COPD Semakin Meningkat dalam Kalangan Wanita

Gambaran keseluruhan

Penyakit paru-paru obstruktif kronik (COPD) ialah penyakit paru-paru jangka panjang yang menyebabkan saluran pernafasan menjadi sempit dan rosak sedikit demi sedikit. Ia menyukarkan udara keluar dari paru-paru, jadi pesakit mudah sesak nafas, batuk dan berdehit. COPD bukan penyakit berjangkit dan tidak boleh dipulihkan sepenuhnya, tetapi ia boleh dikawal dengan baik.

COPD ialah masalah paru-paru yang agak biasa dan sering tidak didiagnosis kerana simptom awal dianggap batuk biasa atau kesan penuaan. Di Malaysia, kesedaran tentang COPD dalam kalangan wanita semakin meningkat kerana pendedahan kepada asap rokok, asap dapur dan pencemaran udara.

Ia paling kerap menjejaskan orang dewasa berumur 40 tahun ke atas yang pernah merokok atau terdedah kepada asap dan habuk dalam jangka panjang. Wanita juga boleh terjejas walaupun tidak merokok, terutamanya jika terdedah kepada asap bahan bakar, asap orang lain atau pencemaran di tempat kerja.

Gejala

Gejala biasa

• Sesak nafas, terutama semasa bersenam atau naik tangga
• Batuk berterusan, kadang-kadang berdahak
• Berdehit atau bunyi nafas yang kasar
• Dada terasa sempit
• Cepat letih atau kurang bertenaga
• Batuk atau sesak nafas berulang yang tidak hilang

Gejala pada kanak-kanak

• COPD jarang didiagnosis pada kanak-kanak.
• Kanak-kanak dengan batuk berterusan, sesak nafas berulang atau pertumbuhan lambat perlu dinilai doktor kerana ada punca lain yang lebih biasa.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sesak nafas mungkin dianggap biasa kerana usia, jadi COPD boleh lambat dikesan.
• Warga emas mungkin juga mempunyai penyakit jantung, lemah otot atau masalah kesihatan lain yang membuat simptom lebih sukar dinilai.
• Batuk dan sesak nafas yang baru atau semakin teruk perlu dibincangkan dengan doktor.

Punca

Punca utama

• Merokok, termasuk rokok biasa dan rokok elektronik, serta pendedahan kepada asap rokok orang lain
• Asap daripada pembakaran bahan bakar di rumah, seperti kayu, arang atau gas untuk memasak
• Habuk, wap kimia dan pencemaran di tempat kerja atau di persekitaran
• Pencemaran udara luar, terutamanya semasa jerebu atau di kawasan trafik tinggi
• Jangkitan paru-paru berulang pada usia muda dan sejarah asma atau tuberkulosis
• Faktor genetik yang jarang berlaku yang menyebabkan paru-paru lebih mudah rosak

Faktor risiko

• Merokok atau pernah merokok
• Tinggal atau bekerja dengan orang yang merokok
• Menggunakan bahan bakar pepejal untuk memasak tanpa pengudaraan baik
• Bekerja dalam industri berdebu atau terdedah kepada bahan kimia
• Tinggal di kawasan dengan pencemaran udara tinggi
• Sejarah keluarga dengan COPD atau masalah paru-paru
• Kelahiran pramatang atau jangkitan paru-paru yang teruk pada zaman kanak-kanak

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sesak nafas yang tiba-tiba menjadi lebih teruk
• Batuk berdarah
• Demam tinggi bersama sesak nafas
• Bengkak kaki yang baru dan bertambah
• Keliru, sangat mengantuk atau bibir kebiruan

Buat temujanji rutin jika:

• Batuk berterusan lebih daripada beberapa minggu
• Sesak nafas semasa aktiviti yang dulu mudah dilakukan
• Berdehit berulang
• Jangkitan dada berulang
• Ingin berhenti merokok dan perlukan bantuan
• Mempunyai sejarah merokok atau pendedahan bahan berbahaya dan bimbang tentang paru-paru

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang simptom, sejarah merokok, pendedahan di tempat kerja atau rumah dan penyakit lampau. Pemeriksaan fizikal dan ujian pernafasan biasanya digunakan untuk mengesahkan diagnosis. Doktor juga perlu menolak punca lain seperti asma, penyakit jantung atau jangkitan paru-paru.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Spirometri: ujian tiup ke dalam alat untuk mengukur berapa banyak dan berapa cepat udara keluar dari paru-paru
• Ujian selepas ubat pelega nafas untuk melihat perubahan aliran udara
• Imej dada seperti sinar-X atau imbasan jika perlu
• Ujian darah untuk memeriksa oksigen, jangkitan atau punca lain
• Ujian berjalan atau ujian oksigen jika simptom teruk

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Ujian pernafasan tidak menyakitkan tetapi mungkin membuat anda sedikit letih atau pening. Anda mungkin perlu meniup beberapa kali. Doktor akan menerangkan keputusan dan langkah seterusnya. Jika diagnosis COPD disahkan, doktor akan membincangkan pelan rawatan dan pemantauan jangka panjang.

