Risiko Kencing Manis Meningkat Selepas Diagnosis COVID-19

Gambaran keseluruhan

Kencing manis (diabetes) ialah keadaan apabila paras gula dalam darah tinggi secara berterusan. Selepas jangkitan COVID-19, sesetengah orang mungkin berisiko lebih tinggi untuk didiagnosis kencing manis, terutamanya dalam beberapa bulan pertama selepas pulih. Ini bukan bermakna setiap orang akan mendapatnya.

Kencing manis memang biasa di Malaysia. Kaitan dengan COVID-19 masih dikaji, tetapi kajian menunjukkan sebahagian pesakit COVID-19 mempunyai risiko lebih tinggi untuk didiagnosis kencing manis dalam beberapa bulan selepas pulih.

Sesiapa sahaja boleh terjejas, tetapi risiko lebih tinggi pada orang yang sudah mempunyai faktor risiko seperti berat badan berlebihan, umur lebih 40 tahun, sejarah keluarga kencing manis, tekanan darah tinggi, atau sejarah kencing manis ketika hamil. Kanak-kanak dan orang muda juga boleh mengalami kencing manis, walaupun lebih jarang.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa haus yang luar biasa
• Kerap kencing, terutama pada malam hari
• Letih atau lemah yang tidak hilang
• Penglihatan kabur
• Luka atau lebam lambat sembuh
• Jangkitan berulang seperti kulat atau kulit
• Berat badan turun tanpa cuba
• Rasa kebas atau kesemutan di kaki

Gejala pada kanak-kanak

• Kerap kencing atau mengompol semula selepas lama tidak mengompol
• Rasa haus yang kuat
• Letih dan kurang bertenaga
• Berat badan turun
• Sakit perut atau muntah yang berterusan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Rasa lemah atau kurang bertenaga
• Kekeliruan atau mudah lupa
• Kerap kencing atau tidak dapat mengawal kencing
• Haus mungkin tidak dirasai
• Jangkitan berulang
• Luka lambat sembuh

Punca

Punca utama

• COVID-19 boleh menyebabkan keradangan dan tekanan pada badan, yang boleh menaikkan gula darah sementara.
• Rawatan tertentu semasa COVID-19 boleh menjejaskan paras gula darah.
• Perubahan gaya hidup semasa sakit dan pemulihan, seperti kurang bergerak atau perubahan berat badan, boleh menyumbang.
• Sesetengah orang sudah mempunyai kencing manis yang belum didiagnosis, dan ia dikesan semasa atau selepas COVID-19.
• Kajian menunjukkan kaitan antara COVID-19 dan risiko kencing manis, tetapi ini bukan bermakna setiap orang akan mendapatnya.

Faktor risiko

• Berat badan berlebihan atau obes
• Umur lebih 40 tahun
• Sejarah keluarga kencing manis
• Tekanan darah tinggi
• Sejarah kencing manis ketika hamil
• Kurang aktif secara fizikal
• Pemakanan tinggi gula dan makanan diproses
• Merokok
• Sindrom ovari polikistik (PCOS)
• Sejarah penyakit jantung atau angin ahmar

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda rasa sangat haus, kencing sangat banyak, dan lemah teruk
• Jika anda muntah berterusan atau tidak boleh minum
• Jika penglihatan menjadi kabur secara tiba-tiba
• Jika luka menjadi merah, bengkak, bernanah, atau demam
• Jika anda hamil dan mengalami gejala gula darah tinggi

Buat temujanji rutin jika:

• Selepas pulih daripada COVID-19, jika anda mempunyai faktor risiko kencing manis
• Jika anda mempunyai gejala ringan yang berterusan seperti haus atau letih
• Jika anda pernah didiagnosis gula darah tinggi ketika hamil atau semasa sakit
• Untuk saringan berkala jika anda berumur lebih 40 tahun atau berat badan berlebihan

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan keluarga, dan ubat yang anda ambil. Mereka kemudian akan membuat ujian darah untuk menyemak paras gula. Diagnosis kencing manis biasanya disahkan dengan ujian ulangan pada hari berbeza, kecuali gejala sangat jelas.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian HbA1c — menunjukkan purata gula darah anda selama 2 hingga 3 bulan
• Ujian gula darah puasa — anda berpuasa sebelum darah diambil
• Ujian tolerans glukosa oral — minum air gula dan uji darah selepas beberapa jam
• Ujian gula darah rawak — jika gejala jelas
• Ujian air kencing untuk gula dan keton

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Ujian darah biasanya cepat dan dilakukan di klinik. Sesetengah ujian memerlukan anda berpuasa. Doktor akan menerangkan keputusan dan sama ada anda perlu ujian lanjut. Anda boleh bertanya soalan pada bila-bila masa.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada jenis kencing manis, paras gula darah, dan keadaan kesihatan anda. Fokus utama ialah mengekalkan gula darah dalam julat selamat melalui pemakanan, aktiviti fizikal, pemantauan, dan ubat jika perlu. Doktor akan merancang pelan yang sesuai untuk anda.

