Lepuh Kulit

Gambaran keseluruhan

Lepuh ialah gelembung kecil berisi cecair yang terbentuk di atas lapisan kulit paling luar. Ia biasanya berlaku apabila kulit digosok, terbakar, atau terkena bahan yang merengsa. Lepuh adalah cara badan melindungi kulit yang cedera dan memberi ruang untuk kulit baru tumbuh.

Ya, lepuh sangat biasa. Hampir semua orang pernah mengalami lepuh sekurang-kurangnya sekali, contohnya akibat memakai kasut baharu atau melakukan kerja yang melibatkan geseran.

Lepuh boleh berlaku kepada sesiapa sahaja, pada sebarang umur. Ia lebih kerap berlaku kepada orang yang aktif berjalan, bersenam, atau menggunakan tangan untuk kerja berat. Orang yang menghidap diabetes atau masalah peredaran darah perlu lebih berhati-hati.

Gejala

Gejala biasa

• Tompok kulit yang menonjol dan berisi cecair jernih
• Rasa sakit atau pedih di kawasan lepuh
• Kulit di sekeliling lepuh mungkin kemerah-merahan atau sedikit bengkak
• Rasa hangat atau terbakar pada kawasan yang terbabit

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak sering mendapat lepuh di tangan atau kaki akibat bermain atau memakai kasut baharu.
• Mereka mungkin merengek, menangis, atau enggan berjalan kerana kesakitan.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kulit warga emas lebih nipis dan mudah cedera, jadi lepuh mudah terbentuk.
• Penyembuhan mungkin lebih lambat, dan risiko jangkitan lebih tinggi.

Punca

Punca utama

• Geseran atau tekanan pada kulit — contohnya kasut ketat, stoking bergesel, atau alatan tangan yang digunakan lama
• Melecur atau terbakar daripada haba, air panas, atau matahari
• Terkena bahan kimia yang merengsa seperti pelarut atau detergen
• Kulit yang sangat kering atau luka lecur akibat geseran
• Sesetengah penyakit kulit atau jangkitan virus seperti cacar air

Faktor risiko

• Memakai kasut baharu yang ketat atau tidak sesuai saiznya
• Bersenam, berjalan, atau bekerja dalam tempoh lama tanpa rehat
• Menggunakan alatan tangan atau bermain alat muzik yang menyebabkan geseran berulang
• Mempunyai kulit sensitif atau keadaan kulit seperti ekzema
• Menghidap diabetes atau gangguan saraf yang mengurangkan rasa sakit pada kaki

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Lepuh dijangkiti — kelihatan bernanah, berbau, atau kawasan di sekelilingnya sangat merah dan panas
• Lepuh yang sangat besar atau sangat menyakitkan sehingga mengganggu pergerakan
• Lepuh muncul di mata, di dalam mulut, atau pada kawasan kelamin
• Lepuh tidak sembuh dalam masa dua minggu

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda sering mendapat lepuh walaupun tanpa sebab yang jelas
• Jika anda menghidap diabetes dan muncul lepuh pada kaki
• Jika lepuh menyebabkan kesukaran berjalan atau mengganggu aktiviti harian

Diagnosis

Doktor akan menanyakan sejarah kesihatan dan memeriksa lepuh dengan teliti. Pemeriksaan fizikal biasanya cukup untuk menentukan langkah seterusnya.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Tiada ujian diperlukan untuk lepuh yang jelas akibat geseran atau lecuran ringan.
• Jika doktor mengesyaki jangkitan, sampel cecair daripada lepuh mungkin diambil untuk ujian makmal.
• Ujian darah mungkin dilakukan jika terdapat tanda jangkitan yang merebak atau jika doktor mengesyaki penyakit lain.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan lazimnya cepat dan tidak menyakitkan. Doktor akan melihat dan menyentuh sekitar lepuh untuk menilai keradangan atau tanda jangkitan. Anda mungkin boleh terus pulang selepas mendapat nasihat penjagaan di rumah.

Rawatan

Rawatan utama untuk lepuh adalah memberi masa kepada kulit untuk sembuh sendiri. Tujuan rawatan adalah mengurangkan rasa sakit, mencegah jangkitan, dan melindungi kulit yang baru tumbuh di bawah lepuh.

