Katarak: Menghilangkan Kabus Penglihatan

Gambaran keseluruhan

Katarak ialah keadaan apabila lensa mata, iaitu bahagian jernih di dalam mata yang membantu memfokuskan cahaya, menjadi kabur atau keruh. Bayangkan lensa seperti tingkap kaca yang bersih; apabila katarak berlaku, tingkap itu menjadi berjerebu. Ini boleh menyebabkan penglihatan kabur, silau, atau warna kelihatan pudar. Katarak bukan penyakit berjangkit dan biasanya berkembang perlahan-lahan.

Ya, katarak sangat biasa, terutamanya selepas usia 60 tahun. Ramai orang dewasa akan mengalami sedikit perubahan pada lensa mata apabila usia meningkat.

Katarak paling kerap menjejaskan orang dewasa yang lebih tua. Namun, ia juga boleh berlaku pada orang dewasa muda akibat kecederaan, penyakit tertentu, atau penggunaan sesetengah ubat jangka panjang. Kanak-kanak juga boleh dilahirkan dengan katarak atau mengalaminya kemudian, walaupun ini lebih jarang.

Gejala

Gejala biasa

• Penglihatan kabur atau seperti ada lapisan berjerebu.
• Sukar melihat pada waktu malam atau di tempat yang malap.
• Silau yang teruk daripada lampu kereta, lampu jalan, atau cahaya matahari.
• Warna kelihatan pudar, kekuningan, atau kurang terang.
• Nampak lingkaran cahaya di sekeliling lampu.
• Kerap bertukar cermin mata atau ukuran cermin mata berubah-ubah.
• Penglihatan berganda pada satu mata, walaupun ini kurang biasa.

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi atau kanak-kanak mungkin tidak dapat memberitahu bahawa penglihatan mereka kabur.
• Ibu bapa mungkin perasan anak tidak mengejar objek, mata kelihatan tidak lurus, atau anak sukar melihat papan putih di sekolah.
• Kadangkala pupil mata kelihatan keputihan atau kelabu dalam cahaya tertentu.
• Kanak-kanak dengan katarak perlu dinilai segera oleh pakar mata kerana penglihatan yang sedang berkembang boleh terjejas.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Penglihatan kabur yang semakin teruk dari bulan ke bulan atau tahun ke tahun.
• Sukar membaca, menjahit, atau mengenal muka orang.
• Rasa cahaya terlalu terang sehingga menyakitkan mata.
• Lebih mudah tersandung atau terjatuh kerana sukar melihat dengan jelas.
• Mungkin berhenti memandu pada waktu malam kerana silau dan penglihatan yang kurang jelas.

Punca

Punca utama

• Perubahan protein dalam lensa mata akibat proses penuaan.
• Kecederaan pada mata.
• Penyakit seperti diabetes yang tidak terkawal.
• Katarak kongenital, iaitu katarak yang hadir sejak lahir, kadangkala berkaitan genetik atau jangkitan semasa kehamilan.
• Keradangan dalam mata atau pembedahan mata sebelum ini.
• Penggunaan sesetengah ubat jangka panjang, terutamanya ubat steroid — tanya doktor jika anda risau.

Faktor risiko

• Usia lanjut.
• Sejarah keluarga dengan katarak.
• Merokok.
• Pendedahan berpanjangan kepada cahaya matahari tanpa perlindungan mata.
• Diabetes, tekanan darah tinggi, atau obesiti.
• Pengambilan alkohol yang berlebihan.
• Kecederaan mata atau pembedahan mata sebelum ini.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika penglihatan hilang secara tiba-tiba atau berubah dengan sangat cepat.
• Jika anda mengalami sakit mata teruk, mata merah, loya, atau sakit kepala yang luar biasa.
• Jika anda mengalami kecederaan mata atau terkena bahan kimia pada mata.
• Jika anda melihat kilauan cahaya atau bayangan gelap yang muncul tiba-tiba.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika penglihatan kabur, silau, atau warna kelihatan pudar dan tidak bertambah baik.
• Jika anda kerap perlu menukar ukuran cermin mata.
• Jika sukar memandu pada waktu malam atau melihat di tempat malap.
• Jika anda mempunyai diabetes atau sejarah keluarga katarak, lakukan pemeriksaan mata secara berkala.
• Jika anda ibu bapa yang risau tentang penglihatan anak, berjumpa doktor untuk pemeriksaan.

Diagnosis

Doktor atau pakar mata akan bertanya tentang gejala anda, sejarah kesihatan, dan ubat yang diambil. Mereka akan memeriksa mata anda dengan alat khas untuk melihat lensa dan bahagian lain mata. Pemeriksaan ini tidak menyakitkan dan biasanya mengambil masa yang singkat.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian ketajaman penglihatan, iaitu membaca carta huruf atau simbol.
• Pemeriksaan dengan lampu celah untuk melihat lensa dan struktur mata dengan lebih dekat.
• Pemeriksaan mata selepas titisan mata digunakan untuk melebarkan pupil, supaya doktor dapat melihat bahagian belakang mata.
• Ujian refraksi untuk memeriksa ukuran cermin mata.
• Dalam sesetengah kes, ujian tambahan seperti imbasan mata jika doktor memerlukan maklumat lanjut.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu menunggu sebentar selepas titisan mata digunakan, dan penglihatan boleh menjadi kabur sementara. Elakkan memandu sendiri selepas pemeriksaan jika mata anda masih kabur. Doktor akan menerangkan hasil pemeriksaan dan pilihan yang sesuai untuk anda.

