Mata Lebam

Gambaran keseluruhan

Mata lebam ialah lebam atau bengkak pada tisu di sekeliling mata yang berlaku selepas sesuatu hentakan atau kecederaan. Ia bukan kecederaan pada bola mata itu sendiri, tetapi darah yang terkumpul di bawah kulit menyebabkan kawasan itu kelihatan hitam, biru atau ungu.

Ya, mata lebam adalah antara kecederaan muka yang paling biasa berlaku. Ia boleh terjadi kepada sesiapa sahaja, pada bila-bila masa.

Ia boleh berlaku kepada semua peringkat umur, tetapi lebih kerap berlaku pada kanak-kanak yang aktif, atlet, dan mereka yang bekerja dalam persekitaran yang berisiko tinggi untuk kecederaan fizikal.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak di sekeliling mata
• Perubahan warna kulit kepada biru, hitam, atau ungu
• Sakit atau rasa tidak selesa apabila menyentuh kawasan tersebut
• Kelopak mata bengkak sehingga sukar dibuka sepenuhnya

Punca

Punca utama

• Dipukul atau terkena objek tumpul seperti bola, penumbuk, atau pintu
• Kecederaan akibat kemalangan kenderaan
• Jatuh dan muka terkena permukaan keras
• Pembedahan di bahagian muka atau mata

Faktor risiko

• Bersukan tanpa pelindung muka seperti bola atau seni mempertahankan diri
• Pekerjaan yang melibatkan objek terbang atau risiko hentakan pada muka
• Mengambil ubat pencair darah, yang boleh menjadikan lebam lebih mudah berlaku

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit yang tidak hilang dengan rehat dan kompres
• Penglihatan kabur atau berganda
• Bengkak yang teruk sehingga mata tidak dapat dibuka
• Mata memerah atau berdarah
• Tanda jangkitan seperti demam atau kemerahan yang merebak

Buat temujanji rutin jika:

• Lebam tidak berkurang selepas 48 jam atau semakin teruk
• Anda tidak pasti tahap kecederaan yang berlaku
• Anda memakai cermin mata atau ada sejarah penyakit mata

Diagnosis

Doktor akan bertanya bagaimana kecederaan berlaku dan memeriksa kawasan mata serta sekelilingnya. Doktor akan menilai penglihatan, pergerakan mata, dan saiz pupil untuk memastikan bola mata tidak tercedera.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian ketajaman penglihatan untuk melihat kejelasan penglihatan
• Pemeriksaan pergerakan mata dan fungsi saraf
• Ujian lampu celah untuk memeriksa bahagian dalam mata
• Imbasan CT atau X-ray jika disyaki patah tulang muka

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya tidak menyakitkan. Doktor mungkin perlu menyentuh ringan kawasan mata dan meminta anda melihat ke pelbagai arah. Jika terdapat kecederaan yang lebih serius, anda akan dirujuk kepada pakar mata atau pakar bedah maksilofasial.

Rawatan

Rawatan utama adalah untuk melegakan bengkak dan kesakitan. Kebanyakan mata lebam hanya memerlukan penjagaan di rumah seperti kompres sejuk dan rehat yang mencukupi.

Penjagaan diri di rumah

• Letakkan pek ais yang dibalut kain nipis pada lebam selama 10–20 minit setiap 1–2 jam untuk tempoh 24–48 jam pertama
• Tidur atau berehat dengan kepala ditinggikan menggunakan bantal tambahan
• Jangan menggosok atau menekan mata dengan kuat
• Selepas 48 jam, kompres suam boleh membantu melancarkan peredaran darah dan mengurangkan perubahan warna
• Tanya doktor atau ahli farmasi tentang ubat tahan sakit yang sesuai, kerana sesetengah ubat boleh meningkatkan risiko lebam

Rawatan perubatan

Untuk kes yang lebih serius, doktor mungkin memberi ubat tahan sakit yang lebih kuat secara preskripsi. Jika terdapat luka terbuka atau kerosakan pada tulang muka, rawatan lanjut seperti pembedahan mungkin diperlukan. Sentiasa ikut nasihat doktor, bukan nasihat daripada sumber yang tidak dipercayai.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Ia hanya akan disarankan untuk membaiki patah tulang muka atau kecederaan dalam bola mata yang teruk.

Hidup dengan keadaan ini

Anda boleh meneruskan aktiviti harian biasa, tetapi elakkan aktiviti lasak yang berisiko menyebabkan kecederaan semula pada mata. Berhenti seketika jika anda berasa sakit atau tidak selesa.

Tip gaya hidup

• Gunakan cermin mata pelindung semasa bersukan atau bekerja dengan objek berisiko
• Tinggikan kepala semasa tidur untuk mengurangkan bengkak
• Jangan memandu jika penglihatan terganggu

Diet dan senaman

Amalkan makanan yang kaya dengan vitamin C dan protein untuk membantu pemulihan tisu. Senaman ringan boleh diteruskan selepas rasa sakit berkurangan, tetapi elakkan sukan berhubung sehingga bengkak reda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Lebam di muka boleh menjejaskan keyakinan diri atau menyebabkan rasa malu. Ia adalah perkara biasa dan akan pulih. Bercakap dengan keluarga atau rakan yang dipercayai boleh membantu mengurangkan tekanan emosi.

Pencegahan

Sebahagian besar mata lebam boleh dicegah dengan menggunakan pelindung muka yang sesuai semasa bersukan atau aktiviti berisiko, serta memastikan persekitaran rumah dan tempat kerja selamat.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Lebam berpanjangan atau perubahan warna kulit yang kekal
• Jangkitan sekunder jika terdapat luka terbuka dan tidak dibersihkan
• Kecederaan tersembunyi seperti patah tulang muka atau kerosakan retina jika tidak dikesan awal

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul, hampir semua mata lebam akan pulih sepenuhnya dalam masa 1 hingga 2 minggu. Pandangan positif, rehat yang cukup, dan kepatuhan kepada nasihat doktor dapat membantu memastikan pemulihan yang lancar.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.