Lesi Tulang: Apa Yang Perlu Anda Tahu

Gambaran keseluruhan

Lesi tulang ialah kawasan pada tulang yang kelihatan berbeza daripada tulang biasa apabila dilihat melalui imbasan seperti X-ray. Perkataan 'lesi' hanya bermaksud 'kawasan yang berubah' — ia bukan nama penyakit dan bukan bermakna kanser. Lesi tulang boleh disebabkan oleh banyak perkara: pertumbuhan jinak (bukan kanser), kista (rongga berisi cecair di dalam tulang), kecederaan atau patah tulang yang sedang pulih, jangkitan, atau dalam kes yang lebih jarang, tumor. Kebanyakan lesi tulang yang ditemui secara kebetulan adalah jinak dan tidak berbahaya.

Ya, agak biasa. Doktor yang membaca X-ray sering menjumpai lesi tulang kecil yang tidak berbahaya. Yang penting bukan sekadar kewujudan lesi, tetapi jenisnya, di mana ia berada, dan sama ada ia berubah.

Sesiapa sahaja boleh mempunyai lesi tulang. Kanak-kanak dan remaja lebih kerap mempunyai lesi berkaitan proses tumbesaran tulang. Orang dewasa muda pula lebih kerap mempunyai lesi jenis kista atau pertumbuhan jinak. Golongan yang lebih tua lebih cenderung mendapat lesi berkaitan usia tulang atau penyebaran penyakit lain. Lelaki dan perempuan sama-sama terjejas.

Gejala

Gejala biasa

• Tiada gejala langsung — lesi hanya dijumpai pada X-ray yang dibuat untuk sebab lain
• Sakit tumpul pada tulang yang berterusan, kadang-kadang lebih terasa pada waktu malam
• Bengkak atau benjolan kecil pada kawasan tulang
• Sakit apabila ditekan pada kawasan tersebut
• Patah tulang selepas kecederaan ringan yang sepatutnya tidak menyebabkan patah

Gejala pada kanak-kanak

• Berjalan tempang atau mengelak daripada menggunakan satu kaki
• Sakit pada kaki atau lengan yang berulang, kadang-kadang dikelirukan dengan 'sakit tumbesaran'
• Sakit yang membangunkan anak pada waktu malam
• Bengkak berhampiran hujung tulang panjang (berdekatan lutut, bahu atau pergelangan tangan) tempat tulang sedang membesar
• Kurang berminat bermain atau bergerak seperti biasa

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit belakang atau pinggul yang berterusan tanpa sebab jelas
• Patah tulang selepas jatuh ringan, terutamanya pada pergelangan tangan, pinggul atau tulang belakang
• Sakit tulang yang semakin kuat dari minggu ke minggu
• Bengkak pada tulang yang disertai rasa lemah pada anggota badan

Punca

Punca utama

• Pertumbuhan jinak (bukan kanser) pada tulang atau tulang rawan — jenis lesi tulang yang paling biasa
• Kista tulang, iaitu rongga kecil berisi cecair di dalam tulang, terutamanya pada kanak-kanak dan remaja
• Penyembuhan selepas kecederaan atau patah tulang — kawasan tulang baru yang sedang terbentuk boleh kelihatan berbeza pada X-ray
• Jangkitan tulang, yang boleh menyebabkan kawasan tulang rosak dan berubah rupa
• Kelainan pembentukan tulang sejak lahir yang membuatkan struktur tulang tidak sekata
• Kanser tulang primer, iaitu kanser yang bermula di dalam tulang itu sendiri — jarang berlaku
• Kanser yang bermula di tempat lain dan merebak ke tulang — lebih biasa pada orang dewasa yang lebih tua

Faktor risiko

• Umur — kanak-kanak dan remaja sedang membesar dengan aktif, manakala orang lebih tua mempunyai tulang yang berubah mengikut usia
• Pernah menerima rawatan radiasi pada kawasan tulang
• Sejarah keluarga dengan kanser tulang atau keadaan genetik tertentu
• Pernah menghidap kanser sebelum ini
• Keadaan tulang kronik seperti tulang rapuh berpanjangan atau penyakit Paget (gangguan pembentukan tulang)
• Jangkitan tulang yang pernah berlaku sebelum ini

