Pemindahan Kornea Mata (Transplantasi Kornea)

Gambaran keseluruhan

Kornea ialah lapisan jernih di bahagian depan mata, seperti 'tingkap' yang membantu cahaya masuk ke dalam mata. Pemindahan kornea ialah pembedahan menggantikan kornea yang rosak, keruh atau cedera dengan kornea sihat daripada penderma. Ia bertujuan memulihkan penglihatan, mengurangkan sakit, atau menyelamatkan mata yang terjejas.

Pemindahan kornea adalah pembedahan mata yang terkenal dan telah lama dilakukan, tetapi ia tidak dilakukan setiap hari. Di Malaysia, ia dilakukan di pusat mata tertentu dan bergantung kepada ketersediaan tisu penderma serta penilaian doktor mata.

Ia boleh menjejaskan orang pada pelbagai usia, termasuk kanak-kanak dan orang dewasa lebih tua. Ia tidak berjangkit. Risiko dan punca masalah kornea berbeza mengikut individu.

Gejala

Gejala biasa

• Penglihatan kabur atau berkabus
• Sukar melihat cahaya terang atau silau
• Mata merah, berair atau rasa seperti ada benda di dalam mata
• Sakit atau tidak selesa pada mata
• Bintik atau lapisan keputihan pada kornea
• Penglihatan berganda atau bayangan

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi atau kanak-kanak mungkin tidak dapat memberitahu masalah penglihatan; perhatikan jika mereka memicingkan mata, menggosok mata kerap, tidak mengikut objek dengan pandangan, atau mata kelihatan keruh.
• Mata berair atau sensitif kepada cahaya
• Perkembangan penglihatan atau pembelajaran mungkin terjejas jika masalah tidak dikesan awal

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Penglihatan menurun mungkin disangka perkara biasa usia, jadi pemeriksaan mata penting.
• Gejala seperti silau, kabur dan ketidakselesaan mata lebih mudah dirasai.
• Risiko masalah mata lain seperti katarak atau glaukoma (tekanan mata tinggi yang merosakkan saraf mata) boleh wujud bersama.

Punca

Punca utama

• Keratoconus, iaitu kornea menjadi nipis dan melengkung seperti kon
• Parut kornea akibat jangkitan, kecederaan atau ulser
• Penyakit keturunan yang menyebabkan kornea keruh
• Kerosakan kornea selepas pembedahan mata atau jangkitan berulang
• Kornea keruh akibat masalah kesihatan mata jangka panjang

Faktor risiko

• Menggosok mata dengan kuat atau berterusan
• Penggunaan kanta lekap yang tidak bersih atau tidak mengikut nasihat
• Kecederaan mata
• Sejarah keluarga keratoconus atau penyakit kornea
• Jangkitan mata yang tidak dirawat
• Keadaan keradangan mata atau penyakit sistemik tertentu

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sakit mata teruk atau bertambah teruk dengan cepat
• Mata merah, bengkak atau keluar nanah
• Penglihatan menurun secara tiba-tiba
• Kecederaan mata atau bahan kimia masuk ke mata
• Selepas pembedahan mata: sakit baru, merah, sensitif cahaya atau penglihatan kabur tiba-tiba

Buat temujanji rutin jika:

• Penglihatan kabur perlahan-lahan atau semakin susah melihat
• Silau atau sensitif cahaya yang berterusan
• Mata merah atau berair berulang kali
• Tidak selesa memakai kanta lekap
• Sejarah keluarga keratoconus atau penyakit kornea
• Sudah didiagnosis dengan masalah kornea dan perlu pemantauan

Diagnosis

Doktor mata akan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan mata dan ubat yang digunakan, kemudian memeriksa mata menggunakan alat khas. Pemeriksaan ini biasanya tidak sakit. Jika perlu, doktor akan merujuk anda kepada pakar kornea untuk penilaian lanjut.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian ketajaman penglihatan
• Pemeriksaan slit-lamp (lampu celah) untuk melihat lapisan kornea
• Pengukuran bentuk dan ketebalan kornea
• Pemeriksaan tekanan mata
• Imbasan khas mata jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin diberi titis mata untuk meluaskan pupil; penglihatan boleh kabur sementara dan mata lebih sensitif kepada cahaya. Anda boleh bertanya tentang tujuan setiap ujian, masa menunggu tisu penderma dan langkah seterusnya.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca dan tahap masalah. Sesetengah pesakit hanya perlu cermin mata atau kanta lekap khas; yang lain memerlukan ubat untuk jangkitan atau keradangan. Pemindahan kornea dipertimbangkan apabila kornea sangat keruh, nipis, cedera atau menyebabkan penglihatan atau kesakitan yang tidak dapat dikawal dengan cara lain.

