lemah dengan usia
• Sistem imun yang lemah, contohnya akibat kemoterapi atau mengambil ubat imunosupresan
• Penggunaan alkohol yang berlebihan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda atau ahli keluarga mula mengalami sesak nafas yang berterusan atau semakin teruk
• Jika seseorang yang sedang sakit atau baru pulih daripada penyakit kritikal mula bernafas dengan cepat dan sukar
• Jika batuk yang teruk disertai dengan demam yang tinggi atau tidak turun

Buat temujanji rutin jika:

• Rujuk doktor dengan segera jika anda mempunyai penyakit paru-paru seperti asma atau penyakit jantung dan mengalami perubahan corak pernafasan
• Jika anda sedang menerima rawatan di hospital untuk penyakit serius dan berasa pernafasan anda mula terganggu, maklumkan kepada jururawat atau doktor dengan segera

Diagnosis

Doktor akan membuat diagnosis ARDS berdasarkan pemeriksaan fizikal, sejarah perubatan, ujian darah, dan ujian pengimejan seperti X-ray dada atau imbasan CT. Diagnosis biasanya dibuat apabila pesakit berada di hospital kerana keadaan kritikal, tetapi jika anda mengesyaki simptom, anda perlu ke hospital dengan segera.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk mengukur paras oksigen dan karbon dioksida dalam darah
• X-ray dada untuk melihat cecair atau keradangan dalam paru-paru
• Imbasan CT (tomografi berkomputer) untuk melihat paru-paru dengan lebih terperinci
• Ujian nadi oksimeter – alat kecil yang diletakkan pada jari untuk mengukur ketepuan oksigen
• Ekokardiogram (ultrasound jantung) untuk memastikan masalah jantung tidak menyebabkan gejala

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Jika anda atau orang tersayang disyak menghidap ARDS, anda akan dimasukkan ke unit rawatan rapi (ICU) dengan segera. Doktor akan memantau pernafasan, kadar jantung, tekanan darah, dan paras oksigen secara berterusan. Anda mungkin perlu diberi oksigen atau dibantu bernafas dengan mesin ventilator. Proses ini mungkin menakutkan, tetapi pasukan perubatan akan menjaga anda dengan rapat dan membantu anda melalui keadaan ini dengan selesa.

Rawatan

Rawatan ARDS tertumpu kepada dua matlamat utama: menyokong pernafasan dan merawat punca penyakit yang menyebabkan ARDS. Ini memerlukan rawatan di hospital, biasanya di unit rawatan rapi (ICU). Doktor akan menyesuaikan rawatan dengan keadaan setiap pesakit.

Penjagaan diri di rumah

• Selepas pulang dari hospital, ikut semua arahan doktor untuk senaman pernafasan dan fisioterapi
• Amalkan rehat yang cukup – paru-paru memerlukan masa untuk pulih
• Berhenti merokok, dan elakkan terdedah kepada asap rokok serta bahan pencemar
• Basuh tangan dengan kerap dan amalkan kebersihan diri untuk mengurangkan risiko jangkitan
• Sampaikan sebarang gejala baru kepada doktor dengan segera, seperti demam atau batuk

Rawatan perubatan

Rawatan utama ARDS ialah pemberian oksigen yang mencukupi, selalunya melalui mesin ventilator di ICU. Ventilator membantu pesakit bernafas sambil paru-paru pulih. Doktor juga akan merawat punca ARDS, contohnya dengan antibiotik untuk jangkitan kuman, ubat untuk mengurangkan keradangan, atau mengambil langkah untuk mengawal tekanan darah dan cecair dalam badan. Kadang-kadang pesakit perlu diberikan ubat untuk melegakan kesakitan atau kebimbangan. Rawatan ini diberikan secara individu oleh pasukan perubatan di hospital.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk ARDS, kecuali untuk mengatasi komplikasi tertentu seperti paru-paru yang tertusuk (pneumothorax) atau untuk memasang tiub dada bagi membuang udara atau cecair yang terkumpul. Doktor akan menerangkan kepada anda jika prosedur ini perlu.

