Katarak pada Kanak-Kanak

Gambaran keseluruhan

Katarak ialah keadaan apabila kanta di dalam mata, iaitu bahagian jernih yang membantu memfokuskan cahaya, menjadi keruh. Pada kanak-kanak, kekeruhan ini boleh menghalang penglihatan dan perlu dikesan awal supaya mata dapat belajar melihat dengan baik.

Katarak pada kanak-kanak tidak lazim berbanding orang dewasa, tetapi ia tetap penting dikesan awal kerana boleh menjejaskan perkembangan penglihatan.

Bayi baru lahir, kanak-kanak kecil dan kanak-kanak lebih besar. Ia boleh berlaku pada satu mata atau kedua-dua mata.

Gejala

Gejala biasa

• Pantulan putih atau kelabu di anak mata
• Mata kelihatan tidak fokus atau tidak mengikut objek
• Sukar melihat dalam cahaya terang atau silau
• Mata juling atau bergerak tidak terkawal

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi tidak menjejaki wajah atau mainan
• Lewat mencapai perkembangan penglihatan
• Memegang objek sangat dekat dengan mata
• Menggosok mata atau memicingkan mata kerap
• Mata juling, gegaran mata, atau anak mata kelihatan putih dalam gambar

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Tidak berkenaan untuk topik ini; katarak pada orang dewasa biasanya berkaitan penuaan dan berbeza daripada katarak kanak-kanak.

Punca

Punca utama

• Katarak kongenital, iaitu kekeruhan kanta yang sudah ada sejak lahir, selalunya berkaitan faktor genetik atau perkembangan mata
• Jangkitan semasa kehamilan seperti rubella (campak Jerman) atau jangkitan virus lain
• Masalah metabolik bawaan atau sindrom tertentu
• Kecederaan mata
• Katarak yang berkembang kemudian akibat penyakit mata atau masalah kesihatan lain

Faktor risiko

• Ada ahli keluarga dengan katarak kongenital
• Ibu pernah dijangkiti rubella atau jangkitan lain semasa mengandung
• Bayi dilahirkan pramatang atau berat lahir rendah
• Bayi mempunyai sindrom atau masalah genetik tertentu
• Pernah mengalami kecederaan mata
• Ibu mengambil sesetengah ubat jangka panjang semasa mengandung tanpa pemantauan doktor

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda nampak pantulan putih di anak mata anak, dapatkan pemeriksaan segera
• Jika anak tiba-tiba juling, mata bergerak tidak terkawal, atau penglihatan merosot
• Jika ada sakit mata, merah mata atau sensitif cahaya yang berterusan
• Jika berlaku kecederaan mata, dapatkan bantuan segera melalui perkhidmatan kecemasan yang tersenarai di laman ini

Buat temujanji rutin jika:

• Semasa pemeriksaan bayi baru lahir dan lawatan kesihatan kanak-kanak
• Jika ibu bapa risau tentang cara anak melihat, menjejaki objek atau membaca
• Jika ada sejarah keluarga katarak kongenital atau masalah mata
• Semasa pemeriksaan penglihatan di sekolah atau klinik

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sejarah kesihatan anak dan keluarga, kemudian memeriksa mata. Pemeriksaan mata kanak-kanak dibuat mengikut umur dan kerjasama anak. Jika disyaki katarak, doktor mungkin merujuk kepada pakar mata.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan refleks merah, iaitu cahaya dipancarkan ke mata untuk melihat pantulan normal
• Pemeriksaan dengan lampu celah untuk melihat struktur mata dengan lebih jelas
• Ujian penglihatan yang disesuaikan dengan umur anak
• Pemeriksaan mata selepas ubat titis pelebar anak mata, jika perlu dan dilakukan oleh doktor
• Ultrasound mata jika bahagian dalam mata sukar dilihat
• Ujian darah atau genetik jika doktor mengesyaki punca metabolik atau keturunan

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya tidak menyakitkan, walaupun anak mungkin perlu duduk diam atau dibantu ibu bapa. Sesetengah ujian memerlukan titis mata yang menyebabkan penglihatan kabur sementara. Doktor akan menerangkan keputusan dan sama ada rawatan atau susulan diperlukan.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada tahap kekeruhan, umur anak dan kesan terhadap penglihatan. Matlamatnya ialah memberi anak peluang terbaik untuk belajar melihat dan mengelakkan masalah penglihatan jangka panjang.

