Keselamatan Selepas Kebakaran Hutan

Gambaran keseluruhan

Selepas kebakaran hutan, udara dan kawasan sekitar mungkin dipenuhi asap, abu, dan bahan toksik yang boleh menjejaskan kesihatan. Panduan ini menerangkan langkah-langkah yang perlu anda ambil untuk melindungi diri dan keluarga selepas kebakaran, termasuk cara membersihkan rumah, menjaga kesihatan pernafasan, dan mengurus tekanan.

Kebakaran hutan yang besar jarang berlaku di Malaysia, tetapi jerebu daripada pembakaran hutan atau tanah gambut di negara jiran, serta kebakaran terbuka tempatan, boleh berlaku terutamanya pada musim kering.

Sesiapa sahaja yang tinggal atau bekerja berhampiran kawasan kebakaran berisiko. Mereka yang paling mudah terjejas ialah kanak-kanak, warga emas, wanita hamil, dan pesakit asma atau penyakit jantung.

Gejala

Gejala biasa

• Batuk berterusan atau sakit tekak
• Mata berair, merah, atau gatal
• Hidung berair atau tersumbat
• Sesak nafas atau semput (berdehit)
• Sakit kepala
• Keletihan yang tidak biasa
• Kulit gatal atau ruam selepas terdedah kepada abu

Gejala pada kanak-kanak

• Batuk atau semput yang lebih teruk
• Pernafasan cepat atau sukar
• Lemah, letih, atau kurang aktif daripada biasa
• Mata menjadi merah dan berair
• Tidak mahu makan atau minum
• Muntah atau cirit-birit sekiranya termakan bahan tercemar

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas apabila melakukan aktiviti ringan
• Sakit dada atau rasa tidak selesa di dada
• Degupan jantung laju atau tidak tetap
• Pening atau kekeliruan tanpa sebab jelas
• Batuk dengan kahak berwarna kelabu atau gelap

Punca

Punca utama

• Penyedutan asap yang mengandungi zarah halus dan gas berbahaya
• Sentuhan kulit dengan abu dan sisa bahan terbakar
• Menghirup karbon monoksida daripada kebakaran yang tidak lengkap
• Kecederaan semasa membersihkan serpihan kebakaran
• Makan atau minum makanan yang tercemar oleh asap atau abu

Faktor risiko

• Tinggal berhampiran hutan atau kawasan tanah gambut yang mudah terbakar
• Bekerja di luar rumah, seperti petani, pembina, atau pemandu
• Mempunyai asma, penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD), atau penyakit jantung
• Kanak-kanak, warga emas, dan wanita hamil
• Merokok atau menggunakan vape, yang menambahkan beban pada paru-paru

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Mengalami sesak nafas atau sakit dada walaupun sedang berehat
• Batuk yang tidak berhenti dan semakin teruk
• Luka dalam atau terkena benda tajam berkarat; anda mungkin perlu semakan vaksin tetanus

Buat temujanji rutin jika:

• Batuk berlarutan lebih daripada seminggu
• Gejala asma bertambah kerap atau lebih teruk daripada biasa
• Ingin mendapatkan nasihat tentang vaksin atau cara melindungi kesihatan semasa jerebu

Diagnosis

Doktor akan menanyakan tentang pendedahan anda kepada asap atau abu, gejala yang dialami, dan sejarah kesihatan. Pemeriksaan fizikal termasuk mendengar bunyi dada dengan stetoskop akan dilakukan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian aliran puncak (peak flow) untuk mengukur kekuatan hembusan nafas
• X-ray dada jika disyaki ada kerosakan atau jangkitan paru-paru
• Ujian darah untuk memeriksa paras oksigen atau karbon monoksida, jika perlu
• Pemeriksaan kulit untuk mengenal pasti tindak balas terhadap sentuhan abu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menentukan sama ada anda perlu dirawat di rumah atau di hospital. Mereka akan memberi nasihat tentang cara memantau gejala sendiri dan memberitahu anda bila perlu datang semula untuk pemeriksaan.

