Patah Tulang Selangka (Klavikel)

Gambaran keseluruhan

Tulang selangka (klavikel) ialah tulang panjang yang menghubungkan tulang dada dengan bahagian atas bahu. Patah tulang selangka bererti tulang ini retak, pecah, atau patah sepenuhnya.

Ya, patah tulang selangka adalah salah satu jenis patah tulang yang paling kerap berlaku, terutama di kalangan kanak-kanak dan remaja.

Ia boleh berlaku kepada sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap pada kanak-kanak, remaja, orang muda yang aktif bersukan, serta orang dewasa yang lebih tua yang terjatuh.

Gejala

Gejala biasa

• Sakit pada bahagian tulang selangka atau di sekeliling bahu
• Bengkak, lebam, atau bonggol di kawasan itu
• Sukar untuk menggerakkan tangan atau bahu
• Kedengaran bunyi 'krepitasi' apabila menggerakkan bahu
• Tulang selangka kelihatan tidak rata atau tenggelam

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin menangis atau merengek kesakitan
• Tidak mahu menggerakkan lengan yang tercedera
• Bengkak atau lebam pada bahu yang mungkin tidak begitu ketara

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sakit pada tulang selangka selepas terjatuh
• Kurang stabil pada bahu
• Sukar untuk melakukan aktiviti harian seperti berpakaian

Punca

Punca utama

• Jatuh dengan tangan terulur untuk menyangga badan
• Jatuh terus pada bahu
• Kecederaan semasa bersukan seperti bola sepak, ragbi, atau litar lasak
• Kemalangan jalan raya atau perlanggaran
• Trauma semasa lahir (bayi)

Faktor risiko

• Bermain sukan lasak atau sukan sentuhan tanpa pelindung
• Penyakit tulang seperti osteoporosis yang menjadikan tulang rapuh
• Remaja dan kanak-kanak kerana tulang masih dalam fasa pertumbuhan
• Orang dewasa yang lebih tua yang berisiko jatuh

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda atau anak anda terjatuh dan mengalami kesakitan yang teruk pada bahu atau tulang selangka
• Jika lengan tidak boleh digerakkan
• Jika ada kebas, kelemahan, atau perubahan warna pada tangan/jari

Buat temujanji rutin jika:

• Sakit yang berterusan pada tulang selangka selepas beberapa hari
• Masalah untuk tidur atau melakukan aktiviti harian kerana sakit

Diagnosis

Doktor akan bertanyakan bagaimana kecederaan berlaku, memeriksa kawasan bahu, dan menekan perlahan-lahan sepanjang tulang selangka untuk mengenal pasti titik sakit. Doktor juga akan memeriksa saraf dan salur darah pada tangan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• X-ray pada bahu dan tulang selangka untuk mengesahkan patah dan melihat kedudukan tulang
• Imbasan CT untuk patah yang lebih kompleks atau jika perlu menilai dengan lebih terperinci

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya cepat. Jika disahkan patah, doktor akan menerangkan jenis patah serta pilihan rawatan. Anda mungkin dirujuk kepada pakar ortopedik jika patah itu serius.

Rawatan

Rawatan utama ialah membiarkan tulang sembuh dalam kedudukan yang betul menggunakan anduh (sling) atau pembalut. Kebanyakan patah tulang selangka tidak memerlukan pembedahan.

Penjagaan diri di rumah

• Rehatkan bahu dan lengan
• Letakkan pek ais yang dibalut kain pada bahu selama 15–20 minit setiap 2–3 jam untuk mengurangkan bengkak
• Gunakan bantal untuk menyokong lengan apabila duduk atau tidur
• Elakkan mengangkat barang atau melakukan pergerakan menolak sebelum dibenarkan doktor

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat tahan sakit (contohnya paracetamol) tetapi anda dinasihatkan supaya mengambilnya mengikut arahan doktor. Anduh atau pembalut khas akan digunakan untuk menyokong lengan dan menjaga kedudukan tulang. Selepas beberapa minggu, anda akan dirujuk kepada ahli fisioterapi untuk latihan pemulihan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin diperlukan jika tulang patah menembusi kulit, jika kedudukan tulang sangat teruk, jika terdapat lebih daripada satu kepingan tulang, atau jika patah tidak sembuh selepas beberapa bulan.

Hidup dengan keadaan ini

Anda perlu menyesuaikan aktiviti harian untuk melindungi bahu. Mandi dengan sabun dan air, tetapi elakkan daripada membasahkan anduh jika disyorkan. Gunakan tangan yang sihat untuk membantu. Apabila tidur, cuba baring dengan kepala sedikit terangkat dan bantal di bawah lengan.

Tip gaya hidup

• Elakkan memandu sehingga doktor membenarkan, terutamanya jika tangan yang digunakan untuk memandu tercedera
• Jangan merokok kerana ia melambatkan penyembuhan tulang
• Ikut jadual susulan dengan doktor dan fizioterapi

Diet dan senaman

Makan makanan yang kaya dengan kalsium dan vitamin D seperti susu, keju, ikan, dan sayur-sayuran hijau untuk menyokong penyembuhan tulang. Senaman ringan seperti berjalan kaki boleh diteruskan jika tidak menyebabkan sakit, tetapi elakkan aktiviti berat yang melibatkan bahu sehingga doktor memberi kebenaran.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Berada dalam keadaan tidak dapat menggerakkan tangan atau bahu boleh menimbulkan rasa kecewa, bosan, atau cemas. Ia adalah perkara biasa. Beri masa untuk diri anda pulih dan lakukan aktiviti yang tidak membebankan bahu.

Pencegahan

Tidak semua patah tulang selangka dapat dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan memakai peralatan perlindungan semasa bersukan, mengelakkan terjatuh, serta memastikan persekitaran rumah selamat untuk mengurangkan risiko jatuh, terutamanya bagi warga emas.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Tulang mungkin tidak bercantum (nonunion) atau bercantum dalam kedudukan yang salah (malunion)
• Kerosakan pada saraf atau salur darah di sekeliling tulang selangka
• Sakit bahu yang berpanjangan atau kehilangan julat gerakan

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang sesuai dan penjagaan yang baik, hampir semua patah tulang selangka sembuh sepenuhnya. Kebanyakan orang dapat kembali melakukan aktiviti biasa dalam tempoh 6 hingga 12 minggu. Pemulihan yang positif memerlukan kesabaran dan mengikuti nasihat pasukan kesihatan.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.