Ubat Glaukoma: Apa yang Perlu Anda Tahu

Gambaran keseluruhan

Glaukoma ialah penyakit mata yang merosakkan saraf optik, iaitu saraf yang menghubungkan mata ke otak. Ia biasanya berkaitan dengan tekanan tinggi di dalam mata. Jika tidak dirawat, ia boleh menyebabkan kehilangan penglihatan yang kekal.

Glaukoma adalah salah satu punca utama kebutaan di seluruh dunia. Di Malaysia, ia dianggarkan menjejaskan kira-kira 2% hingga 4% orang dewasa yang berumur 40 tahun ke atas.

Glaukoma boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada mereka yang berumur 40 tahun ke atas, mempunyai ahli keluarga dengan glaukoma, dan mereka yang mempunyai tekanan mata yang tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Kehilangan penglihatan tepi (penglihatan sisi) secara perlahan-lahan
• Penglihatan seperti terowong pada peringkat lanjut
• Mata merah atau sakit (dalam jenis glaukoma akut)

Gejala pada kanak-kanak

• Mata membesar dan sensitif kepada cahaya
• Kekeruhan pada kornea (bahagian depan mata)
• Air mata berlebihan dan mata berkelip

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Tersadung barang di tepi atau sukar melihat dalam cahaya malap
• Kerap menukar cermin mata tanpa sebab jelas
• Glaukoma mungkin dikesan semasa pemeriksaan rutin tanpa sebarang gejala

Punca

Punca utama

• Cecair di dalam mata tidak dapat mengalir keluar dengan lancar, menyebabkan tekanan dalam mata meningkat dan merosakkan saraf optik.
• Tekanan mata normal tetapi saraf optik tetap rosak kerana aliran darah yang lemah.

Faktor risiko

• Berumur 40 tahun ke atas
• Ahli keluarga terdekat mempunyai glaukoma
• Tekanan mata yang tinggi
• Rabun jauh yang tinggi
• Penyakit seperti diabetes dan darah tinggi
• Penggunaan ubat steroid dalam jangka masa panjang

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit mata teruk yang datang secara tiba-tiba
• Penglihatan hilang atau kabur secara mendadak
• Mual, muntah, dan sakit kepala bersama sakit mata

Buat temujanji rutin jika:

• Pemeriksaan mata penuh setiap 1-2 tahun jika anda berumur 40 tahun ke atas
• Pemeriksaan lebih kerap jika anda mempunyai faktor risiko glaukoma
• Patuhi temujanji susulan dengan doktor jika anda telah didiagnosis glaukoma

Diagnosis

Doktor atau pakar mata akan menjalankan beberapa ujian untuk mengukur tekanan mata, memeriksa saraf optik, dan menilai bidang penglihatan anda.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Tonometri: mengukur tekanan dalam mata menggunakan alat khas
• Oftalmoskopi: pemeriksaan untuk melihat saraf optik di bahagian belakang mata
• Perimetri: ujian medan penglihatan untuk mengesan kehilangan penglihatan tepi
• Gonioskopi: pemeriksaan sudut di mana cecair mata mengalir keluar
• Tomografi koheren optik (OCT): pengimejan untuk melihat ketebalan serabut saraf optik

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Apabila anda menjalani pemeriksaan untuk glaukoma, anda akan diberi titis mata untuk melebarkan pupil. Penglihatan anda mungkin menjadi kabur selama beberapa jam, jadi bawa seseorang untuk menemani anda dan elakkan memandu.

Rawatan

Rawatan glaukoma bertujuan untuk menurunkan tekanan mata bagi mengelakkan kerosakan saraf optik selanjutnya. Ubat adalah pilihan pertama, biasanya dalam bentuk titis mata. Pematuhan ketat kepada jadual ubat sangat penting.

Penjagaan diri di rumah

• Gunakan titis mata seperti yang ditetapkan, pada masa yang sama setiap hari
• Basuh tangan sebelum dan selepas menggunakan titis mata
• Jangan sentuh hujung botol titis mata ke mata atau permukaan lain
• Simpan ubat mengikut arahan dan semak tarikh luput
• Maklumkan kepada doktor tentang sebarang kesan sampingan atau ketidakselesaan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan titis mata dalam pelbagai kelas ubat untuk mengurangkan penghasilan cecair mata atau meningkatkan aliran keluarnya. Biasanya dimulakan dengan satu jenis titisan dan mungkin ditambah jika tidak mencukupi. Ubat oral (bentuk pil) juga boleh digunakan dalam situasi tertentu. Anda tidak boleh mengubah dos atau menghentikan ubat tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Jika ubat tidak berkesan atau tidak dapat diterima, doktor mungkin mencadangkan rawatan laser atau pembedahan untuk meningkatkan aliran keluar cecair mata. Prosedur seperti trabekulektomi atau implan saliran adalah pilihan untuk kes yang lebih lanjut.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan glaukoma bermakna menjadikan titis mata sebagai sebahagian rutin harian anda, sama seperti memberus gigi. Pastikan anda membawa ubat ketika dalam perjalanan dan isi semula preskripsi sebelum kehabisan.

Tip gaya hidup

• Amalkan gaya hidup sihat dengan tidur yang cukup
• Elakkan mengangkat barang berat atau aktiviti yang meningkatkan tekanan dalam mata secara tiba-tiba
• Lindungi mata daripada kecederaan dengan memakai cermin mata keselamatan jika perlu
• Berhenti merokok dan hadkan pengambilan kafein

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan sayur-sayuran dan buah-buahan, dan minum air secukupnya. Senaman sederhana seperti berjalan kaki boleh membantu, tetapi elakkan senaman yang sangat lasak seperti angkat berat. Rujuk doktor anda sebelum memulakan senaman baru.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menerima diagnosis glaukoma boleh menimbulkan kebimbangan tentang kehilangan penglihatan. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu. Ingat, dengan rawatan yang betul, kebanyakan pesakit dapat mengekalkan penglihatan yang berguna untuk bertahun-tahun.

Pencegahan

Glaukoma tidak dapat dicegah sepenuhnya kerana faktor keturunan dan usia memainkan peranan. Walau bagaimanapun, pemeriksaan mata secara berkala dapat mengesan glaukoma pada peringkat awal dan mengelakkan kerosakan penglihatan yang teruk.

Vaksin

Tiada vaksin untuk glaukoma.

Program saringan

Pemeriksaan mata rutin disarankan setiap 1-2 tahun selepas umur 40 tahun, terutamanya jika anda mempunyai faktor risiko. Kementerian Kesihatan Malaysia juga menggalakkan pemeriksaan mata sebagai sebahagian daripada saringan penyakit tidak berjangkit.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kehilangan penglihatan periferi (tepi) secara progresif
• Buta kekal jika saraf optik rosak sepenuhnya
• Penurunan kualiti hidup akibat gangguan penglihatan

Pandangan jangka panjang

Harapan yang baik: dengan rawatan rapi, anda dapat mengawal tekanan mata dan mengekalkan penglihatan. Ramai pesakit glaukoma menjalani kehidupan yang aktif dan produktif. Sentiasa ikut nasihat doktor dan jangan skip temujanji.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.