Persediaan Menghadapi Kebakaran Hutan

Gambaran keseluruhan

Kebakaran hutan adalah api yang tidak terkawal di kawasan berhutan atau semak. Ia boleh menghasilkan asap tebal yang mengandungi bahan bahaya, debu halus, dan haba yang menjejaskan kualiti udara dan kesihatan anda. Nasihat persediaan ini membantu anda melindungi diri dan keluarga sebelum, semasa, dan selepas kebakaran hutan.

Kebakaran hutan boleh berlaku di pelbagai tempat yang cuacanya panas dan kering. Di Malaysia, jerebu daripada kebakaran hutan juga pernah berlaku, jadi persediaan awal sangat berguna.

Sesiapa sahaja boleh terjejas jika terdedah kepada asap kebakaran. Namun, kanak-kanak, warga emas, ibu mengandung, dan mereka yang menghidap penyakit seperti asma, bronkitis, atau jantung berisiko lebih tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Batuk atau rasa kerengsaan di tekak
• Mata berair, merah, atau menjadi pedih
• Hidung berair atau tersumbat
• Rasa penat atau sukar bernafas
• Sakit dada atau rasa tidak selesa di dada

Gejala pada kanak-kanak

• Bernafas lebih laju daripada biasa
• Bunyi semput atau berdehit ketika bernafas
• Batuk yang berterusan tanpa henti
• Lemah, letih, atau kurang aktif
• Tidak mahu makan atau minum seperti biasa

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas yang lebih teruk daripada biasa
• Rasa keliru, pening, atau terlalu mengantuk
• Sakit dada atau berdebar-debar
• Batuk dengan lendir berwarna hijau atau kuning
• Sukar tidur kerana batuk atau sesak nafas

Punca

Punca utama

• Cuaca panas dan kering yang berpanjangan menyebabkan tumbuhan mudah terbakar.
• Aktiviti manusia seperti membakar sampah, api unggun, atau puntung rokok yang dibuang secara cuai.
• Sambaran petir semasa cuaca kering boleh mencetuskan kebakaran di kawasan hutan.
• Sebarang kebakaran akan menghasilkan asap dan bahan zarah halus yang boleh bergerak jauh oleh angin.

Faktor risiko

• Tinggal berhampiran kawasan hutan, semak, atau tanah gambut
• Menghidap penyakit pernafasan seperti asma atau penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD)
• Menghidap penyakit jantung atau tekanan darah tinggi
• Berumur 5 tahun ke bawah atau 60 tahun ke atas
• Sedang hamil atau mempunyai masalah sistem imun

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas yang teruk atau semakin teruk walaupun telah berehat
• Sakit dada atau rasa tekanan di dada yang tidak hilang
• Batuk berterusan dengan lendir berwarna atau sampai menyebabkan muntah
• Bibir atau kuku menjadi kebiruan
• Rasa keliru, sangat mengantuk, atau sukar untuk sedar

Buat temujanji rutin jika:

• Sekiranya anda menghidap asma atau penyakit paru-paru, bincangkan pelan tindakan dan ubat-ubatan dengan doktor sebelum musim kebakaran bermula.
• Semak stok ubat anda atau ahli keluarga yang memerlukan ubat sedut (inhaler) dan pastikan ianya belum luput.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala anda, sejarah perubatan, dan tahap pendedahan kepada asap kebakaran. Mereka juga akan mendengar bunyi pernafasan menggunakan stetoskop dan mungkin mengukur paras oksigen dalam darah dengan alat kecil yang diletakkan di jari (pulse oximeter).

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian paras oksigen dalam darah (pulse oximetry)
• Ujian fungsi paru-paru (spirometri) untuk mengukur berapa banyak udara yang dapat anda hembus
• Kadang kala ujian darah atau X-ray dada jika gejala teruk atau doktor mengesyaki jangkitan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan mendengar dengan teliti dan memberi rawatan berdasarkan keputusan pemeriksaan. Anda mungkin diberi nasihat untuk berehat dan mengelakkan pendedahan kepada asap. Sekiranya perlu, doktor akan mengesyorkan ubat untuk meredakan gejala atau rawatan lanjut di hospital.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada keadaan anda. Langkah utama adalah mengurangkan sentuhan dengan asap dan menjaga simptom yang muncul. Bagi mereka yang mengalami luka bakar atau kecederaan lain, rawatan khusus akan diberikan oleh pasukan perubatan.

