Adakah Lisin Mencegah Luka Sejuk?

Gambaran keseluruhan

Luka sejuk, yang juga dikenali sebagai herpes bibir, adalah gelembung kecil berisi cecair yang muncul pada atau di sekeliling bibir. Ia disebabkan oleh virus herpes simplex (HSV). Virus ini boleh tinggal dalam badan tanpa menyebabkan sebarang gejala, tetapi kadang-kala ia menjadi aktif dan menyebabkan gelembung tersebut. Sesetengah orang percaya bahawa lisin, sejenis asid amino, boleh membantu mencegah atau mengurangkan luka sejuk. Walau bagaimanapun, bukti saintifik mengenai keberkesanannya masih bercampur-campur.

Ya, luka sejuk sangat lazim. Ramai orang di seluruh dunia, termasuk di Malaysia, dijangkiti virus herpes simplex jenis 1 (HSV-1) yang menyebabkan luka sejuk.

Luka sejuk boleh menyerang sesiapa sahaja pada sebarang umur, tetapi ia paling kerap dikesan pada mereka yang dijangkiti HSV-1 semasa zaman kanak-kanak. Ia juga lebih kerap terjadi kepada individu yang mengalami tekanan, sistem imun yang lemah, atau mereka yang terdedah kepada pencetus seperti cahaya matahari atau keletihan.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa kesemutan, gatal, atau terbakar pada bibir atau sekitar mulut sebelum gelembung muncul
• Gelembung kecil berisi cecair yang muncul dalam kelompok
• Gelembung pecah dan membentuk kerak atau kudis
• Sakit atau ketidakselesaan ringan di kawasan terlibat

Gejala pada kanak-kanak

• Anak mungkin menjadi merengek dan tidak selesa kerana sakit di mulut
• Gelembung pada bibir atau sekitar mulut, kadang-kala disertai demam ringan
• Jangkitan pertama pada kanak-kanak boleh menyebabkan gusi bengkak dan air liur berlebihan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Luka sejuk mungkin mengambil masa lebih lama untuk sembuh kerana sistem imun semakin menua
• Rasa sakit mungkin kurang ketara, tetapi risiko jangkitan kuman sekunder lebih tinggi
• Jika sistem imun lemah, virus boleh merebak ke bahagian lain badan dengan lebih mudah

Punca

Punca utama

• Jangkitan virus herpes simplex jenis 1 (HSV-1)
• Virus merebak melalui sentuhan langsung dengan luka sejuk atau air liur orang yang dijangkiti
• Selepas jangkitan awal, virus kekal dalam badan dan boleh aktif semula pada bila-bila masa

Faktor risiko

• Stres atau keletihan yang melampau
• Perubahan hormon seperti semasa haid
• Terdedah kepada cahaya matahari atau angin sejuk yang melampau
• Demam atau selesema yang boleh melemahkan badan
• Sistem imun yang lemah akibat penyakit atau ubat-ubatan tertentu

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mempunyai luka sejuk di sekeliling mata atau jika ia tidak sembuh selepas 2 minggu, segera dapatkan nasihat doktor.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda kerap mendapat luka sejuk, buatlah temujanji dengan doktor untuk membincangkan cara mengurangkan kekerapan serangan.

Diagnosis

Doktor biasanya boleh mendiagnosis luka sejuk dengan melihat penampilan gelembung tersebut. Anda mungkin tidak memerlukan ujian khas jika gejalanya jelas.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian swab virus untuk mengesahkan HSV jika diagnosis tidak jelas
• Ujian darah untuk mengesan antibodi HSV jika diperlukan, tetapi ini tidak selalu dilakukan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa temujanji, doktor akan memeriksa luka dan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan, dan kemungkinan pencetus seperti stres atau pendedahan matahari. Doktor juga mungkin bertanya tentang ubat-ubatan yang sedang anda ambil.

