Leukemia Mielomonositik Kronik (CMML)

Gambaran keseluruhan

CMML ialah sejenis kanser darah yang biasanya berkembang perlahan. Ia bermula dalam sel stem (sel asas) di sumsum tulang, iaitu tisu lembut di dalam tulang yang menghasilkan sel darah. Dalam CMML, sumsum tulang menghasilkan terlalu banyak sejenis sel darah putih yang dipanggil monosit (sel pertahanan badan), dan sel darah lain mungkin tidak matang dengan betul. Ini boleh menyebabkan kiraan sel darah tidak seimbang, limpa (organ di perut sebelah kiri) membesar, dan gejala seperti keletihan atau jangkitan berulang. CMML dipanggil penyakit kronik kerana biasanya berkembang perlahan, tetapi ia tetap perlu dipantau dan dirawat oleh pakar.

CMML jarang berlaku. Ia menyumbang sebahagian kecil daripada semua kanser darah.

CMML lebih biasa pada orang dewasa berusia lebih 60 tahun, terutamanya lelaki. Ia jarang berlaku pada orang muda dan sangat jarang pada kanak-kanak.

Gejala

Gejala biasa

• Keletihan berterusan atau rasa lemah yang tidak hilang dengan rehat
• Sesak nafas semasa aktiviti ringan
• Pucat pada kulit, bibir atau kening mata
• Demam berulang atau jangkitan yang kerap
• Lebam mudah atau bintik merah pada kulit
• Pendarahan ringan yang berterusan, seperti gusi berdarah atau hidung berdarah
• Penurunan berat badan tanpa sebab yang jelas
• Peluh malam
• Rasa penuh, sakit atau tidak selesa di perut sebelah kiri akibat limpa membesar

Gejala pada kanak-kanak

• CMML hampir tidak berlaku pada kanak-kanak. Jika berlaku, gejala mungkin termasuk pucat, keletihan luar biasa, demam berulang, lebam mudah, jangkitan kerap atau perut buncit akibat limpa membesar. Sebarang gejala yang berterusan perlu dinilai oleh doktor.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• CMML lebih biasa selepas usia 60 tahun. Gejala boleh samar dan disangka sebahagian daripada penuaan, seperti keletihan, jangkitan berulang, pucat, lebam mudah, penurunan berat badan, peluh malam atau ketidakselesaan perut sebelah kiri.

Punca

Punca utama

• CMML disebabkan oleh perubahan genetik (mutasi) yang diperoleh dalam sel stem darah sepanjang hayat. Ini bukan kesalahan pesakit.
• Perubahan ini membuat sel darah membiak dan matang secara tidak normal.
• Dalam kebanyakan kes, tiada punca tunggal yang jelas.

Faktor risiko

• Usia lanjut, terutamanya selepas 60 tahun
• Lelaki lebih kerap terjejas berbanding perempuan
• Sejarah rawatan kanser dengan kemoterapi atau radiasi
• Pendedahan kepada bahan kimia tertentu seperti benzena, walaupun ini jarang
• Merokok mungkin meningkatkan risiko beberapa kanser darah, tetapi bukan punca pasti CMML
• Sebilangan besar pesakit tidak mempunyai faktor risiko yang boleh dikenal pasti

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam baru atau demam berulang
• Pendarahan yang tidak berhenti atau lebam besar tanpa sebab
• Sesak nafas yang bertambah teruk atau keletihan melampau
• Sakit perut sebelah kiri yang baru atau semakin teruk
• Jangkitan yang tidak sembuh atau berulang

Buat temujanji rutin jika:

• Keletihan berterusan yang mengganggu aktiviti harian
• Pucat, pening atau sesak nafas semasa aktiviti ringan
• Lebam mudah atau bintik merah baru pada kulit
• Penurunan berat badan tanpa sebab
• Peluh malam yang berterusan
• Keputusan ujian darah yang tidak normal

Diagnosis

Doktor mengesyaki CMML melalui gejala dan keputusan kiraan darah lengkap (ujian darah). Pengesahan biasanya memerlukan pemeriksaan sumsum tulang dan ujian genetik untuk melihat perubahan dalam sel darah.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Kiraan darah lengkap dan pemeriksaan filem darah di bawah mikroskop
• Ujian darah untuk fungsi organ dan tanda keradangan
• Aspirasi dan biopsi sumsum tulang, iaitu pengambilan sampel tisu sumsum tulang
• Ujian genetik atau molekul pada sampel darah atau sumsum tulang
• Ultrasound atau imbasan untuk menilai saiz limpa dan hati
• Ujian tambahan untuk menolak punca lain seperti jangkitan atau kekurangan vitamin

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin dirujuk kepada pakar hematologi, iaitu pakar penyakit darah. Beberapa ujian mungkin mengambil masa beberapa hari hingga minggu. Tanya doktor tentang tujuan setiap ujian, bila keputusan dijangka tersedia dan apa langkah seterusnya.

Rawatan

CMML tidak selalu perlu dirawat serta-merta. Jika penyakit tenang dan tiada gejala, doktor mungkin memantau dengan ujian darah berkala. Jika gejala atau kiraan darah bermasalah, rawatan bertujuan mengawal penyakit, mencegah komplikasi dan mengekalkan kualiti hidup.

