Perubahan Iklim dan Kesihatan

Gambaran keseluruhan

Perubahan iklim merujuk kepada perubahan jangka panjang dalam suhu dan corak cuaca di seluruh dunia. Ia bukan satu penyakit, tetapi ia boleh mempengaruhi kesihatan kita dalam pelbagai cara. Contohnya, cuaca yang semakin panas, banjir, jerebu, dan perubahan musim boleh menjejaskan udara yang kita sedut, air yang kita minum, makanan yang kita makan, dan keselamatan tempat tinggal kita. Artikel ini membantu anda memahami bagaimana perubahan iklim boleh memberi kesan kepada kesihatan, tanda-tanda yang perlu diberi perhatian, dan langkah-langkah untuk melindungi diri dan keluarga.

Di Malaysia, kesan perubahan iklim terhadap kesihatan semakin kerap dilihat, seperti gelombang panas, jerebu, dan peningkatan kes denggi pada musim tertentu. Ramai orang mungkin mengalami kesan ringan tanpa menyedarinya, tetapi sesetengah kumpulan lebih berisiko.

Semua orang boleh terjejas, tetapi golongan yang paling berisiko termasuk kanak-kanak, warga emas, wanita hamil, orang yang bekerja di luar rumah, dan mereka yang mempunyai penyakit kronik seperti asma, penyakit jantung, atau kencing manis.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa panas melampau, berpeluh banyak, pening, atau loya semasa cuaca panas
• Batuk, semput, atau sukar bernafas apabila udara berjerebu atau berasap
• Cirit-birit atau muntah selepas minum air yang mungkin tercemar
• Demam, sakit kepala, sakit sendi, atau ruam selepas digigit nyamuk
• Rasa cemas, sedih, atau sukar tidur selepas kejadian banjir atau bencana

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin lebih cepat letih atau meragam dalam cuaca panas
• Mereka lebih mudah mengalami dehidrasi (kekurangan air dalam badan) dan memerlukan minum yang kerap
• Batuk atau semput mungkin bertambah teruk pada kanak-kanak yang ada asma apabila udara berjerebu
• Cirit-birit boleh menjadi lebih serius pada kanak-kanak kecil dan memerlukan perhatian segera

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Warga emas mungkin kurang berasa dahaga, jadi mereka mudah terhidrasi tanpa disedari
• Penyakit jantung atau paru-paru sedia ada boleh bertambah teruk semasa cuaca panas atau jerebu
• Kekeliruan atau pening pada warga emas semasa cuaca panas boleh menjadi tanda masalah haba
• Mereka mungkin lebih sukar untuk berpindah dengan cepat semasa banjir atau kecemasan

Punca

Punca utama

• Suhu yang semakin panas dan gelombang panas meningkatkan risiko penyakit berkaitan haba
• Jerebu dan pencemaran udara daripada kebakaran hutan atau pembakaran terbuka memburukkan masalah pernafasan
• Banjir dan hujan lebat boleh mencemari sumber air dan menyebabkan penyakit bawaan air
• Perubahan musim dan suhu mempengaruhi tempat pembiakan nyamuk Aedes, meningkatkan risiko denggi
• Bencana alam seperti banjir boleh menyebabkan kecederaan, tekanan mental, dan gangguan rawatan penyakit kronik

Faktor risiko

• Tinggal di kawasan bandar yang panas dan padat, atau kawasan mudah banjir
• Bekerja di luar rumah seperti petani, buruh binaan, atau nelayan
• Mempunyai penyakit kronik seperti asma, penyakit jantung, buah pinggang, atau kencing manis
• Berusia sangat muda atau sangat tua
• Tidak mempunyai akses mudah kepada air bersih, penghawa dingin, atau tempat berteduh

