Gigitan Kelawar

Gambaran keseluruhan

Gigitan kelawar ialah luka yang disebabkan oleh gigi atau cakar kelawar. Walaupun gigitan ini kelihatan kecil, ia boleh menyebarkan virus rabies yang menyerang otak dan sistem saraf. Rawatan awal yang cepat boleh mencegah rabies.

Gigitan kelawar tidak begitu biasa di Malaysia, tetapi ia boleh berlaku terutamanya kepada mereka yang tinggal atau bekerja berdekatan dengan kawasan kelawar seperti gua, kebun, atau bangunan lama.

Sesiapa sahaja boleh digigit kelawar, tetapi lebih cenderung berlaku kepada penjaga haiwan, penyelidik, pekerja gua, atau mereka yang tinggal di rumah yang terdapat kelawar.

Gejala

Gejala biasa

• Kesakitan atau kesemutan di bahagian luka.
• Luka kecil seperti cucuk jarum atau tanda calar.
• Kemerahan atau bengkak di sekitar luka.
• Pendarahan ringan pada luka.
• Kadang-kadang tiada gejala langsung, terutama jika gigitan berlaku semasa tidur.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin tidak menyedari atau melaporkan digigit kelawar.
• Jika anak bermain di kawasan yang terdapat kelawar, periksa dengan teliti untuk luka atau calar.
• Gejala rabies pada kanak-kanak mungkin termasuk demam, tantrum yang teruk, atau mengelirukan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Warga tua mungkin mengalami gejala yang lebih teruk kerana sistem imun yang lemah.
• Luka mungkin lambat sembuh atau mudah dijangkiti.
• Penting untuk mendapatkan rawatan segera, kerana kelewatan boleh meningkatkan risiko komplikasi.

Punca

Punca utama

• Gigitan daripada kelawar, sama ada disengajakan atau tidak.
• Cakaran kelawar yang memecahkan kulit.
• Air liur kelawar yang terkena pada luka terbuka, mata, atau mulut.
• Mengendalikan atau cuba menangkap kelawar tanpa sarung tangan.

Faktor risiko

• Bekerja atau mengembara malam di kawasan yang banyak kelawar.
• Tinggal di rumah yang tidak bertutup rapat, memberi laluan kepada kelawar masuk.
• Bermain atau bergaul rapat dengan kelawar yang kelihatan lemah atau sakit.
• Bekerja sebagai penyelidik haiwan, pekerja gua, atau kakitangan klinik haiwan.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Selepas digigit atau dicakar kelawar, dapatkan rawatan segera di hospital atau klinik berhampiran.
• Jika kelawar berada di dalam bilik tidur anda atau anak anda semasa tidur, berjumpa doktor walaupun tiada luka yang kelihatan.
• Jika anda tidak pasti sama ada gigitan kelawar berlaku, lebih selamat untuk berjumpa doktor.

Buat temujanji rutin jika:

• Untuk melengkapkan siri vaksin anti-rabies yang telah ditetapkan oleh doktor.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang bagaimana gigitan berlaku, keadaan luka, dan sejarah imunisasi anda. Doktor akan memeriksa luka dengan teliti untuk menentukan risiko.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal luka dan keadaan umum anda.
• Ujian darah mungkin dilakukan, tetapi bukan untuk diagnosis rabies secara langsung.
• Ujian air liur atau cecair tulang belakang mungkin diperlukan jika gejala rabies telah muncul.
• Biasanya keputusan rawatan dibuat berdasarkan sejarah kejadian dan keadaan luka.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan membersihkan luka, memberi ubat tahan sakit jika perlu, dan mungkin memulakan vaksin anti-rabies (PEP) dengan segera. Anda mungkin perlu datang semula untuk suntikan tambahan dalam minggu berikutnya.

Rawatan

Rawatan utama bagi gigitan kelawar ialah membersihkan luka secepat mungkin dan mendapatkan suntikan vaksin rabies (PEP). Semakin cepat rawatan dimulakan, semakin berkesan ia mencegah rabies.

Penjagaan diri di rumah

• Basuh luka dengan sabun dan air mengalir selama sekurang-kurangnya 15 minit.
• Sapu antiseptik seperti povidone-iodin atau alkohol di sekitar luka, jika ada.
• Tutup luka dengan pembalut yang bersih atau steril.
• Jangan jahit luka melainkan diarahkan oleh doktor.
• Segera pergi ke fasiliti kesihatan terdekat selepas rawatan awal.

Rawatan perubatan

Doktor akan memberi satu siri suntikan vaksin rabies (PEP). Bagi luka yang berisiko tinggi, imunoglobulin rabies mungkin diberikan untuk memberi perlindungan segera. Semua rawatan ini diberikan oleh doktor berdasarkan penilaian risiko. Anda perlu mengikuti semua jadual suntikan yang diberikan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk gigitan kelawar. Jika luka sangat dalam atau dijangkiti, doktor mungkin perlu membersihkan luka secara pembedahan.

Hidup dengan keadaan ini

Lengkapkan semua suntikan mengikut jadual yang ditetapkan. Perhatikan luka untuk tanda jangkitan seperti kemerahan, bengkak, atau bernanah. Elakkan daripada menyentuh atau mengganggu luka.

Tip gaya hidup

• Jauhkan diri daripada kelawar liar dan elakkan menyentuh kelawar yang cedera atau mati.
• Pastikan rumah anda bebas daripada kelawar dengan menutup lubang dan rekahan di dinding atau bumbung.
• Gunakan pelindung seperti sarung tangan jika perlu mengendalikan haiwan.

Diet dan senaman

Anda boleh menjalani aktiviti harian biasa selepas luka dirawat. Makan makanan berkhasiat dan cukup rehat untuk membantu pemulihan badan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Rasa cemas atau bimbang selepas digigit kelawar adalah perkara biasa. Bercakap dengan doktor atau ahli keluarga tentang kebimbangan anda. Rabies adalah penyakit yang sangat ditakuti, tetapi ingat bahawa rawatan awal sangat berkesan dan anda telah melakukan langkah yang betul.

Pencegahan

Ya, gigitan kelawar dan rabies dapat dicegah dengan tidak mengganggu kelawar, memastikan rumah kedap kelawar, dan mendapatkan vaksin rabies sebelum terdedah jika anda mempunyai risiko pekerjaan yang tinggi.

Vaksin

Vaksin rabies sebelum terdedah boleh diberikan kepada individu yang berisiko tinggi, seperti penyelidik haiwan, kakitangan makmal, atau ahli pasukan penyelamat. Untuk orang awam, vaksin selepas gigitan (PEP) adalah yang paling penting.

Program saringan

Tiada pemeriksaan rutin bagi rabies bagi orang awam. Pencegahan adalah melalui vaksin dan mengelakkan gigitan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan kuman pada luka gigitan.
• Rabies — jangkitan virus yang menyerang otak dan hampir selalu membawa maut selepas gejala bermula.
• Kerosakan sistem saraf yang boleh menyebabkan lumpuh dan koma.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan gigitan kelawar tidak disedari atau tidak berbahaya, tetapi kerana rabies sangat serius, rawatan awal adalah menyelamatkan nyawa. Dengan mendapatkan vaksin PEP dengan segera dan lengkap, risiko rabies menjadi sangat rendah dan anda boleh pulih sepenuhnya tanpa komplikasi jangka panjang.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.