Dua Suntikan Pneumonia Lebih Baik Daripada Satu

Gambaran keseluruhan

Pneumonia ialah jangkitan pada paru-paru yang boleh menyebabkan demam, batuk, dan sukar bernafas. Terdapat vaksin untuk mencegah sejenis pneumonia yang disebabkan oleh bakteria pneumokokus. Doktor mungkin mengesyorkan dua suntikan pneumonia, bukan satu, kerana dua jenis vaksin ini boleh bekerjasama untuk memberi perlindungan yang lebih baik.

Pneumonia ialah penyakit yang agak biasa di seluruh dunia, termasuk di Malaysia. Ia boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada kanak-kanak kecil dan warga emas.

Semua orang boleh dijangkiti pneumonia, tetapi risiko lebih tinggi bagi kanak-kanak bawah 2 tahun, orang dewasa 65 tahun ke atas, perokok, dan mereka yang mempunyai penyakit seperti kencing manis, sakit jantung, atau penyakit paru-paru kronik.

Gejala

Gejala biasa

• Demam dan menggigil
• Batuk yang mungkin mengeluarkan kahak
• Sukar bernafas atau sesak nafas
• Sakit dada ketika menarik nafas atau batuk
• Rasa letih dan lemah
• Hilang selera makan

Gejala pada kanak-kanak

• Bernafas laju atau bunyi seperti berdengkur
• Tarikan otot dada semasa bernafas
• Kurang minum atau menyusu
• Rewel atau tidak aktif
• Muntah atau cirit-birit

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan status mental
• Rasa pening atau mudah jatuh
• Suhu badan lebih rendah daripada biasa
• Batuk yang berterusan atau bertambah teruk
• Lemah dan tidak bermaya

Punca

Punca utama

• Bakteria pneumokokus (Streptococcus pneumoniae) — punca utama pneumonia bakteria
• Virus seperti virus selesema atau virus respiratori lain
• Kurang biasa, kulat atau parasit juga boleh menyebabkan pneumonia

Faktor risiko

• Umur 65 tahun ke atas atau kanak-kanak di bawah 2 tahun
• Merokok atau terdedah kepada asap rokok
• Penyakit kronik seperti kencing manis, jantung, atau paru-paru
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan
• Baru pulih daripada jangkitan pernafasan atau selesema

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mempunyai gejala pneumonia seperti demam, batuk, dan sesak nafas, terutamanya jika anda berisiko tinggi
• Jika gejala menjadi teruk atau tidak bertambah baik selepas beberapa hari

Buat temujanji rutin jika:

• Semasa pemeriksaan kesihatan tahunan, tanya doktor tentang vaksin pneumonia
• Jika anda berumur 65 tahun ke atas atau mempunyai penyakit kronik, bincangkan jadual vaksin yang sesuai

Diagnosis

Untuk mengetahui sama ada anda menghidap pneumonia, doktor akan bertanya tentang gejala, mendengar bunyi paru-paru dengan stetoskop, dan mungkin menjalani beberapa ujian. Doktor juga akan menilai sejarah vaksinasi anda untuk menentukan sama ada anda memerlukan suntikan pneumonia.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal dan auskultasi (dengar paru-paru)
• X-ray dada untuk melihat jangkitan dalam paru-paru
• Ujian darah untuk mengesan tanda jangkitan
• Ujian kahak (sputum) untuk mengenal pasti kuman

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya tidak menyakitkan. Anda mungkin diminta menarik nafas dalam-dalam semasa doktor mendengar paru-paru. Jika perlu, doktor akan menerangkan keputusan ujian dan membincangkan langkah seterusnya, termasuk sama ada anda perlu mendapatkan vaksin pneumonia.

