Asbestos dan Kesihatan Anda

Gambaran keseluruhan

Asbestos adalah mineral semula jadi yang pernah digunakan secara meluas dalam bahan binaan dan industri kerana sifatnya yang tahan panas dan kuat. Apabila diganggu, serat asbestos yang sangat halus boleh terlepas ke udara dan disedut, seterusnya merosakkan paru-paru.

Penyakit berkaitan asbestos semakin jarang di negara maju kerana penggunaannya telah diharamkan. Di Malaysia, asbestos masih wujud dalam bangunan lama dan bahan industri, jadi kesedaran penting untuk mencegah pendedahan.

Sesiapa yang pernah terdedah kepada habuk asbestos—terutama pekerja industri, pembinaan, pembaikan kapal, dan pengubahsuaian bangunan—boleh berisiko. Anggota keluarga pekerja juga berisiko melalui pendedahan tidak langsung (serat yang dibawa pulang pada pakaian).

Gejala

Gejala biasa

• Batuk yang berterusan atau menjadi semakin teruk
• Sesak nafas atau rasa seperti kekurangan udara
• Sakit dada atau rasa berat di dada
• Semput (wheezing) atau bunyi menciut apabila bernafas
• Kelelahan yang tidak biasa

Punca

Punca utama

• Menghirup serat asbestos yang terapung di udara.
• Sentuhan langsung dengan asbestos di tempat kerja tanpa peralatan perlindungan.
• Tinggal di rumah lama yang bahan asbestosnya sudah rapuh atau rosak.
• Pendedahan tidak langsung melalui pakaian ahli keluarga yang bekerja dengan asbestos.

Faktor risiko

• Bekerja dalam industri pembinaan, perlombongan, penebat, atau pembuatan produk asbestos.
• Mengubah suai bangunan lama yang mengandungi asbestos tanpa langkah keselamatan.
• Merokok—ini meningkatkan risiko kanser paru-paru dengan ketara pada mereka yang terdedah kepada asbestos.
• Pendedahan asbestos dalam tempoh yang lama atau pada tahap yang tinggi.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami sesak nafas yang teruk, batuk darah, atau sakit dada yang tiba-tiba, dapatkan rawatan segera.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda tahu pernah terdedah kepada asbestos, walaupun tiada gejala, berbincang dengan doktor tentang pemeriksaan kesihatan.
• Jika anda mengalami batuk berlarutan atau sesak nafas ringan yang berterusan.

Diagnosis

Doktor akan bertanyakan sejarah pekerjaan dan pendedahan, kemudian menjalankan pemeriksaan fizikal dan ujian pernafasan. Tiada satu pun ujian yang dapat mengesahkan kecederaan asbestos, tetapi gabungan ujian boleh membantu.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray dada untuk melihat perubahan pada paru-paru.
• Ujian fungsi paru-paru (spirometri) untuk mengukur kapasiti pernafasan.
• Imbasan CT untuk melihat tisu paru-paru dengan lebih terperinci.
• Ujian darah dan biopsi (mengambil sampel tisu) jika perlu untuk mengesahkan penyakit tertentu.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor mungkin merujuk anda kepada pakar perubatan respiratori (pakar paru-paru) atau pakar kesihatan pekerjaan. Sila bawa rekod pekerjaan dan sebarang dokumen berkaitan pendedahan asbestos.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada penyakit yang disebabkan oleh asbestos. Tiada penawar untuk asbestosis, tetapi rawatan boleh melegakan gejala dan memperlahankan perkembangan penyakit. Untuk kanser, rawatan mungkin lebih agresif.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok—ini adalah langkah paling penting untuk mengurangkan kerosakan paru-paru.
• Elakkan pendedahan lanjut kepada asbestos dan habuk lain.
• Dapatkan vaksinasi selesema dan pneumonia mengikut nasihat doktor, kerana jangkitan boleh memburukkan keadaan.
• Amalkan senaman pernafasan yang disarankan oleh ahli fisioterapi.

Rawatan perubatan

Pilihan rawatan termasuk terapi oksigen untuk membantu pernafasan, ubat-ubatan untuk melegakan gejala seperti semput (hanya dengan preskripsi doktor), dan pemulihan pulmonari—program senaman, pendidikan, dan sokongan untuk pesakit paru-paru.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Untuk sebahagian kes mesothelioma atau kanser paru-paru, pembedahan mungkin dilakukan untuk membuang tisu yang terjejas. Keputusan ini dibuat oleh pakar bedah toraks berdasarkan tahap penyakit dan kesihatan keseluruhan anda.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan penyakit berkaitan asbestos memerlukan perhatian kepada pernafasan. Gunakan tenaga dengan bijak, berehat secukupnya, dan ikut pelan rawatan yang diberikan. Pastikan anda menghadiri temu janji susulan.

Tip gaya hidup

• Pastikan rumah anda bebas daripada asap rokok dan pencemaran.
• Gunakan alat pelindung pernafasan jika perlu semasa membersihkan rumah.
• Kekal aktif mengikut kemampuan—fisioterapi boleh membantu menyusun pelan senaman yang selamat.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan sayur-sayuran dan buah-buahan untuk menyokong sistem imun. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu mengekalkan fungsi paru-paru, tetapi dengarkan tubuh anda dan berhenti jika tidak selesa.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit kronik boleh menimbulkan kebimbangan, kemurungan, atau tekanan. Jika anda berasa sedih atau sukar mengawal emosi, berbincang dengan doktor atau profesional kesihatan mental. Sokongan daripada keluarga dan rakan juga sangat membantu.

Pencegahan

Pendedahan kepada asbestos boleh dicegah. Jika bangunan anda dibina sebelum tahun 2000, dapatkan nasihat profesional sebelum melakukan pengubahsuaian. Jangan ganggu bahan yang mungkin mengandungi asbestos. Di tempat kerja, patuhi peraturan keselamatan dan gunakan alat perlindungan.

Vaksin

Tiada vaksin untuk mencegah penyakit akibat asbestos. Vaksin influenza dan pneumonia membantu mengurangkan risiko jangkitan paru-paru yang boleh memburukkan keadaan.

Program saringan

Pemeriksaan berkala seperti X-ray dada mungkin disyorkan untuk pekerja yang berisiko tinggi. Di Malaysia, garis panduan Kementerian Kesihatan (KKM) menyarankan pengawasan kesihatan bagi pekerja yang terdedah kepada asbestos. Rujuk doktor anda untuk nasihat lanjut.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Asbestosis boleh berkembang menjadi kegagalan pernafasan.
• Pendedahan asbestos meningkatkan risiko kanser paru-paru dan mesothelioma.
• Jangkitan paru-paru boleh berlaku dengan lebih mudah.

Pandangan jangka panjang

Walaupun penyakit berkaitan asbestos adalah serius, banyak yang boleh dilakukan untuk mengawal gejala dan mengekalkan kualiti hidup. Setiap orang adalah berbeza. Ketahui bahawa rawatan dan sokongan moden semakin membantu pesakit menjalani kehidupan yang bermakna. Doktor anda boleh memberikan gambaran yang lebih jelas berdasarkan keadaan kesihatan anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.