Kontraktur: Kekakuan yang Menghadkan Pergerakan

Gambaran keseluruhan

Kontraktur ialah keadaan di mana tisu lembut seperti otot, tendon atau kulit menjadi pendek, ketat dan kurang anjal sehingga menyukarkan sendi bergerak sepenuhnya. Ia bukan penyakit berjangkit. Ia selalunya berlaku selepas kecederaan, pembedahan, luka bakar atau tempoh lama tidak bergerak.

Kontraktur agak biasa, terutamanya selepas kecederaan serius, luka bakar, strok atau tempoh tidak bergerak yang panjang. Namun, ia tidak berlaku kepada semua orang.

Sesiapa sahaja boleh terjejas, tetapi lebih kerap pada orang yang pernah mengalami kecederaan, pembedahan, luka bakar, strok, palsi serebrum, radang sendi atau perlu berehat di katil untuk jangka masa panjang. Kanak-kanak dan orang tua juga boleh terjejas.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa ketat atau tegang pada otot, tendon atau kulit.
• Sukar meluruskan atau membengkokkan sendi sepenuhnya.
• Julat pergerakan sendi berkurang berbanding biasa.
• Kesakitan atau ketidakselesaan apabila cuba menggerakkan bahagian yang terjejas.
• Bahagian badan terasa tertarik atau sukar diletakkan dalam kedudukan lurus.
• Kesukaran melakukan aktiviti harian seperti berjalan, berpakaian, mandi atau memegang objek.

Gejala pada kanak-kanak

• Kontraktur pada kanak-kanak boleh menjejaskan pertumbuhan dan perkembangan pergerakan.
• Kanak-kanak mungkin sukar bermain, berjalan, memegang mainan atau menulis.
• Ia boleh berlaku selepas luka bakar, kecederaan, palsi serebrum atau keadaan saraf lain.
• Kanak-kanak mungkin mengelak menggunakan tangan atau kaki yang terjejas.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang tua lebih berisiko selepas strok, patah tulang, pembedahan pinggul atau tempoh lama berbaring.
• Kontraktur boleh meningkatkan risiko jatuh dan mengurangkan kemandirian.
• Penyembuhan tisu yang lebih perlahan dan radang sendi boleh memburukkan lagi kekakuan.

Punca

Punca utama

• Tempoh lama tidak bergerak, contohnya selepas patah tulang, pembedahan atau berehat di katil.
• Parut selepas luka bakar atau kecederaan kulit yang mengecut dan mengetatkan kulit.
• Kerosakan saraf yang menyebabkan otot lemah atau kekejangan, seperti selepas strok atau palsi serebrum.
• Ketidakseimbangan otot selepas kecederaan atau pembedahan.
• Radang sendi atau arthritis yang menyebabkan kekakuan dan kurang pergerakan.
• Kecederaan tendon atau ligamen yang tidak dirawat dengan baik.

Faktor risiko

• Tempoh tidak bergerak yang panjang, seperti menggunakan tuangan atau splint (penyokong).
• Luka bakar yang luas atau dalam.
• Strok, kecederaan saraf tunjang, palsi serebrum atau penyakit neuromuskular.
• Pembedahan ortopedik atau kecederaan sukan.
• Artritis rheumatoid atau osteoarthritis yang teruk.
• Umur lanjut dan kelemahan otot.
• Tidak menjalani fisioterapi selepas kecederaan atau pembedahan.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Kontraktur yang muncul secara tiba-tiba atau semakin teruk dengan cepat.
• Kesakitan teruk, bengkak atau perubahan warna kulit pada bahagian yang terjejas.
• Tanda jangkitan pada luka, melecur atau kawasan pembedahan.
• Hilang rasa, lemah mendadak atau tidak boleh menggerakkan bahagian badan selepas kecederaan.

Buat temujanji rutin jika:

• Kekakuan yang berterusan dan menyukarkan aktiviti harian.
• Julat pergerakan sendi yang semakin berkurang dari semasa ke semasa.
• Sukar berjalan, berpakaian, mandi atau melakukan kerja rumah.
• Anda ingin mengetahui cara mencegah kontraktur selepas kecederaan atau pembedahan.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang sejarah kecederaan, pembedahan atau penyakit anda, kemudian memeriksa sendi dan tisu lembut. Mereka akan mengukur julat pergerakan dan memeriksa sama ada terdapat ketegangan atau parut. Dalam sesetengah kes, doktor mungkin merujuk anda kepada fisioterapis atau pakar ortopedik.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Pemeriksaan fizikal dan pengukuran sudut sendi menggunakan alat khas (goniometer).
• Imbasan X-ray untuk melihat tulang dan sendi.
• Imbasan ultrasound atau MRI jika doktor perlu melihat tisu lembut dengan lebih terperinci.
• Ujian saraf (seperti ujian konduksi saraf) jika disyaki masalah saraf.
• Penilaian oleh fisioterapis atau terapis pekerjaan untuk menilai keupayaan harian.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin diminta menunjukkan pergerakan yang sukar dan menerangkan kesannya terhadap kehidupan harian. Pemeriksaan biasanya tidak menyakitkan, tetapi mungkin terasa sedikit tidak selesa apabila sendi diuji. Doktor akan membincangkan pilihan rawatan dan sama ada anda perlu dirujuk kepada ahli fisioterapi.