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda atau ahli keluarga menunjukkan tanda-tanda strok haba atau sesak nafas yang teruk, dapatkan bantuan perubatan dengan segera
• Jika demam tinggi berlanjutan lebih daripada 2 hari atau disertai sakit perut yang teruk
• Jika cirit-birit atau muntah tidak berhenti dalam 24 jam, terutamanya pada kanak-kanak atau warga emas
• Jika batuk atau semput semakin teruk walaupun sudah menggunakan ubat sedutan yang biasa (jika ada)
• Jika terdapat tanda jangkitan kulit seperti bengkak, panas, atau nanah selepas luka atau gigitan

Buat temujanji rutin jika:

• Buat pemeriksaan berkala jika anda mempunyai penyakit kronik dan cuaca panas atau jerebu membuat gejala anda sukar dikawal
• Bincang dengan doktor tentang cara menyesuaikan aktiviti harian, ubat-ubatan, atau rancangan rawatan semasa musim panas atau jerebu
• Jumpa doktor jika anda kerap berasa cemas atau sedih selepas kejadian banjir atau bencana

Diagnosis

Doktor akan menilai kesan kesihatan berdasarkan gejala yang anda alami, sejarah pendedahan kepada cuaca panas, jerebu, banjir, atau gigitan nyamuk, dan pemeriksaan fizikal. Tiada satu ujian khas untuk 'perubahan iklim', tetapi ujian boleh membantu mengenal pasti penyakit yang mungkin berkaitan seperti denggi, jangkitan pernafasan, atau dehidrasi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa tanda jangkitan seperti denggi atau tahap elektrolit (garam dalam badan)
• Ujian air kencing untuk menilai tahap hidrasi
• Pemeriksaan pernafasan seperti ujian fungsi paru-paru jika anda mengalami batuk atau semput
• X-ray dada jika doktor mengesyaki jangkitan paru-paru atau masalah pernafasan lain

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Semasa lawatan, doktor akan bertanya tentang tempat tinggal, pekerjaan, aktiviti luar, dan gejala anda. Bersedia untuk menerangkan bila gejala bermula dan apa yang anda lakukan sebelum itu. Pemeriksaan biasanya cepat dan tidak menyakitkan.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada jenis masalah kesihatan yang berlaku. Banyak gejala ringan boleh diurus di rumah dengan rehat, minum air yang mencukupi, dan menjauhkan diri daripada punca seperti panas atau jerebu. Rawatan perubatan mungkin diperlukan untuk jangkitan atau keadaan yang lebih serius, dan doktor akan mencadangkan pendekatan yang sesuai untuk anda.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air kosong dengan kerap, walaupun tidak berasa dahaga, terutamanya semasa cuaca panas
• Berteduh di tempat yang sejuk atau berkipas/berhawa dingin semasa waktu paling panas (biasanya tengah hari hingga petang)
• Pakai pakaian yang longgar, ringan, dan berwarna cerah
• Tutup tingkap dan gunakan penapis udara atau topeng yang sesuai apabila udara berjerebu
• Rehat secukupnya dan elakkan aktiviti berat di luar semasa cuaca panas atau udara tidak sihat
• Bersihkan kawasan rumah daripada air bertakung untuk mengurangkan pembiakan nyamuk

Rawatan perubatan

Jika anda mengalami jangkitan seperti denggi atau jangkitan pernafasan, doktor mungkin memberikan rawatan sokongan seperti cecair, ubat penurun demam yang sesuai, atau rawatan lain mengikut keperluan. Bagi masalah pernafasan, doktor mungkin menyesuaikan pelan rawatan sedia ada dan mengesyorkan alat sedutan jika perlu. Rawatan untuk dehidrasi mungkin melibatkan minuman rehidrasi oral atau cecair melalui vena di hospital jika teruk. Semua rawatan akan dipilih oleh doktor berdasarkan keadaan anda.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk kesan kesihatan akibat perubahan iklim. Ia mungkin hanya diperlukan jika berlaku kecederaan serius akibat bencana, seperti patah tulang atau luka yang dalam, dan itu akan dibincangkan oleh doktor pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan kesedaran tentang perubahan iklim bermakna mengambil langkah kecil setiap hari untuk melindungi kesihatan anda. Ini termasuk memantau amaran cuaca dan indeks pencemaran udara, merancang aktiviti luar pada waktu yang lebih sejuk, dan memastikan rumah anda selamat dan selesa. Jika anda mempunyai penyakit kronik, simpan bekalan ubat yang mencukupi dan ketahui tanda-tanda awal masalah.