Rawatan

Rawatan untuk luka sejuk bertujuan mengurangkan gejala dan mempercepatkan penyembuhan. Tiada penawar untuk virus itu sendiri, tetapi beberapa pendekatan boleh membuat anda lebih selesa dan mengurangkan tempoh serangan.

Penjagaan diri di rumah

• Basuh tangan dengan kerap dan elakkan menyentuh luka sejuk
• Gunakan kompres sejuk atau ais untuk mengurangkan kesakitan dan bengkak
• Sapukan pelembap atau balsem bibir secara lembut untuk mengelakkan kekeringan
• Jangan pecahkan gelembung kerana ini boleh menyebabkan jangkitan kuman
• Lindungi bibir daripada matahari dengan balsem yang mengandungi pelindung matahari (SPF)

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat antivirus yang diambil melalui mulut atau disapu sebagai krim. Ubat ini paling berkesan jika dimulakan sebaik sahaja gejala awal seperti kesemutan atau gatal muncul. Bagi mereka yang mengalami serangan yang kerap atau teruk, doktor mungkin mencadangkan ubat pencegahan yang diambil setiap hari. Sentiasa berunding dengan doktor atau ahli farmasi sebelum mengambil sebarang suplemen atau ubat, termasuk lisin.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak diperlukan untuk merawat luka sejuk.

Hidup dengan keadaan ini

Apabila anda mempunyai luka sejuk, elakkan mencium atau berkongsi barangan peribadi seperti sudu, tuala, atau gincu untuk mengelakkan penyebaran virus kepada orang lain.

Tip gaya hidup

• Uruskan stres dengan aktiviti seperti senaman, meditasi, atau hobi yang menenangkan
• Pastikan anda mendapat tidur yang cukup setiap malam
• Elakkan diet melampau yang boleh melemahkan sistem imun
• Amalkan perlindungan bibir dengan balsem berkandungan SPF untuk mengurangkan pencetus

Diet dan senaman

Mengamalkan pemakanan seimbang dan bersenam secara tetap dapat membantu mengekalkan sistem imun yang sihat. Sesetengah orang percaya lisin membantu mencegah luka sejuk, tetapi anda harus berbincang dengan doktor atau pakar diet sebelum mengambil suplemen.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Luka sejuk kadang-kadang membuat seseorang berasa malu atau kurang keyakinan diri, terutamanya jika ia kerap muncul. Ini boleh menjejaskan emosi. Ingatlah bahawa luka sejuk adalah perkara biasa dan boleh diuruskan. Bercakap dengan orang yang dipercayai atau mendapatkan sokongan emosi boleh membantu.

Pencegahan

Tiada cara yang pasti untuk mencegah jangkitan HSV-1, tetapi anda boleh mengurangkan kekerapan luka sejuk dengan menjaga kesihatan, menguruskan pencetus seperti stres, dan mengamalkan kebersihan yang baik.

Vaksin

Pada masa ini tiada vaksin yang tersedia untuk mencegah jangkitan virus herpes simplex orofasial di Malaysia.

Program saringan

Tiada saringan rutin disyorkan untuk luka sejuk di kalangan orang awam.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan pada mata yang boleh menjejaskan penglihatan jika virus merebak ke kawasan mata
• Penyebaran virus ke bahagian badan lain seperti jari atau tangan melalui sentuhan
• Pada individu yang sistem imunnya lemah, risiko jangkitan yang lebih serius seperti meningitis atau ensefalitis

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan luka sejuk hilang sendiri dalam masa 1 hingga 2 minggu. Dengan mengenal pasti dan menguruskan pencetus, serta mendapatkan rawatan awal, anda boleh mengurangkan kesakitan dan kekerapan serangan. Walaupun virus kekal dalam badan, ramai orang mengalami tempoh bebas simptom yang panjang. Jika dijaga dengan baik, luka sejuk bukanlah satu keadaan yang membimbangkan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.