Penyakit Bowen

Gambaran keseluruhan

Penyakit Bowen adalah sejenis kanser kulit yang sangat awal yang hanya terdapat pada lapisan permukaan kulit. Ia juga dipanggil karsinoma sel skuamosa in situ, yang bermaksud sel-sel abnormal belum menyebar ke lapisan kulit yang lebih dalam. Jika dirawat awal, ia biasanya tidak berbahaya.

Penyakit Bowen agak jarang berlaku, tetapi ia lebih kerap dilihat pada orang dewasa yang berumur lebih 60 tahun. Pendedahan matahari jangka panjang meningkatkan risiko terkena penyakit ini.

Ia lebih biasa berlaku pada orang yang berkulit cerah, pernah banyak terdedah kepada matahari, atau mempunyai sistem imun yang lemah. Lelaki dan wanita sama-sama boleh terjejas, tetapi ia lebih kerap berlaku pada lelaki.

Gejala

Gejala biasa

• Tompokan kulit berwarna merah atau coklat dengan permukaan bersisik
• Tompokan yang membesar secara perlahan-lahan
• Permukaan tompokan yang kasar atau seperti kerak
• Kadang-kadang terasa gatal
• Tompokan mungkin berdarah sedikit jika tergaru atau terganggu

Punca

Punca utama

• Pendedahan berpanjangan kepada cahaya matahari selama bertahun-tahun
• Jangkitan virus HPV (human papillomavirus) pada sesetengah bahagian badan
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit seperti HIV atau penggunaan ubat imunosupresan
• Pendedahan kepada arsenik yang jarang berlaku

Faktor risiko

• Berumur lebih daripada 60 tahun
• Mempunyai kulit cerah yang mudah terbakar di bawah matahari
• Sejarah keluarga yang menghidap kanser kulit
• Gemar menggunakan katil penyamakan (tanning bed)
• Pernah menjalani rawatan yang menekan sistem imun, contohnya selepas pemindahan organ

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika muncul tompokan kulit baru yang berubah dengan cepat
• Jika tompokan mula berdarah tanpa sebab yang jelas
• Jika tompokan membesar dalam beberapa minggu

Buat temujanji rutin jika:

• Jika terdapat tompokan kulit bersisik yang berterusan lebih daripada 2 minggu
• Jika anda mempunyai sejarah pendedahan matahari yang banyak dan ingin kulit anda diperiksa

Diagnosis

Doktor akan terlebih dahulu melihat dan meraba tompokan kulit anda, serta menanyakan tentang sejarah kesihatan dan pendedahan matahari. Jika perlu, doktor akan mengambil sampel kecil tisu untuk diperiksa di bawah mikroskop – ini dipanggil biopsi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal kulit oleh doktor
• Biopsi kulit – mengambil sedikit tisu untuk dianalisis di makmal
• Dermatoskopi – menggunakan alat khas untuk melihat struktur kulit dengan lebih terperinci

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Sekiranya biopsi mengesahkan Penyakit Bowen, doktor akan menerangkan pilihan rawatan yang ada. Anda mungkin akan dirujuk kepada pakar kulit (dermatologi) untuk rawatan lanjut.

Rawatan

Rawatan bertujuan untuk membuang sel-sel abnormal dan menghalangnya daripada menjadi kanser kulit yang lebih serius. Pilihan rawatan bergantung pada saiz, lokasi dan ketebalan tompokan, serta keadaan kesihatan anda. Kebanyakan rawatan boleh dilakukan di klinik dan tidak memerlukan kemasukan ke hospital.

Penjagaan diri di rumah

• Elakkan menggaru atau menggosok tompokan kulit
• Lindungi kulit daripada matahari dengan memakai topi, lengan panjang dan pelindung matahari
• Jangan mencuba sebarang krim atau ubat tanpa nasihat doktor
• Amatkan pemerhatian terhadap perubahan tompokan dan maklumkan kepada doktor

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan krim ubat yang disapukan pada kulit, terapi pembekuan dengan cecair sejuk (cryotherapy), mengikis sel abnormal dengan alat khas (kuretase) dan membakar kawasan tersebut (kauter), terapi fotodinamik yang menggunakan cahaya khas, atau pembedahan kecil. Ubat dan dos yang tepat akan dipilih oleh doktor mengikut keadaan anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin disyorkan jika tompokan bersaiz besar, berada di kawasan yang sukar dirawat, atau jika rawatan lain tidak berkesan. Pembedahan ini biasanya kecil dan bertujuan membuang keseluruhan tompokan bersama sedikit tisu sihat di sekelilingnya.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas rawatan, anda boleh meneruskan aktiviti harian seperti biasa. Jaga luka seperti yang dinasihatkan oleh doktor dan elakkan kawasan tersebut daripada terkena matahari. Amalan perlindungan matahari membantu mencegah tompokan baru daripada muncul.

Tip gaya hidup

• Gunakan pelindung matahari SPF 30 atau lebih setiap hari, walaupun cuaca mendung
• Pakai topi lebar dan pakaian berlengan panjang ketika berada di luar rumah
• Berhenti merokok kerana merokok boleh meningkatkan risiko kanser kulit
• Periksa kulit anda sendiri setiap bulan untuk mengesan tanda-tanda perubahan

Diet dan senaman

Pemakanan yang seimbang dengan banyak buah-buahan dan sayur-sayuran membantu mengekalkan kesihatan kulit. Senaman sederhana secara tetap juga baik untuk sistem imun dan kesihatan keseluruhan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Mengetahui bahawa anda mempunyai lesi kulit yang mungkin berkaitan dengan kanser boleh menimbulkan kerisauan. Ini adalah perkara biasa. Ingat bahawa rawatan untuk Penyakit Bowen biasanya berjaya. Bercakap dengan keluarga, rakan atau doktor tentang perasaan anda boleh membantu. Jika perlu, dapatkan kaunseling profesional.

Pencegahan

Penyakit Bowen tidak dapat dicegah sepenuhnya, tetapi risikonya boleh dikurangkan dengan melindungi kulit daripada pendedahan matahari berlebihan, mengelakkan katil penyamakan, dan menjaga sistem imun melalui gaya hidup sihat.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah Penyakit Bowen. Walau bagaimanapun, vaksin HPV boleh membantu melindungi daripada jenis HPV yang dikaitkan dengan kanser kulit tertentu.

Program saringan

Pemeriksaan kulit secara berkala oleh doktor adalah disarankan, terutamanya bagi mereka yang berisiko tinggi seperti yang mempunyai kulit cerah atau sejarah keluarga kanser kulit.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Sel-sel abnormal boleh meningkat dan menjadi kanser kulit yang lebih serius (kanser invasif)
• Tompokan boleh menjadi lebih besar dan sukar dirawat
• Tompokan yang diabaikan mungkin berdarah atau dijangkiti

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul, prognosis Penyakit Bowen adalah sangat baik. Kebanyakan pesakit sembuh sepenuhnya dan tidak mengalami masalah jangka panjang. Pemeriksaan susulan secara berkala membantu mengesan sebarang perubahan awal.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.