Penjagaan diri di rumah

• Hadir semua janji susulan dengan doktor atau pakar mata
• Bantu anak memakai cermin mata, kanta sentuh atau penutup mata jika disyorkan
• Pastikan anak memakai pelindung mata semasa aktiviti berisiko
• Beritahu doktor segera jika ada perubahan penglihatan, sakit mata atau kemerahan
• Bekerjasama dengan sekolah atau taska tentang keperluan penglihatan anak

Rawatan perubatan

Untuk katarak yang menghalang penglihatan, pembedahan biasanya diperlukan untuk membuang kanta keruh. Selepas pembedahan, penglihatan mungkin dibantu dengan kanta buatan di dalam mata, kanta sentuh atau cermin mata. Terapi malas mata, seperti penggunaan penutup mata, mungkin digunakan jika perlu. Semua keputusan dibuat oleh pakar mata selepas penilaian teliti.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan dipertimbangkan jika katarak menghalang penglihatan, menyebabkan juling atau malas mata, atau jika doktor bimbang perkembangan penglihatan anak terjejas. Masa pembedahan ditentukan oleh pakar mata berdasarkan keadaan anak.

Hidup dengan keadaan ini

Kanak-kanak dengan katarak mungkin perlu lawatan susulan yang kerap, cermin mata atau penutup mata, dan sokongan di rumah serta di sekolah. Rutin yang konsisten membantu anak berasa lebih yakin.

Tip gaya hidup

• Wujudkan persekitaran yang terang dan selamat di rumah
• Hadkan aktiviti berisiko tinggi tanpa pelindung mata
• Beri anak masa untuk menyesuaikan diri dengan cermin mata atau penutup mata
• Sentiasa berkomunikasi dengan guru tentang keperluan penglihatan anak

Diet dan senaman

Pemakanan seimbang penting untuk tumbesaran dan kesihatan mata secara umum. Tiada diet khas terbukti menghilangkan katarak. Aktiviti fizikal digalakkan, dengan pelindung mata jika anak terlibat dalam sukan atau permainan berisiko.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Ibu bapa atau penjaga mungkin berasa bimbang, bersalah atau tertekan, dan anak pula mungkin berasa berbeza daripada rakan sebaya. Perasaan ini normal. Dapatkan sokongan daripada doktor, kaunselor atau kumpulan ibu bapa. Jika penjaga berasa sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan atau sokongan kesihatan mental segera melalui perkhidmatan yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Tidak semua katarak kanak-kanak boleh dicegah, terutamanya yang berkaitan genetik. Namun, penjagaan kesihatan ibu semasa mengandung, vaksinasi mengikut jadual, perlindungan daripada kecederaan mata dan pengesanan awal boleh membantu mengurangkan risiko atau kesan buruk.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk katarak. Vaksin rubella dalam program imunisasi kebangsaan membantu mencegah jangkitan rubella yang boleh menyebabkan katarak kongenital. Ikut jadual imunisasi yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM).

Program saringan

Pemeriksaan refleks merah pada bayi baru lahir dan pemeriksaan mata semasa lawatan kesihatan kanak-kanak adalah penting. Pemeriksaan penglihatan di sekolah atau klinik juga boleh membantu mengesan masalah awal. Ikut jadual pemeriksaan yang disyorkan oleh KKM.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Malas mata (ambliopia), iaitu otak tidak belajar melihat dengan baik melalui mata tersebut
• Mata juling yang kekal
• Gegaran mata yang berterusan
• Lewat perkembangan kemahiran visual dan sosial
• Kehilangan penglihatan yang teruk jika katarak sangat tebal dan tidak dirawat

Pandangan jangka panjang

Dengan pengesanan awal dan rawatan yang sesuai, ramai kanak-kanak dengan katarak mendapat penglihatan yang berguna untuk pembelajaran dan kehidupan harian. Susulan jangka panjang dengan pakar mata adalah penting, dan setiap anak berkembang dengan cara tersendiri.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.