Penjagaan diri di rumah

• Basuh tangan dengan kerap dan elakkan berada rapat dengan orang yang sedang demam atau selsema.
• Berjumpa doktor dengan segera jika demam; jangan tunggu.
• Rehat yang cukup dan atur aktiviti mengikut tahap tenaga.
• Makan makanan seimbang dan pastikan makanan dimasak dengan sempurna.
• Jaga kebersihan mulut dan gigi; beritahu doktor gigi tentang keadaan anda.
• Jangan mula atau berhenti mengambil sebarang ubat, suplemen atau ubat tradisional tanpa berbincang dengan doktor atau ahli farmasi, kerana sesetengahnya boleh menjejaskan darah atau pendarahan.
• Simpan senarai ubat dan keputusan ujian, dan bawa ke setiap temu janji.
• Tanya doktor tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Rawatan perubatan

Rawatan bergantung kepada risiko, gejala dan kesihatan keseluruhan pesakit. Bagi sesetengah orang tanpa gejala, doktor memantau sahaja. Pilihan lain termasuk rawatan sokongan seperti transfusi darah dan rawatan jangkitan; ubat yang dikawal oleh pakar untuk mengurangkan sel abnormal atau memperbaiki kiraan darah; kemoterapi; rawatan bertarget; dan pemindahan sel stem, iaitu prosedur menggantikan sumsum tulang dengan sel stem sihat daripada penderma untuk pesakit terpilih. Pakar akan membincangkan manfaat dan risiko setiap pilihan. Tiada satu rawatan yang sesuai untuk semua orang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan bukan rawatan utama CMML. Dalam kes yang jarang, pembedahan membuang limpa (splenektomi) mungkin dipertimbangkan jika limpa sangat membesar dan menyebabkan kesakitan atau masalah lain. Keputusan dibuat oleh pakar.

Hidup dengan keadaan ini

CMML boleh membuat tahap tenaga tidak menentu. Rancang aktiviti penting pada waktu anda paling bertenaga, ambil rehat pendek dan minta bantuan apabila perlu. Hadiri temu janji dan buat ujian darah seperti dijadualkan. Catat gejala dan soalan supaya mudah dibincangkan dengan doktor.

Tip gaya hidup

• Kekal aktif dengan aktiviti ringan seperti berjalan mengikut kemampuan
• Tidur yang cukup dan utamakan rehat
• Elakkan rokok dan hadkan alkohol
• Amalkan kebersihan tangan dan keselamatan makanan
• Dapatkan sokongan emosi daripada keluarga, rakan atau kaunselor
• Ikut jadual rawatan dan temu janji dengan disiplin

Diet dan senaman

Makan pelbagai makanan seimbang. Jika selera makan menurun, makan dalam porsi kecil tetapi lebih kerap. Pastikan makanan selamat: masak daging dan telur dengan sempurna, basuh buah dan sayur, dan elakkan makanan mentah jika imuniti rendah. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu tenaga dan mood. Mulakan perlahan dan dapatkan nasihat doktor jika anda sesak nafas, pening atau sakit dada semasa bersenam.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Diagnosis kanser darah boleh menimbulkan rasa takut, cemas, sedih atau marah. Ini adalah reaksi normal. Berbincang dengan pasukan penjagaan kesihatan, ahli psikologi, kaunselor atau kumpulan sokongan. Jika rasa sedih berterusan, tidur terganggu atau anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kesihatan mental tempatan atau nombor kecemasan yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Tiada cara pasti untuk mencegah CMML. Kebanyakan kes berlaku tanpa punca yang jelas. Elakkan pendedahan yang tidak perlu kepada radiasi dan bahan kimia berbahaya, dan jangan merokok untuk kesihatan keseluruhan.

Vaksin

Tanya doktor tentang vaksin yang disyorkan mengikut umur, keadaan kesihatan dan rawatan anda. Jika imuniti rendah, sesetengah vaksin mungkin tidak sesuai. Jangan mengambil sebarang vaksin tanpa nasihat doktor.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin khusus untuk CMML. Ujian darah mungkin dilakukan jika anda mempunyai gejala atau keputusan darah yang tidak normal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Anemia teruk yang menyebabkan keletihan, sesak nafas dan pening
• Jangkitan serius kerana sel darah putih tidak berfungsi dengan normal
• Pendarahan akibat platelet (sel yang membantu darah membeku) yang rendah
• Limpa yang sangat membesar sehingga menyebabkan kesakitan atau rasa penuh
• Dalam sebahagian pesakit, CMML boleh berubah menjadi leukemia akut yang lebih agresif
• Kualiti hidup terjejas akibat gejala yang berterusan

Pandangan jangka panjang

CMML berbeza pada setiap orang. Ada pesakit yang stabil bertahun-tahun dengan pemantauan, manakala yang lain memerlukan rawatan lebih awal. Rawatan moden dapat mengawal gejala dan komplikasi. Prognosis bergantung pada umur, kesihatan keseluruhan, ciri darah dan genetik. Bincang dengan pakar untuk memahami keadaan anda dengan lebih jelas. Tumpukan kepada penjagaan, sokongan dan kualiti hidup.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.