Rawatan

COPD tidak boleh disembuhkan sepenuhnya, tetapi rawatan boleh mengurangkan simptom, mencegah serangan dan membantu anda kekal aktif. Langkah paling penting ialah berhenti merokok dan mengelakkan asap. Rawatan disesuaikan mengikut tahap simptom dan kesihatan keseluruhan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Berhenti merokok dan elakkan asap rokok; minta bantuan doktor atau perkhidmatan berhenti merokok jika perlu
• Ambil ubat mengikut pelan doktor dan pastikan cara menggunakan penyedut betul
• Kekal aktif mengikut kemampuan, contohnya berjalan ringan secara berkala
• Elakkan jerebu, asap dapur dan habuk setakat yang boleh
• Dapatkan vaksin mengikut nasihat doktor
• Kenali tanda serangan awal dan ikut pelan tindakan yang diberikan
• Hadir temu janji dan ujian susulan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberikan ubat penyedut untuk membuka saluran pernafasan atau mengurangkan keradangan. Ubat lain boleh membantu melegakan batuk, dahak atau jangkitan jika perlu. Program pemulihan paru-paru, terapi oksigen untuk pesakit terpilih dan vaksin juga boleh menjadi sebahagian daripada penjagaan. Jangan ubah atau berhenti ubat tanpa berbincang dengan doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan atau prosedur khas jarang dipertimbangkan dan hanya untuk pesakit terpilih selepas penilaian pakar. Ia bukan rawatan biasa untuk COPD. Doktor akan membincangkan pilihan jika rawatan standard tidak mencukupi.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan COPD bermakna merancang aktiviti supaya tidak terlalu letih. Anda boleh belajar teknik pernafasan, tempo langkah dan rehat yang cukup. Letakkan barang keperluan di tempat mudah dicapai dan elakkan aktiviti pada waktu pencemaran tinggi. Pelan tindakan bertulis membantu anda tahu apa perlu dilakukan apabila simptom bertambah.

Tip gaya hidup

• Kekalkan rumah bebas asap dan pastikan pengudaraan baik
• Rehat cukup dan tidur pada waktu tetap
• Elakkan jangkitan dengan mencuci tangan dan menjauhi orang yang demam
• Kekal dalam berat badan sihat
• Rancang aktiviti luar pada waktu udara lebih bersih
• Bawa penyedut atau ubat kecemasan anda seperti yang dinasihatkan doktor

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dalam bahagian kecil tetapi kerap jika rasa kenyang membuat nafas lebih sukar. Kekalkan protein dan sayur-sayuran mengikut kemampuan. Senaman ringan seperti berjalan, regangan dan latihan pernafasan boleh membantu kekuatan otot dan mood. Tanya doktor atau ahli fisioterapi tentang program senaman yang selamat untuk anda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

COPD boleh membuat seseorang berasa cemas, murung atau terasing kerana kurang bebas bergerak. Perasaan ini biasa dan boleh dirawat. Bercakap dengan doktor, ahli keluarga atau kumpulan sokongan boleh membantu. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri atau berasa tidak selamat, dapatkan bantuan kecemasan segera melalui perkhidmatan kecemasan tempatan atau talian krisis yang disahkan di laman ini.

Pencegahan

Banyak kes COPD boleh dicegah. Jangan merokok dan elakkan asap rokok. Pastikan dapur dan rumah mempunyai pengudaraan baik, gunakan penutup muka atau alat perlindungan di tempat kerja berdebu, dan kurangkan pendedahan kepada pencemaran udara. Berhenti merokok walaupun selepas diagnosis masih memberi manfaat besar.

Vaksin

Doktor mungkin mengesyorkan vaksin influenza dan pneumokokal mengikut umur, sejarah kesihatan dan garis panduan KKM. Tanya doktor atau ahli farmasi tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin untuk semua orang. Jika anda mempunyai simptom atau sejarah merokok dan pendedahan bahan berbahaya, doktor mungkin mengesyorkan ujian fungsi paru-paru. Ikut nasihat doktor tentang bila perlu diperiksa.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Serangan sesak nafas yang semakin kerap atau teruk
• Kadar oksigen dalam darah menurun
• Tekanan pada jantung dan bengkak kaki
• Jangkitan paru-paru berulang
• Kehilangan otot, lemah dan kurang bergerak
• Kebimbangan, kemurungan dan pengasingan sosial
• Kemasukan ke hospital yang boleh dicegah

Pandangan jangka panjang

COPD adalah penyakit jangka panjang, tetapi diagnosis awal dan penjagaan baik boleh memperbaiki kualiti hidup. Ramai pesakit boleh kekal aktif, bekerja dan menjalani kehidupan yang bermakna dengan bantuan doktor, keluarga dan program pemulihan. Fokus kepada langkah kecil yang boleh dilakukan setiap hari.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.