Penjagaan diri di rumah

• Jangan menggosok mata, terutama jika kornea nipis atau selepas pembedahan
• Pakai pelindung mata semasa kerja berisiko atau bersukan
• Ikut arahan penjagaan kanta lekap jika menggunakannya
• Hadiri semua temu janji mata
• Gunakan ubat yang diberi doktor mengikut arahan; jangan berkongsi atau membeli ubat mata sendiri

Rawatan perubatan

Doktor mata boleh memberikan ubat titis mata atau ubat lain untuk mengawal jangkitan, keradangan, alahan atau tekanan mata. Jenis rawatan bergantung kepada diagnosis. Jangan memulakan atau menghentikan ubat tanpa nasihat ahli farmasi atau doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan mungkin dicadangkan jika kornea sudah rosak teruk, penglihatan terjejas dalam kehidupan harian, sakit berterusan, atau jangkitan tidak pulih dengan rawatan. Doktor mata akan membincangkan jenis pemindahan, risiko, manfaat dan penjagaan selepas pembedahan.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas pemindahan, mata mungkin perlu dilindungi, dan anda akan diajar cara menggunakan ubat titis serta tanda-tanda yang perlu dipantau. Penglihatan tidak semestinya pulih serta-merta; ia boleh beransur-ansur selama beberapa bulan. Elakkan menggosok mata dan ikut jadual susulan dengan teliti.

Tip gaya hidup

• Pakai cermin mata hitam untuk keselesaan jika sensitif cahaya
• Gunakan pelindung mata semasa kerja rumah, berkebun atau bersukan
• Jangan merokok dan elakkan asap
• Jaga kebersihan tangan sebelum menyentuh mata atau menggunakan ubat titis
• Rehatkan mata jika letih dan hadkan penggosokan mata

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dan kekal aktif mengikut kemampuan. Jika anda mempunyai diabetes, tekanan darah tinggi atau masalah kesihatan lain, kawal dengan bantuan doktor kerana kesihatan keseluruhan menyokong penyembuhan. Elakkan aktiviti yang berisiko terkena mata sehingga doktor membenarkan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menunggu penderma, risau tentang penolakan tisu atau perubahan penglihatan boleh membuatkan sesiapa rasa cemas atau sedih. Perasaan ini normal. Beritahu pasukan penjagaan mata jika anda rasa tertekan; mereka boleh merujuk anda kepada sokongan yang sesuai. Jika anda berasa sangat tertekan atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan segera daripada perkhidmatan kecemasan tempatan atau talian sokongan krisis yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Tidak semua masalah kornea boleh dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko kecederaan dan jangkitan mata. Dapatkan rawatan awal jika mata merah, sakit atau penglihatan berubah.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah masalah kornea atau pemindahan kornea; pastikan vaksin lain mengikut jadual kesihatan am anda.

Program saringan

Pemeriksaan mata berkala penting jika anda mempunyai sejarah keluarga keratoconus, penyakit kornea, atau pernah mengalami kecederaan mata. Bincang dengan doktor mata tentang kekerapan yang sesuai.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Penglihatan boleh terus menurun
• Parut atau lubang pada kornea
• Jangkitan mata yang serius
• Sakit mata berterusan
• Dalam kes jarang, mata boleh terjejas teruk jika tidak dirawat

Pandangan jangka panjang

Banyak pemindahan kornea berjaya memulihkan penglihatan yang berguna, walaupun pemulihan boleh mengambil masa dan sesetengah pesakit masih memerlukan cermin mata atau kanta lekap. Penolakan tisu boleh berlaku, tetapi sering dapat dirawat jika dikesan awal. Ikut susulan dengan teliti dan berbincang dengan doktor tentang harapan anda.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.