Rawatan

Rawatan kontraktur bergantung kepada punca, lokasi dan berapa lama ia berlaku. Matlamat utama ialah mengekalkan atau memulihkan pergerakan, mengurangkan kesakitan dan membantu anda melakukan aktiviti harian. Rawatan selalunya melibatkan gabungan senaman, fisioterapi, alat sokongan dan kadangkala pembedahan.

Penjagaan diri di rumah

• Lakukan senaman regangan lembut seperti yang diajar oleh fisioterapis. Jangan paksa sehingga sakit.
• Gunakan splint atau penyokong jika disyorkan untuk mengekalkan kedudukan sendi.
• Ubah kedudukan badan dengan kerap jika anda perlu berbaring atau duduk lama.
• Jaga kulit lembap dan elakkan tekanan berterusan pada kawasan yang sama.
• Ikut jadual fisioterapi dan pemeriksaan susulan.
• Elakkan mengangkat berat atau melakukan pergerakan yang boleh mencederakan semula bahagian yang terjejas.

Rawatan perubatan

Pilihan rawatan perubatan termasuk fisioterapi untuk regangan dan pengukuhan, terapi pekerjaan untuk membantu aktiviti harian, splinting atau pembalutan berturutan, dan suntikan untuk melegakan kekejangan otot dalam kes tertentu. Doktor juga mungkin menggunakan alat bantu seperti penyokong sendi. Semua rawatan perlu disesuaikan dengan keadaan anda oleh profesional penjagaan kesihatan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin dipertimbangkan jika kontraktur teruk, tidak bertambah baik dengan rawatan konservatif, atau menghalang fungsi harian. Contohnya pembedahan untuk melepaskan parut, memanjangkan tendon atau membetulkan kedudukan sendi. Doktor akan membincangkan risiko dan manfaat sebelum membuat keputusan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan kontraktur boleh mencabar, tetapi dengan strategi yang betul anda boleh mengekalkan kemandirian. Gunakan alat bantu jika perlu, susun ruang rumah supaya mudah digerakkan, dan minta bantuan keluarga untuk tugas yang sukar. Rehat yang cukup dan pergerakan berterusan membantu mengelakkan kekakuan bertambah teruk.

Tip gaya hidup

• Kekal aktif dalam had keupayaan anda dan lakukan pergerakan ringan setiap hari.
• Hadiri sesi fisioterapi secara konsisten.
• Gunakan kerusi, katil dan peralatan yang menyokong postur yang baik.
• Elakkan merokok kerana ia boleh melambatkan penyembuhan tisu.
• Jaga berat badan sihat untuk mengurangkan tekanan pada sendi.

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang yang kaya dengan protein, vitamin dan mineral untuk membantu penyembuhan tisu. Senaman regangan dan pengukuhan perlu dilakukan mengikut panduan fisioterapis. Jangan mulakan senaman intensif tanpa nasihat profesional jika anda baru mengalami kecederaan atau pembedahan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Kontraktur boleh menyebabkan rasa frustrasi, rendah diri, risau tentang penampilan atau keupayaan, dan kadangkala murung kerana kurang berdikari. Perasaan ini normal. Bercakap dengan keluarga, rakan atau profesional kesihatan mental boleh membantu. Jika anda berasa sedih berterusan, cemas atau terfikir untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kesihatan mental tempatan atau talian krisis di kawasan anda.

Pencegahan

Kontraktur tidak selalu boleh dicegah, tetapi risikonya boleh dikurangkan dengan pergerakan awal dan penjagaan yang betul. Jika anda mengalami kecederaan, pembedahan atau luka bakar, berbincang dengan doktor atau fisioterapis tentang senaman dan kedudukan yang selamat.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah kontraktur. Pastikan imunisasi asas anda lengkap seperti yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk kesihatan umum.

Program saringan

Tiada ujian saringan khusus untuk kontraktur. Pemeriksaan awal oleh doktor atau fisioterapis disyorkan jika anda berisiko atau mengalami kekakuan berterusan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kehilangan julat pergerakan secara kekal pada sendi yang terjejas.
• Kecacatan bentuk sendi atau anggota badan.
• Kesukaran melakukan aktiviti harian seperti berjalan, berpakaian dan makan.
• Peningkatan risiko jatuh dan kecederaan.
• Luka tekanan atau masalah kulit akibat kedudukan yang terhad.
• Kurang keyakinan diri dan pengasingan sosial.

Pandangan jangka panjang

Prognosis biasanya baik jika kontraktur dikesan awal dan dirawat dengan fisioterapi yang konsisten. Sesetengah kes memerlukan pembedahan, tetapi banyak orang boleh mengekalkan atau memulihkan pergerakan yang bermakna. Dengan sokongan yang betul, anda boleh terus menjalani kehidupan yang aktif.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.