Penjagaan diri di rumah

• Pantau gula darah seperti yang disarankan doktor
• Makan pada waktu tetap dan pilih hidangan seimbang
• Bergerak aktif setiap hari mengikut kemampuan
• Jaga berat badan yang sihat
• Minum air yang cukup
• Periksa kaki setiap hari dan jaga kebersihan
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol
• Hadir temujanji dan ambil ubat seperti diarahkan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan perubahan gaya hidup sahaja pada peringkat awal. Jika perlu, doktor boleh memberikan ubat untuk membantu mengawal gula darah, tekanan darah, dan kolesterol. Jenis ubat dan dos akan ditentukan oleh doktor berdasarkan keadaan anda. Jangan mula, berhenti, atau ubah dos ubat sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan bukan rawatan biasa untuk kencing manis. Sesetengah orang dengan obes mungkin berbincang pilihan pembedahan penurunan berat badan dengan doktor, tetapi ini hanya untuk kes tertentu. Tanya doktor jika anda berminat.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan kencing manis bermakna anda belajar mengenali badan sendiri. Anda akan memantau gula darah, merancang makanan, dan mengenali tanda gula terlalu tinggi atau terlalu rendah. Buat rutin yang mudah dan minta bantuan apabila perlu.

Tip gaya hidup

• Tetapkan waktu makan dan tidur yang tetap
• Aktif secara fizikal mengikut saranan doktor
• Uruskan stres dengan cara yang sihat
• Elakkan merokok
• Hadkan minuman manis dan makanan diproses
• Jaga kaki dan kulit
• Bawa bekalan makanan sihat semasa keluar

Diet dan senaman

Isi separuh pinggan dengan sayur, satu perempat dengan protein seperti ikan, ayam, telur, atau kekacang, dan satu perempat dengan karbohidrat kompleks seperti nasi perang atau roti gandum. Kurangkan minuman manis. Sasarkan sekurang-kurangnya 150 minit aktiviti sederhana seminggu, seperti berjalan laju, jika dibenarkan doktor. Mulakan perlahan dan minum air.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menerima diagnosis kencing manis boleh menimbulkan rasa risau, sedih, marah, atau tertekan. Perasaan ini normal. Bercakap dengan doktor, ahli keluarga, atau kumpulan sokongan boleh membantu. Jika anda rasa tertekan berterusan, atau mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, dapatkan bantuan krisis segera melalui perkhidmatan kesihatan mental tempatan atau nombor kecemasan yang tersenarai di laman ini.

Pencegahan

Tidak semua kes kencing manis boleh dicegah, tetapi risiko boleh dikurangkan. Kekal aktif, makan seimbang, jaga berat badan, cukup tidur, dan elakkan merokok. Dapatkan vaksin COVID-19 mengikut saranan kesihatan dan lakukan saringan gula darah jika anda berisiko.

Vaksin

Vaksin COVID-19 mengurangkan risiko jangkitan teruk dan komplikasi. Ia bukan vaksin untuk kencing manis. Tanya doktor atau ahli farmasi tentang vaksin yang sesuai untuk anda, termasuk vaksin lain mengikut umur dan keadaan kesihatan.

Program saringan

Saringan gula darah disyorkan untuk orang dewasa yang berisiko, terutamanya jika berat badan berlebihan, umur lebih 40 tahun, atau mempunyai sejarah keluarga. Selepas COVID-19, berbincang dengan doktor sama ada anda perlu disaring. Saringan awal membolehkan langkah pencegahan.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Paras gula tinggi berterusan boleh merosakkan salur darah dan saraf
• Masalah mata yang boleh menjejaskan penglihatan
• Kerosakan buah pinggang
• Kebas, kesemutan, atau luka pada kaki
• Penyakit jantung dan angin ahmar
• Jangkitan yang kerap atau lambat sembuh
• Masalah pergigian
• Komplikasi semasa hamil

Pandangan jangka panjang

Dengan pengesanan awal dan penjagaan yang baik, ramai orang boleh hidup sihat dan aktif. Kencing manis boleh diurus, dan perubahan kecil dalam pemakanan, pergerakan, dan pemantauan boleh membawa perbezaan besar. Anda boleh minta bantuan pada setiap langkah.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.