Rawatan

Rawatan katarak bergantung pada tahap gejala dan bagaimana ia menjejaskan kehidupan harian. Pada peringkat awal, cermin mata baharu, pencahayaan yang lebih terang, dan alat bantu penglihatan mungkin mencukupi. Apabila katarak menghalang aktiviti harian, pembedahan biasanya merupakan pilihan yang berkesan.

Penjagaan diri di rumah

• Gunakan lampu yang lebih terang dan kurangkan silau di rumah.
• Pakai cermin mata atau kanta yang dikemas kini mengikut nasihat doktor.
• Gunakan cermin mata hitam dengan perlindungan ultraviolet apabila berada di luar.
• Susun perabot dan barang di rumah supaya mudah dilihat dan mengurangkan risiko terjatuh.
• Elakkan memandu pada waktu malam jika silau mengganggu keselamatan anda.
• Gunakan alat pembesar atau tulisan besar jika perlu untuk membaca.

Rawatan perubatan

Tiada ubat titis mata atau ubat makan yang terbukti boleh membalikkan katarak. Doktor mungkin mencadangkan cermin mata baharu, pencahayaan yang lebih baik, atau alat bantu penglihatan. Apabila perlu, pembedahan dilakukan untuk mengeluarkan lensa yang keruh dan menggantikannya dengan lensa tiruan. Doktor akan menerangkan risiko dan manfaat sebelum sebarang keputusan dibuat.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya dipertimbangkan apabila penglihatan yang kabur mengganggu aktiviti harian seperti membaca, bekerja, memandu, atau menjaga diri, dan cermin mata tidak lagi membantu dengan cukup. Doktor mata akan menilai keadaan anda dan berbincang tentang masa yang sesuai. Tidak semua katarak perlu dibedah dengan segera.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan katarak boleh mencabar, terutamanya jika penglihatan kabur atau silau. Cuba ubah persekitaran supaya lebih mudah dilihat, dan minta bantuan keluarga atau rakan untuk tugasan yang memerlukan penglihatan tajam. Berjumpa doktor secara berkala untuk memantau perubahan.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok jika anda merokok, dan minta bantuan jika sukar.
• Lindungi mata daripada cahaya matahari dengan topi dan cermin mata hitam.
• Kawal diabetes dan tekanan darah dengan bimbingan doktor.
• Makan makanan seimbang dan kekal aktif mengikut kemampuan.
• Hadkan pengambilan alkohol.
• Lakukan pemeriksaan mata secara berkala, terutamanya jika anda berisiko.

Diet dan senaman

Tiada makanan tertentu yang terbukti boleh menyembuhkan katarak. Namun, makanan seimbang yang kaya dengan sayur, buah, dan bijirin penuh menyokong kesihatan mata dan badan. Senaman ringan seperti berjalan kaki boleh membantu kesihatan keseluruhan. Bincang dengan doktor sebelum memulakan senaman baharu jika anda mempunyai masalah kesihatan lain.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Perubahan penglihatan boleh menyebabkan rasa kecewa, bimbang, atau terasing, terutamanya jika anda kurang berdikari. Perasaan ini normal, dan anda tidak perlu menghadapinya sendirian. Jika rasa sedih berterusan atau anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera melalui perkhidmatan kecemasan atau talian sokongan yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Katarak berkaitan usia tidak boleh dicegah sepenuhnya, tetapi anda boleh mengurangkan risiko atau melambatkan perkembangannya. Lindungi mata daripada cahaya matahari, berhenti merokok, kawal diabetes dan tekanan darah, dan lakukan pemeriksaan mata secara berkala.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah katarak. Namun, ikut jadual imunisasi dan pemeriksaan kesihatan yang disyorkan untuk kesihatan keseluruhan.

Program saringan

Pemeriksaan mata berkala penting, terutamanya selepas usia 60 tahun atau jika anda mempunyai diabetes, sejarah keluarga katarak, atau pernah mengalami kecederaan mata. Di Malaysia, anda boleh bertanya di klinik kesihatan atau hospital kerajaan tentang pemeriksaan mata yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Penglihatan boleh terus merosot dan menyukarkan aktiviti harian seperti membaca, memasak, atau memandu.
• Risiko terjatuh atau kemalangan mungkin meningkat kerana penglihatan yang kurang jelas.
• Katarak yang sangat matang dalam kes yang jarang boleh menyebabkan keradangan atau peningkatan tekanan dalam mata.
• Kualiti hidup dan keyakinan diri boleh terjejas jika penglihatan tidak dibantu.

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, kebanyakan orang dengan katarak boleh dirawat dengan berkesan. Pembedahan katarak adalah antara pembedahan mata yang biasa dan selalunya membantu memulihkan penglihatan. Hasilnya bergantung pada keadaan mata dan kesihatan keseluruhan, jadi berbincanglah dengan doktor tentang apa yang boleh anda jangkakan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.