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Benjolan pada tulang yang membesar dengan cepat
• Sakit tulang teruk yang tidak reda dengan rehat
• Sakit tulang disertai demam atau rasa lemah badan
• Tidak dapat menanggung berat badan pada kaki kerana sakit
• Kebas, lemah atau rasa abnormal pada anggota badan

Buat temujanji rutin jika:

• Lesi tulang ditemui pada X-ray yang dibuat untuk sebab lain — doktor anda akan memberitahu bila perlu datang semula
• Sakit tulang ringan yang berulang tetapi tidak teruk
• Sejarah keluarga dengan masalah tulang atau kanser tulang
• Anda ingin bertanya tentang keputusan imbasan yang lalu

Diagnosis

Doktor bermula dengan bertanya tentang gejala anda, sejarah kesihatan dan sejarah keluarga, kemudian memeriksa kawasan yang terlibat. Seterusnya, doktor akan melihat imbasan tulang anda dan membandingkannya dengan imbasan lama jika ada. Yang paling penting ialah melihat ciri lesi pada imbasan dan sama ada ia berubah dari semasa ke semasa. Dalam sesetengah kes, sampel kecil tisu tulang perlu diambil untuk diperiksa di makmal.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray — imbasan asas untuk melihat rupa dan lokasi lesi tulang
• Imbasan CT atau MRI — memberi gambaran lebih terperinci tentang lesi dan tisu di sekelilingnya
• Ujian darah — untuk melihat tanda jangkitan, keradangan atau perubahan lain dalam badan
• Imbasan tulang seluruh badan — kadang-kadang digunakan untuk melihat sama ada terdapat kawasan lain yang terlibat
• Biopsi — prosedur mengambil sedikit sampel tisu tulang untuk diperiksa di makmal; ini cara paling tepat untuk mengetahui jenis lesi

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis boleh mengambil masa beberapa minggu kerana keputusan imbasan perlu dibandingkan dan kadang-kadang perlu diulang. Anda mungkin perlu membuat imbasan susulan dalam beberapa bulan untuk melihat sama ada lesi berubah. Menunggu keputusan memang membuatkan ramai orang berasa cemas — cuba bawa senarai soalan dan minta seseorang menemani anda semasa temu janji. Tanyakan bila keputusan dijangka siap dan apa langkah seterusnya.

Rawatan

Rawatan bergantung sepenuhnya kepada jenis lesi tulang. Banyak lesi jinak tidak memerlukan rawatan langsung — hanya pemantauan dari semasa ke semasa. Sesetengah kes perlu dirawat jika lesi menyebabkan sakit, melemahkan tulang, atau jika doktor mengesyaki ia bukan jinak.

Penjagaan diri di rumah

• Hadkan aktiviti berat pada kawasan yang sakit sehingga doktor memberi kebenaran
• Gunakan rehat dan sapuan sejuk atau panas mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi
• Jangan mengambil ubat tahan sakit sendiri secara berterusan tanpa berbincang dengan ahli farmasi atau doktor
• Hadiri semua temu janji susulan dan imbasan semula walaupun anda rasa sihat
• Catat bila sakit berlaku, berapa lama dan apa yang mencetuskannya — ini sangat membantu doktor
• Berhati-hati semasa bergerak jika tulang anda lemah, untuk mengelakkan terjatuh

Rawatan perubatan

Pilihan rawatan bergantung pada punca lesi. Jika lesi disebabkan jangkitan, doktor akan merawat jangkitan tersebut mengikut kesesuaian. Jika lesi berkaitan kanser, doktor akan membincangkan pilihan rawatan seperti pembedahan, rawatan radiasi atau ubat khas, dan biasanya anda akan dirujuk kepada pakar. Untuk lesi jinak yang kecil dan tidak menimbulkan masalah, doktor selalunya memilih untuk memantau sahaja melalui imbasan berkala. Doktor anda akan menerangkan pilihan yang sesuai dan risiko serta manfaat setiap satu.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin dicadangkan jika lesi melemahkan tulang sehingga berisiko patah, jika ia menyebabkan sakit berterusan, jika ia terus membesar, atau jika doktor mengesyaki ia bukan jinak. Pembedahan biasanya bertujuan membuang lesi, menguatkan tulang, atau membetulkan bentuk tulang. Doktor akan menerangkan prosedur dengan terperinci sebelum keputusan dibuat.

