Rinitis Alergik: Hidung Anda Tahu

Gambaran keseluruhan

Rinitis alergik ialah keradangan atau bengkak pada lapisan dalam hidung yang berlaku apabila sistem imun anda bertindak balas terhadap bahan alergen seperti habuk, debunga, bulu haiwan, atau kulat. Ia menyebabkan gejala seperti bersin, hidung berair, dan hidung tersumbat. Ia bukan penyakit berjangkit dan boleh dikawal dengan baik.

Ya, rinitis alergik adalah salah satu masalah kesihatan yang paling biasa di dunia, termasuk di Malaysia. Ramai orang mengalaminya tanpa menyedari bahawa gejala itu berpunca daripada alahan.

Ia boleh berlaku pada orang dari semua peringkat umur, tetapi biasanya bermula pada zaman kanak-kanak atau awal dewasa. Mereka yang mempunyai sejarah keluarga masalah alahan atau asma lebih berisiko.

Gejala

Gejala biasa

• Bersin berulang kali, terutamanya pada waktu pagi
• Hidung berair dengan lelehan yang jernih
• Hidung tersumbat atau berasa sesak
• Gatal pada hidung, mata, lelangit, atau tekak
• Mata berair dan kemerah-merahan
• Batuk kering atau rasa ada kahak di tekak

Gejala pada kanak-kanak

• Kerap menggosok hidung dengan tangan
• Bernafas melalui mulut kerana hidung tersumbat
• Berdengkur semasa tidur
• Loya atau mudah letih
• Gejala seperti selsema yang berlarutan lama

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Gejala mungkin kurang jelas seperti lelehan hidung atau bersin
• Rasa hidung kering atau tersumbat tanpa lelehan
• Keletihan dan rasa tidak selesa yang mudah disalah anggap sebagai penuaan
• Mungkin mengalami masalah tidur atau kurang fokus

Punca

Punca utama

• Alergen dalam rumah: hama habuk, bulu haiwan peliharaan, dan kulat
• Alergen di luar rumah: debunga daripada pokok dan rumput
• Alergen pekerjaan: habuk kayu, getah, atau bahan kimia

Faktor risiko

• Sejarah keluarga yang mempunyai alahan atau asma
• Mempunyai asma atau ekzema
• Pendedahan kepada asap rokok atau pencemaran udara
• Hidup di kawasan dengan kelembapan tinggi atau banyak habuk

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sekiranya anda mengalami kesukaran bernafas atau gejala anafilaksis yang disebut di atas
• Sekiranya gejala disertai demam tinggi atau sakit muka yang teruk

Buat temujanji rutin jika:

• Jika gejala alahan berlarutan lebih daripada beberapa minggu dan mengganggu kehidupan seharian
• Jika ubat-ubatan bebas yang biasa digunakan tidak membantu
• Jika anda ingin mengetahui punca alahan untuk rawatan yang lebih spesifik

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala anda, sejarah perubatan dan pendedahan anda kepada bahan-bahan tertentu. Kadang-kadang doktor akan membuat pemeriksaan fizikal pada hidung anda. Tiada ujian darah tunggal yang muktamad untuk rinitis alergik, tetapi beberapa ujian boleh membantu mengenal pasti punca.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian kulit (skin prick test) untuk melihat tindak balas terhadap alergen tertentu
• Ujian darah untuk mengesan antibodi alergi (IgE)
• Imbasan atau endoskopi hidung (tiub nipis dengan kamera) jika gejala yang teruk atau tidak biasa

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa temujanji, doktor akan menilai gejala anda dan mungkin merujuk anda kepada pakar alergi atau telinga, hidung, tekak jika perlu. Ujian biasanya tidak menyakitkan dan membantu anda memahami apa yang memicu alahan anda.

Rawatan

Rawatan utama bagi rinitis alergik ialah mengurangkan pendedahan kepada alergen dan melegakan gejala dengan ubat-ubatan yang sesuai. Doktor akan membincangkan pilihan rawatan yang paling sesuai berdasarkan keterukan gejala, usia, dan keadaan kesihatan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Basuh saluran hidung dengan larutan garam (saline) untuk membersihkan alergen
• Tutup tingkap semasa musim debunga dan gunakan penghawa dingin dengan penapis yang bersih
• Basuh cadar dan sarung bantal setiap minggu dengan air panas untuk mengurangkan hama habuk
• Jauhkan haiwan peliharaan dari bilik tidur jika anda alah kepada bulu haiwan
• Gunakan penapis udara (HEPA) dan elakkan asap rokok

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan ubat antihistamin, semburan kortikosteroid hidung, atau ubat oral lain untuk mengurangkan keradangan dan gejala. Bagi sesetengah orang, imunoterapi alahan (suntikan atau titisan di bawah lidah) boleh diberikan untuk mengurangkan sensitiviti badan terhadap alergen. Semua rawatan ini perlu dibincangkan dengan doktor; jangan sesekali menggunakan ubat tanpa nasihat profesional.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Ia hanya dipertimbangkan jika terdapat masalah anatomi seperti polip hidung atau septum yang bengkok yang menyebabkan gejala yang teruk, dan hanya selepas rawatan lain tidak berkesan. Ia biasanya dilakukan oleh pakar THT.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan rinitis alergik memerlukan sedikit penyesuaian tetapi bukan halangan untuk menjalani rutin harian. Kenal pasti pencetus anda, ubah persekitaran rumah, dan amalkan kebersihan hidung secara berkala. Dengan rawatan yang betul, anda boleh tidur lena dan beraktiviti seperti biasa.

Tip gaya hidup

• Kekal aktif secara fizikal — senaman ringan dapat membantu pernafasan
• Amalkan pemakanan seimbang untuk menyokong sistem imun
• Pastikan tidur yang cukup, kerana keletihan memperburuk gejala
• Gunakan teknik relaksasi untuk mengurangkan tekanan yang boleh memburukkan alahan

Diet dan senaman

Tidak ada diet khusus yang menyembuhkan rinitis alergik, tetapi makan makanan seimbang yang kaya dengan sayur-sayuran dan buah-buahan boleh membantu sistem imun anda. Senaman yang sederhana boleh membantu menguatkan paru-paru dan mengurangkan gejala; pilih waktu yang kurang pendedahan debunga, seperti selepas hujan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Gejala yang berterusan seperti hidung tersumbat dan keletihan boleh menjejaskan tumpuan, tidur dan kualiti hidup, yang kadang-kadang menyebabkan kekecewaan atau kesedihan. Adalah penting untuk mendapatkan bantuan jika anda rasa gejala itu menjejaskan kesihatan mental anda — berbincanglah dengan doktor atau ahli keluarga yang dipercayai.

Pencegahan

Rinitis alergik tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan kekerapan dan keterukan gejala dengan mengelakkan alergen yang diketahui. Ini termasuk mengawal habuk di rumah, mengekalkan kelembapan yang selesa, dan menjaga kebersihan diri selepas berada di luar.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Sinusitis — jangkitan pada rongga sinus
• Jangkitan telinga tengah (otitis media)
• Masalah tidur dan berdengkur
• Memburukkan asma yang sedia ada

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, rinitis alergik adalah keadaan yang boleh dikawal dengan baik. Dengan rawatan yang sesuai dan pengurusan pencetus, hampir semua orang dapat mengalami gejala yang ringan atau bahkan tiada gejala langsung. Anda boleh terus menjalani kehidupan yang aktif dan produktif.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.