Rawatan

Rawatan untuk kesan selepas kebakaran hutan bergantung kepada keterukan gejala. Matlamat utama adalah melegakan masalah pernafasan, mengurangkan keradangan dalam badan, dan mencegah jangkitan. Kebanyakan orang hanya memerlukan rehat, cecair yang cukup, dan perlindungan daripada asap selanjutnya.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air kosong sekurang-kurangnya 8 gelas sehari untuk memastikan tubuh sentiasa terhidrat
• Gunakan topeng muka bertapis (seperti N95) apabila terpaksa keluar rumah
• Bersihkan rumah menggunakan kain lembap, bukan penyapu, supaya habuk tidak bertaburan
• Bilas mata dan hidung dengan air bersih jika terasa perit atau gatal
• Basuh tangan dengan sabun dan air sebelum makan serta selepas membersihkan kawasan kebakaran
• Buang makanan yang mungkin terdedah kepada abu atau asap

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat untuk melegakan saluran pernafasan melalui alat sedut (inhaler) atau ubat untuk mengurangkan keradangan. Jika terdapat jangkitan kuman, doktor akan memberi ubat yang sesuai. Semua ubat mesti mengikut nasihat doktor atau ahli farmasi. Sekiranya paras oksigen dalam badan rendah, rawatan oksigen di hospital mungkin diperlukan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk kesan asap. Ia hanya dijalankan jika terdapat kecederaan fizikal seperti luka bakar yang teruk, luka dalam, atau patah tulang yang memerlukan pembedahan untuk membersihkan dan memperbaiki tisu.

Hidup dengan keadaan ini

Pantau Indeks Pencemaran Udara (IPU) yang dikeluarkan oleh Kementerian Kesihatan atau Jabatan Alam Sekitar. Apabila kualiti udara tidak sihat, kurangkan masa di luar rumah, tutup tingkap, dan gunakan penghawa dingin atau pembersih udara untuk memastikan udara di dalam rumah lebih selamat.

Tip gaya hidup

• Gunakan mod peredaran semula pada penghawa dingin semasa jerebu
• Tukar penapis udara kereta dengan kerap
• Elakkan senaman berat di luar rumah apabila IPU melebihi 100
• Ambil cuti rehat jika pekerjaan anda memerlukan berada di luar rumah dalam keadaan jerebu teruk
• Bersihkan tapak kaki dan peralatan sebelum memasuki rumah

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan buah-buahan dan sayur-sayuran untuk membantu paru-paru memulihkan keradangan. Minum air suam dan elakkan minuman berais. Lakukan senaman ringan di dalam rumah seperti regangan, yoga, atau senaman pernafasan untuk memastikan tubuh aktif tanpa mendedahkan diri kepada udara tercemar.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Mengalami kebakaran hutan atau jerebu yang teruk boleh menyebabkan tekanan, keresahan, dan trauma. Perasaan sedih, takut, atau marah adalah perkara biasa. Anda juga mungkin sukar tidur atau berasa tidak senang hati. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau pemimpin agama boleh membantu. Jika perasaan tersebut berlarutan, dapatkan nasihat daripada kaunselor atau psikologi.

Pencegahan

Kebakaran hutan tidak dapat dielakkan sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan kesannya dengan persediaan yang baik. Ketahui risiko kebakaran di kawasan anda, sediakan kit kecemasan, dan sentiasa ikut arahan pihak berkuasa. Jangan lakukan pembakaran terbuka yang boleh mencetuskan atau merebakkan kebakaran.

Vaksin

Pastikan vaksin tetanus anda terkini, terutamanya jika anda terlibat dalam membersihkan serpihan kebakaran. Ini penting kerana luka daripada benda tajam atau berkarat boleh menyebabkan jangkitan tetanus. Vaksin influenza juga disarankan untuk mereka yang berisiko tinggi untuk mengurangkan komplikasi pernafasan semasa musim jerebu.

Program saringan

Tiada ujian saringan khas untuk kesan kebakaran hutan. Walau bagaimanapun, jika anda mempunyai penyakit kronik seperti asma, diabetes, atau tekanan darah tinggi, lakukan pemeriksaan kesihatan secara berkala untuk memastikan keadaan anda terkawal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Bronkitis (keradangan saluran udara) yang berlarutan
• Pneumonia atau radang paru-paru
• Serangan asma yang teruk
• Keracunan karbon monoksida yang mengancam nyawa
• Luka yang dijangkiti, termasuk tetanus jika tidak dirawat
• Tekanan selepas trauma (PTSD) atau kemurungan

Pandangan jangka panjang

Dengan langkah perlindungan yang betul dan rawatan yang sesuai, kebanyakan orang akan pulih sepenuhnya daripada kesan asap dan abu. Simptom biasanya berkurangan dalam beberapa hari hingga beberapa minggu selepas kualiti udara bertambah baik. Harapan sentiasa ada, terutamanya apabila anda menjaga kesihatan fizikal dan mental anda serta mendapatkan bantuan awal jika diperlukan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.