Penjagaan diri di rumah

• Biarkan lepuh utuh — jangan cucuk atau pecahkan dengan sengaja
• Basuh kawasan di sekitar lepuh dengan sabun lembut dan air bersih, kemudian biarkan kering
• Tutup lepuh dengan plaster atau pembalut yang bersih dan tidak terlalu ketat
• Jika lepuh pecah sendiri, bersihkan perlahan-lahan dan tutup dengan kain kasa steril
• Tinggikan bahagian anggota yang sakit untuk mengurangkan bengkak
• Elakkan sentuhan dengan bahan yang menyebabkan geseran sehingga lepuh sembuh

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menyarankan penggunaan krim atau salap untuk mencegah jangkitan, atau ubat tahan sakit yang sesuai untuk mengurangkan ketidakselesaan. Untuk lepuh yang besar atau sangat menyakitkan, doktor boleh mengeluarkan cecair dengan jarum steril. Sentiasa ikut nasihat doktor dan jangan mencuba kaedah ini sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak diperlukan untuk lepuh biasa. Jika terdapat kumpulan nanah atau abses akibat jangkitan teruk, doktor mungkin melakukan rawatan kecil untuk mengalirkannya, tetapi itu bukan pembedahan besar.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa lepuh sembuh, lindungi kawasan tersebut daripada tekanan dan geseran. Periksa lepuh setiap hari untuk melihat tanda jangkitan. Jika ia pecah, pastikan ia bersih dan ditutup dengan pembalut kering.

Tip gaya hidup

• Gunakan sarung tangan semasa bekerja dengan alatan atau berkebun
• Pakai sarung kaki yang kering dan sesuai apabila bersenam
• Pilih kasut yang selesa dan elakkan kasut yang ketat
• Pastikan tangan dan kaki sentiasa kering dan bersih
• Jika kerap mendapat lepuh, gunakan pelindung kulit seperti krim pelindung geseran yang dijual di farmasi

Diet dan senaman

Makanan yang kaya dengan protein, vitamin C dan zink boleh membantu penyembuhan kulit. Aktiviti fizikal ringan adalah selamat jika tidak menyebabkan geseran pada kawasan lepuh. Rehatkan bahagian yang terbabit supaya proses pemulihan berjalan dengan lancar.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Lepuh yang berulang atau menyakitkan boleh menjejaskan keyakinan diri dan menyebabkan rasa kecewa, terutamanya jika ia menghalang aktiviti kegemaran. Ingat bahawa keadaan ini biasanya sementara dan boleh diuruskan. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau pasukan kesihatan boleh membantu melegakan perasaan itu.

Pencegahan

Ya, kebanyakan lepuh yang disebabkan oleh geseran boleh dicegah. Pilih kasut yang sesuai, pakai sarung kaki yang kering, dan lindungi kulit yang terdedah sebelum melakukan aktiviti yang berisiko. Rehatkan bahagian yang kerap bergesel.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk lepuh biasa, tetapi vaksin yang tersedia dalam jadual imunisasi kebangsaan dapat mencegah lepuh yang berkaitan dengan jangkitan virus tertentu. Ikut jadual imunisasi yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan pada lepuh boleh merebak ke kulit dan tisu yang lebih dalam, menyebabkan keadaan yang lebih serius
• Lepuh yang dijangkiti mungkin meninggalkan parut atau perubahan warna kekal pada kulit
• Kesakitan pada kaki atau tangan boleh mengubah cara berjalan atau bekerja, seterusnya menjejaskan otot dan sendi
• Bagi pesakit diabetes, jangkitan pada lepuh kaki yang tidak dirawat boleh membawa kepada ulser kaki

Pandangan jangka panjang

Dengan penjagaan yang betul, kebanyakan lepuh sembuh sepenuhnya dalam masa beberapa hari hingga dua minggu tanpa kesan kekal. Rawatan awal untuk sebarang jangkitan membantu pemulihan yang cepat dan mengurangkan risiko komplikasi. Langkah pencegahan yang mudah dapat mengurangkan peluang lepuh berulang.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.