Penjagaan diri di rumah

• Pindah atau tinggal di dalam rumah yang berhawa dingin, dan tutup tingkap serta pintu untuk mengelakkan asap masuk.
• Gunakan pembersih udara (air purifier) dengan penapis HEPA jika ada, terutamanya di bilik tidur.
• Minum air secukupnya agar tekak dan saluran pernafasan tidak terlalu kering.
• Elakkan aktiviti lasak di luar rumah sehinggalah kualiti udara kembali baik.
• Jika terpaksa keluar, pakai topeng N95 apabila tersedia dan bergerak dengan pantas.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat sedut (inhaler) untuk melegakan saluran pernafasan, atau steroid untuk mengurangkan keradangan. Untuk alahan atau gatal mata, sesetengah ubat antihistamin boleh digunakan. Antibiotik hanya digunakan jika terdapat bukti jangkitan kuman. Anda tidak digalakkan mengambil sebarang ubat tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk masalah kesihatan berkaitan asap kebakaran. Namun, jika berlaku luka bakar yang serius, rawatan pembedahan atau penjagaan luka khas akan dikendalikan oleh pakar di hospital.

Hidup dengan keadaan ini

Jika anda berada di kawasan yang terdedah kepada kebakaran hutan, pantau laporan kualiti udara melalui sumber rasmi seperti Jabatan Alam Sekitar atau Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM). Rancang pelan keluarga: kenal pasti laluan pemindahan, tempat berkumpul, dan cara berhubung dalam keadaan kecemasan.

Tip gaya hidup

• Dapatkan rehat dan tidur yang cukup untuk membantu badan pulih daripada kesan asap.
• Kurangkan masa di luar rumah dan pastikan udara dalam rumah bersih.
• Bersihkan habuk yang masuk dengan menyapu atau mengemop lantai secara kerap.
• Guna topeng dan basuh tangan selepas keluar bagi mengurangkan sisa asap pada badan.

Diet dan senaman

Amalkan pemakanan seimbang dengan buah-buahan dan sayur-sayuran yang kaya vitamin, terutamanya vitamin C, untuk membantu sistem imun dan membaiki sel badan. Untuk senaman, lakukan aktiviti ringan di dalam rumah seperti regangan atau yoga, dan elakkan bersenam di luar apabila udara tidak sihat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kebakaran hutan boleh menimbulkan kecemasan, tekanan, dan kesedihan, terutamanya jika anda terpaksa berpindah atau kehilangan harta. Ini adalah tindak balas normal. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau petugas kesihatan tentang perasaan anda. Jika tekanan berlarutan, boleh hubungi talian bantuan psikososial dari KKM atau pihak kaunseling berdekatan.

Pencegahan

Kebakaran hutan semula jadi sukar dihalang sepenuhnya, tetapi kesannya kepada kesihatan boleh dikurangkan dengan persediaan awal. Anda boleh mencegah kebakaran yang berpunca daripada manusia dengan mematuhi larangan membakar terbuka semasa cuaca kering, memastikan puntung rokok dipadam betul-betul, dan melaporkan api yang mencurigakan kepada pihak bomba. IKUTI NASIHAT TEMPATAN DAN ARAHAN KKM.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk kebakaran hutan. Walau bagaimanapun, pastikan vaksinasi influenza dan pneumonia anda sudah lengkap kerana jangkitan ini boleh menjadi lebih teruk apabila paru-paru telah terjejas. Berbincanglah dengan doktor anda.

Program saringan

Jika anda mempunyai penyakit asma, penyakit jantung, atau masalah pernafasan, doktor mungkin mencadangkan pemantauan awal seperti ujian fungsi paru-paru atau kawalan tekanan darah sebelum musim kebakaran. Rujuk doktor anda tentang keperluan tersebut.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Asma atau bronkitis boleh menjadi lebih teruk dan menyebabkan serangan sesak nafas.
• Jangkitan paru-paru (pneumonia) boleh berlaku akibat kerengsaan berpanjangan pada saluran pernafasan.
• Otak dan tubuh boleh terjejas kerana kurang oksigen, terutamanya pada warga emas.
• Luka terbakar atau kecederaan lain boleh menjadi jangkitan jika tidak diberi rawatan segera.

Pandangan jangka panjang

Dengan persediaan yang rapi, kebanyakan orang akan pulih sepenuhnya tanpa masalah kesihatan jangka panjang. Asap memang boleh mengganggu, tetapi langkah perlindungan yang betul, rawatan awal, dan sokongan keluarga membantu anda terus sihat. Kesihatan anda dalam kawalan anda – minta bantuan daripada doktor bila perlu.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.