Hidup dengan keadaan ini

Ramai orang yang mempunyai lesi tulang jinak menjalani kehidupan harian seperti biasa. Kuncinya ialah mengetahui had aktiviti anda, mematuhi jadual susulan, dan menyedari tanda-tanda yang perlu diperhatikan. Jika anda perlu mengurangkan aktiviti berat buat sementara waktu, cuba sesuaikan rutin harian sedikit demi sedikit dan minta bantuan keluarga atau rakan untuk tugasan berat.

Tip gaya hidup

• Kekalkan berat badan yang sihat agar tulang tidak menanggung beban berlebihan
• Elakkan merokok — merokok mengurangkan kekuatan tulang dan melambatkan penyembuhan
• Hadkan pengambilan alkohol
• Ambil vitamin D yang mencukupi melalui cahaya matahari pagi dan pemakanan seimbang
• Berhati-hati di rumah untuk mengelakkan terjatuh — pasang grab bar dan pastikan lantai tidak licin
• Bergerak dan bersenam ringan mengikut keupayaan dan nasihat doktor

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan kalsium dan vitamin D, seperti susu, ikan bilis, tauhu, sayur berdaun hijau dan ikan. Kalsium membantu tulang kekal kuat, manakala vitamin D membantu badan menyerap kalsium. Untuk senaman, aktiviti menanggung berat seperti berjalan kaki dan senaman ringan dapat membantu kekuatan tulang — tetapi tanyakan kepada doktor dahulu jika lesi anda berada di kawasan yang menanggung beban. Elakkan sukan berisiko tinggi atau aktiviti lasak sehingga doktor memberi kebenaran.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menunggu keputusan imbasan dan mendengar perkataan 'lesi' boleh menimbulkan rasa cemas, takut dan runsing. Perasaan ini normal dan tidak perlu anda tanggung sendirian. Bercakap dengan orang yang dipercayai, catat soalan anda sebelum temu janji, dan jangan ragu untuk bertanya kepada doktor tentang kebimbangan anda. Jika rasa cemas, sedih atau takut berterusan sehingga mengganggu tidur dan kehidupan harian anda, sila dapatkan bantuan profesional kesihatan mental. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri sendiri, dapatkan bantuan segera — hubungi perkhidmatan kecemasan atau talian sokongan kesihatan mental yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Kebanyakan lesi tulang tidak boleh dicegah kerana ia berkaitan dengan proses tumbesaran, faktor genetik atau perubahan berkaitan usia. Namun, anda boleh menjaga kesihatan tulang secara keseluruhan dengan pemakanan seimbang, senaman teratur, tidak merokok, dan mengelakkan kecederaan. Elakkan juga penggunaan radiasi yang tidak perlu dan berbincang dengan doktor jika anda mempunyai sejarah keluarga masalah tulang.

Program saringan

Tidak ada saringan rutin untuk lesi tulang pada orang yang sihat. Jika anda mempunyai lesi tulang yang telah dikesan, doktor biasanya akan mengatur imbasan susulan mengikut jadual tertentu — sama ada dalam beberapa bulan atau setahun, bergantung pada jenis lesi. Mematuhi jadual ini adalah cara terbaik untuk memastikan tiada perubahan yang membimbangkan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Risiko patah tulang pada kawasan yang dilemahkan oleh lesi
• Sakit berterusan yang mengganggu tidur dan aktiviti harian
• Gangguan pertumbuhan tulang pada kanak-kanak jika lesi berada berhampiran hujung tulang yang sedang membesar
• Penyebaran jangkitan jika lesi berpunca daripada jangkitan tulang
• Dalam kes yang jarang berlaku, lesi yang bukan jinak boleh merebak ke bahagian lain badan jika tidak dirawat
• Tekanan pada saraf berhampiran, yang boleh menyebabkan kebas atau lemah

Pandangan jangka panjang

Gambaran keseluruhan adalah memberangsangkan. Kebanyakan lesi tulang adalah jinak dan tidak memerlukan rawatan selain pemantauan, serta tidak menjejaskan kehidupan harian dalam jangka panjang. Bagi lesi yang perlu dirawat, rawatan moden hari ini dapat membantu ramai pesakit dengan baik. Yang paling penting ialah berbincang dengan doktor anda secara terbuka, hadiri temu janji susulan, dan beritahu segera jika ada gejala baru. Dengan pemantauan yang baik, kebanyakan orang boleh meneruskan kehidupan seperti biasa.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.