Hidup dengan keadaan ini

Pemulihan ARDS mengambil masa, selalunya berbulan-bulan. Anda mungkin berasa sangat letih dan sukar untuk melakukan tugasan harian pada peringkat awal. Beri masa kepada badan anda untuk pulih dan jangan terburu-buru untuk kembali ke gaya hidup normal. Amalkan senaman pernafasan seperti yang dinasihatkan oleh ahli fisioterapi, dan berunding dengan doktor tentang program pemulihan paru-paru.

Tip gaya hidup

• Dapatkan tidur yang cukup dan elakkan melakukan aktiviti berat sehingga mendapat kebenaran doktor
• Elakkan merokok dan asap rokok – ia akan merosakkan paru-paru yang masih dalam proses penyembuhan
• Jauhkan diri daripada bahan kimia, habuk, atau asap yang boleh merengsakan paru-paru
• Pastikan suntikan vaksin anda lengkap, termasuk vaksin selesema dan vaksin pneumonia

Diet dan senaman

Makan makanan yang seimbang dengan banyak buah-buahan, sayur-sayuran, dan protein yang mencukupi untuk membantu badan membina semula tisu paru-paru. Minum air secukupnya, tetapi ikut nasihat doktor jika anda perlu hadkan cecair. Mulakan senaman dengan perlahan-lahan, seperti berjalan ringan, selepas mendapat kebenaran doktor. Program pemulihan pernafasan yang diawasi oleh fisioterapi boleh membantu anda meningkatkan kekuatan dan kapasiti paru-paru.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

ARDS ialah pengalaman yang menakutkan dan boleh menyebabkan kebimbangan, kemurungan, atau gangguan tekanan selepas trauma (PTSD) pada sesetengah pesakit. Sangat normal untuk berasa sedih, takut, atau mudah marah semasa dalam proses pemulihan. Anda tidak perlu menghadapinya seorang diri – beritahu doktor atau keluarga tentang perasaan anda. Sokongan ahli psikologi atau kaunselor juga boleh membantu.

Pencegahan

ARDS tidak boleh dicegah sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan menjaga kesihatan paru-paru dan menguruskan penyakit kronik dengan baik. Langkah paling penting ialah mencegah jangkitan yang boleh membawa kepada sepsis atau pneumonia, serta mendapatkan rawatan segera untuk penyakit atau kecederaan yang serius.

Vaksin

Vaksin boleh membantu mengurangkan risiko jangkitan paru-paru yang boleh menyebabkan ARDS. Pastikan anda mengambil vaksin selesema (influenza) dan vaksin pneumonia mengikut jadual yang disyorkan oleh doktor. Bagi orang dewasa yang lebih tua atau mereka yang mempunyai penyakit kronik, vaksin ini amat penting.

Program saringan

Terdapat ujian saringan khas untuk ARDS, tetapi doktor akan menilai keadaan anda secara menyeluruh jika anda berisiko atau menunjukkan simptom yang berkaitan. Kawalan penyakit kronik seperti kencing manis dan tekanan darah tinggi melalui pemeriksaan berkala dapat mengurangkan komplikasi yang teruk.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan paru-paru yang kekal, termasuk fibrosis (tisu paru-paru parut)
• Kegagalan organ lain, seperti jantung, hati, atau buah pinggang, kerana badan kekurangan oksigen
• Pembekuan darah di dalam paru-paru (tromboembolisme pulmonari) yang boleh mengancam nyawa
• Kebocoran udara dari paru-paru ke dalam rongga dada (pneumothorax)
• Kematian, jika tidak dirawat dengan segera

Pandangan jangka panjang

Setiap pesakit ARDS mempunyai pengalaman yang berbeza. Ramai pesakit berjaya pulih dan kembali menjalani kehidupan normal, walaupun sesetengah mungkin mengalami kesan jangka panjang seperti mudah penat, masalah ingatan, atau gangguan emosi. Dengan rawatan lanjutan dan sokongan yang betul, peluang untuk pulih adalah baik. Jangan hilang harapan – pasukan perubatan dan keluarga akan membantu anda melalui proses ini.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.