Tip gaya hidup

• Rancang aktiviti luar pada awal pagi atau lewat petang untuk mengelakkan panas terik
• Gunakan aplikasi cuaca atau laman KKM untuk menyemak status jerebu dan nasihat kesihatan
• Sediakan kit kecemasan di rumah dengan air bersih, makanan tidak mudah rosak, lampu suluh, dan ubat-ubatan penting
• Pastikan longkang dan saluran air di sekitar rumah bersih untuk mengelakkan banjir kecil dan pembiakan nyamuk
• Amalkan penjimatan air dan elakkan pembakaran terbuka untuk mengurangkan pencemaran

Diet dan senaman

Kekalkan pemakanan seimbang dengan buah-buahan dan sayur-sayuran untuk menyokong imuniti. Minum banyak air kosong dan kurangkan minuman manis atau berkafein semasa cuaca panas. Untuk senaman, pilih waktu yang lebih sejuk dan tempat yang teduh atau dalam bangunan. Jika udara berjerebu, lakukan senaman ringan di dalam rumah dan elakkan senaman berat di luar.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Perubahan iklim dan kejadian seperti banjir atau jerebu boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, atau kesedihan. Bimbang tentang masa depan juga boleh menjejaskan tidur dan mood. Ini adalah tindak balas yang normal. Berkongsi perasaan dengan keluarga atau rakan, melakukan aktiviti yang menenangkan, dan mengehadkan pendedahan kepada berita yang membimbangkan boleh membantu. Jika perasaan ini berlarutan atau mengganggu kehidupan harian, berbincanglah dengan doktor atau kaunselor. Jika anda atau seseorang yang anda kenali berasa sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, sila dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kecemasan atau talian bantuan krisis.

Pencegahan

Banyak kesan kesihatan akibat perubahan iklim boleh dicegah atau dikurangkan dengan langkah perlindungan diri dan persekitaran. Walaupun anda tidak dapat mengubah iklim secara bersendirian, anda boleh mengambil langkah untuk melindungi diri, keluarga, dan komuniti anda.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk perubahan iklim, tetapi pastikan vaksinasi rutin anda lengkap kerana sesetengah penyakit boleh merebak lebih mudah semasa banjir atau musim tertentu. Bincang dengan doktor tentang vaksin yang disyorkan untuk anda.

Program saringan

Tiada saringan khusus untuk perubahan iklim. Walau bagaimanapun, pemeriksaan kesihatan berkala adalah penting jika anda berisiko tinggi, seperti warga emas atau pesakit kronik, untuk memantau keadaan kesihatan semasa cuaca ekstrem.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Strok haba boleh menyebabkan kerosakan organ kekal atau kematian jika tidak dirawat segera
• Dehidrasi teruk boleh menyebabkan kegagalan buah pinggang
• Denggi yang tidak dirawat boleh berkembang menjadi denggi berdarah yang serius
• Jangkitan pernafasan yang dibiarkan boleh menjadi radang paru-paru
• Tekanan mental yang tidak ditangani boleh membawa kepada kemurungan atau gangguan kecemasan

Pandangan jangka panjang

Dengan kesedaran dan tindakan awal, kebanyakan orang boleh pulih sepenuhnya daripada kesan kesihatan ringan akibat cuaca atau pencemaran. Bagi mereka yang mempunyai penyakit kronik, pengurusan yang baik dan kerjasama dengan pasukan kesihatan dapat membantu mengekalkan kualiti hidup. Sokongan komuniti dan penyesuaian gaya hidup memberi harapan bahawa kita boleh kekal sihat walaupun cuaca berubah.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.