Rawatan

Rawatan pneumonia bergantung kepada punca jangkitan (bakteria atau virus) dan tahap keterukan. Bagi pencegahan, vaksin adalah kaedah utama yang disyorkan. Doktor akan menentukan rawatan yang paling sesuai untuk keadaan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang cukup supaya badan dapat melawan jangkitan
• Minum air secukupnya untuk mengelakkan dehidrasi
• Ambil ubat demam dan ubat batuk seperti yang disarankan oleh doktor
• Jangan merokok dan elakkan asap rokok

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat antibiotik jika jangkitan disebabkan oleh bakteria, atau ubat antivirus jika disebabkan oleh virus. Ubat tahan sakit dan ubat untuk mengurangkan demam juga boleh diberikan. Semua ubat hendaklah diambil mengikut arahan doktor atau ahli farmasi. Dalam kes yang teruk, pesakit mungkin perlu dimasukkan ke hospital untuk mendapatkan bantuan pernafasan dan rawatan rapi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk pneumonia. Ia hanya dipertimbangkan jika terdapat komplikasi seperti nanah di dalam paru-paru (abses) yang tidak boleh dirawat dengan ubat.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda sedang pulih daripada pneumonia, ikut nasihat doktor, ambil ubat mengikut jadual, dan beri masa untuk tubuh anda pulih. Jangan terus kembali kepada aktiviti berat sehinggalah anda berasa lebih sihat.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan elakkan pendedahan kepada asap rokok
• Amalkan kebersihan tangan dengan kerap mencuci tangan
• Tutup mulut dan hidung semasa batuk atau bersin
• Pastikan anda mendapat vaksin pneumonia mengikut jadual yang disyorkan

Diet dan senaman

Makan makanan yang seimbang dengan buah-buahan dan sayur-sayuran untuk menyokong sistem imun. Apabila tenaga makin pulih, lakukan senaman ringan seperti berjalan perlahan-lahan, dan tingkatkan secara beransur-ansur mengikut kemampuan anda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghidap penyakit yang serius seperti pneumonia boleh membuat anda berasa cemas atau sedih. Ini adalah perkara normal. Berbincang dengan keluarga atau rakan tentang perasaan anda, dan jangan malu untuk mendapatkan sokongan daripada kaunselor atau doktor.

Pencegahan

Pneumonia boleh dicegah dengan beberapa langkah utama: mendapatkan vaksin, menjaga kebersihan diri, tidak merokok, dan mengekalkan gaya hidup sihat. Vaksin pneumonia adalah salah satu cara paling berkesan untuk mencegah jangkitan yang teruk.

Vaksin

Terdapat dua jenis vaksin pneumonia yang disyorkan untuk orang dewasa yang berisiko tinggi, seperti warga emas dan mereka yang mempunyai penyakit kronik. Doktor akan mencadangkan agar kedua-dua suntikan diberikan pada masa yang berbeza untuk mendapat perlindungan yang optimum. Ikut nasihat doktor dan Jawatankuasa Kesihatan Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk jadual yang sesuai.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk pneumonia, tetapi doktor boleh menilai faktor risiko anda semasa pemeriksaan kesihatan dan mengesyorkan vaksin yang sesuai. Bincangkan perkara ini dengan doktor anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan boleh merebak ke aliran darah dan menyebabkan sepsis
• Cecair boleh berkumpul di sekeliling paru-paru (efusi pleura)
• Pembentukan abses atau nanah di dalam paru-paru
• Kegagalan pernafasan yang memerlukan bantuan mesin
• Meningitis atau jangkitan pada lapisan otak, walaupun jarang

Pandangan jangka panjang

Dengan diagnosis awal, rawatan yang betul, dan pencegahan melalui vaksin, kebanyakan pesakit pneumonia pulih sepenuhnya dalam beberapa minggu. Vaksin pneumonia tidak menghapuskan semua risiko, tetapi ia dapat mengurangkan dengan ketara risiko penyakit yang teruk, kemasukan ke hospital, dan kematian. Peluang untuk pulih adalah cerah jika anda mendapatkan rawatan segera dan mengamalkan gaya hidup sihat.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.